Arts Universe and Philology

Arts Universe and Philology
The blog "Art, Universe, and Philology" is an online platform dedicated to the promotion and exploration of art, science, and philology. Its owner, Konstantinos Vakouftsis, shares his thoughts, analyses, and passion for culture, the universe, and literature with his readers.

Τετάρτη 14 Νοεμβρίου 2018

Στο φως η αρχαία Τενέα. Greece unearths remnants of ancient city of Tenea

Η πόλη που, σύμφωνα με τον μύθο, ανέθρεψε τον Οιδίποδα ήρθε στο φως. Τα πρώτα οικιστικά κατάλοιπα της αρχαίας Τενέας, τα οποία χρονολογούνται στην ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο, εντοπίστηκαν για πρώτη φορά στο Χιλιομόδι Κορινθίας, στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος Αρχαίας Τενέας, με φορέα τη Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς, υπό τη διεύθυνση της δρος Έλενας Κόρκα, επίτιμης γενικής διευθύντριας. Ανατολικό τμήμα του ανεσκαμμένου χώρου με οικιστικά κατάλοιπα. Φωτ.: ΥΠΠΟΑ. Greek archaeologists have discovered jewelry, dozens of coins and remnants of a housing settlement affirming the location of an ancient city thought to have been founded by survivors of the Trojan War in the 12th or 13th century BCE. An aerial view of the archaeological excavation site near the village of Chiliomodi, Greece, October 31, 2018. Greek Culture Ministry/Handout via REUTERS

Οικιστικά κατάλοιπα της αρχαίας Τενέας εντοπίστηκαν πρώτη φορά στο Χιλιομόδι Κορινθίας, στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος Αρχαίας Τενέας, με φορέα τη Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς, υπό την διεύθυνση της δρος Έλενας Κόρκα, επίτιμης γενικής διευθύντριας.

Οι εργασίες επικεντρώθηκαν σε δύο κυρίως χώρους: στην περιοχή όπου εκτείνεται οργανωμένο νεκροταφείο ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων με συνοδά κτίρια και εγκαταστάσεις και σε έναν δεύτερο χώρο, όπου για πρώτη φορά εντοπίστηκαν και ανασκάφηκαν οικιστικά κατάλοιπα της αρχαίας Τενέας. Τα τελευταία αποτελούν πλέον αποδείξεις για τον εντοπισμό της αρχαίας πόλης, η ύπαρξη της οποίας καταμαρτυρείται μόνο μέσα από ιστορικές πηγές και επιγραμματικές μαρτυρίες παλαιότερων και σύγχρονων μελετητών. Ταυτόχρονα, διεξήχθη ευρείας κλίμακας επιφανειακή και γεωφυσική έρευνα.

Δυτικό τμήμα του ανεσκαμμένου χώρου με οικιστικά κατάλοιπα. Φωτ.: ΥΠΠΟΑ.

Στο χώρο του νεκροταφείου πραγματοποιήθηκαν τομές περιμετρικά του δίχωρου υπέργειου ρωμαϊκού ταφικού μνημείου και της υποκείμενης αυτού δεξαμενής ελληνιστικών χρόνων, που ανασκάφηκαν το 2016 και 2017. Φέτος εντοπίστηκαν επτά νέοι τάφοι. Τέσσερις από αυτούς χρονολογούνται στους ρωμαϊκούς χρόνους και βρίσκονται βόρεια του ταφικού μνημείου, εντός των ρωμαϊκών ταφικών περιβόλων. Σε χαμηλότερο επίπεδο διερευνήθηκαν τρεις τάφοι ελληνιστικών χρόνων, εκ των οποίων ο ένας επαναχρησιμοποιήθηκε κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους. Από τα οστεολογικά κατάλοιπα των εννέα ταφών οι δύο σκελετοί ανήκαν σε ενήλικους άνδρες, οι πέντε σε ενήλικες γυναίκες και οι δύο σε παιδιά. Μάλιστα, σε έναν από τους τάφους εντοπίστηκε γυναικεία μαζί με παιδική ταφή.

Σιδερένιο δαχτυλίδι ρωμαϊκών χρόνων. Φέρει σφραγιδόλιθο με απεικόνιση Σαράπιδος καθήμενου σε θρόνο που συνοδεύεται από τον Κέρβερο. Φωτ.: ΥΠΠΟΑ.

Όλες οι ταφές ήταν πλούσια κτερισμένες με αγγεία, χρυσά, χάλκινα και οστέινα κοσμήματα, στλεγγίδες, νομίσματα κ.ά. Μεταξύ των ευρημάτων ξεχωρίζει δαχτυλίδι που φέρει σφραγιδόλιθο με απεικόνιση Σαράπιδος καθήμενου σε θρόνο και πλησίον του τον Κέρβερο στην παραδοσιακή αναπαράστασή του με τις τρεις κεφαλές, ένας λύχνος κορινθιακού εργαστηρίου με παράσταση της Υγείας, χρυσή δανάκη, θησαυρός τριών νομισμάτων που ανήκουν στις πρώτες κοπές της Κορίνθου ως ρωμαϊκής αποικίας και χρονολογούνται περί το 44-40 π.Χ. καθώς και αρχαϊκά νομίσματα του ίδιου νομισματοκοπείου, όπως ένας οβολός Κορίνθου του β΄ μισού του 6ου αι. π.Χ. και ένα ασημένιο ημίδραχμο του α΄ μισού του 5ου αι. π.Χ.

Ευρήματα από ταφές ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων. α: Ταφή ελληνιστικών χρόνων. β: Λύχνος ρωμαϊκών χρόνων με παράσταση Υγείας. γ: Χρυσά ενώτια ρωμαϊκών χρόνων. δ:Χρυσή δανάκη Σικυώνας. ε: Μικκύλα αγγεία ελληνιστικών χρόνων. Φωτ.: ΥΠΠΟΑ.

Διαπιστώνεται ότι, με επίκεντρο τη δεξαμενή και μετέπειτα το ρωμαϊκό ταφικό μνημείο, εκτείνεται περιμετρικά οργανωμένο νεκροταφείο ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων, που στο σύνολό του απαριθμεί, από τα μέχρι σήμερα ανασκαφικά στοιχεία, τριάντα πέντε τάφους πολλοί εκ των οποίων περιλαμβάνουν περισσότερες από μια ταφές. Ο πλούτος και η ποικιλία των κτερισμάτων πιστοποιεί τη διαχρονική ευμάρεια της πόλης και των κατοίκων της.

Λεπτομέρειες και ευρήματα από τον ανεσκαμμένο χώρο με τα οικιστικά κατάλοιπα. α-β: Λεπτομέρειες του χώρου όπου διακρίνονται θυραία ανοίγματα και πήλινα δάπεδα. γ: Οστέινο ζάρι ρωμαϊκών χρόνων. δ: Απότμημα μαρμάρινης επιγραφής ρωμαϊκών χρόνων. ε: Ειδώλιο ζώου. στ: τμήμα ειδωλίου. Φωτ.: ΥΠΠΟΑ.

Βορειότερα του νεκροταφείου, στον δεύτερο χώρο έρευνας, εντοπίστηκε τμήμα κτιριακών εγκαταστάσεων. Συγκεκριμένα, σε έκταση 672 τ.μ. ανασκάφηκε τμήμα του οικιστικού ιστού της πόλης, που διέθετε οργανωμένους χώρους με στέγαση και θυραία ανοίγματα. Στο εσωτερικό των χώρων αυτών διατηρούνταν σε καλή κατάσταση πήλινα δάπεδα, καθώς και τμήματα από μαρμάρινα και λίθινα δάπεδα, ενώ κάποιοι από τους τοίχους ήταν ιδιαίτερα επιμελημένοι και έφεραν επίστρωση κονιάματος. Επιστύλια, κιονίσκοι και άλλα αρχιτεκτονικά μέλη εντοπίστηκαν καταπεσμένα στο εσωτερικό των παραπάνω χώρων, καθώς και ένας πυθαμφορέας, ο οποίος βρέθηκε in situ. Στον  ίδιο χώρο, στη θεμελίωση ενός τοίχου εντοπίστηκε εγχυτρισμός με δύο ταφές εμβρύων. Επιπλέον, σε έναν από τους χώρους, η διερεύνηση του οποίου δεν ολοκληρώθηκε, αποκαλύφθηκε τμήμα πήλινου αγωγού μήκους 3,5 μ. Από τον ίδιο χώρο συγκεντρώθηκε μεγάλος αριθμός ψηφίδων. Μόνον από την περιοχή των παραπάνω τομών προέκυψαν περισσότερα από 200 νομίσματα, τα οποία χρονολογούνται από τους πρώιμους ελληνιστικούς μέχρι και τους ύστερους ρωμαϊκούς χρόνους. Αρκετά από τα νομίσματα αυτά ανήκουν στην εποχή του Σεπτιμίου Σεβήρου (193-211 μ.Χ.), ενώ εντοπίζονται και σπάνιες τοπικές κοπές διαφόρων πελοποννησιακών πόλεων. Τα νομισματικά ευρήματα δείχνουν ότι ο οικισμός πιθανότατα γνώρισε ιδιαίτερη οικονομική ανάπτυξη στη διάρκεια της δυναστείας των Σεβήρων. Παρατηρείται μεγάλη συγκέντρωση κεραμικής χρηστικών κυρίως αγγείων και  ανάμεσα στα  ευρήματα ξεχωριστή θέση κατέχει απότμημα επιγραφής Ρωμαϊκής εποχής και οστέινο ζάρι.

Οι παραπάνω κτιριακές εγκαταστάσεις χρονολογούνται από τους πρώιμους ελληνιστικούς έως και τους ύστερους ρωμαϊκούς χρόνους και διαφαίνεται ότι επεκτείνονται προς όλες τις κατευθύνσεις. Η έρευνα θα συνεχιστεί στους χώρους αυτούς στην επόμενη περίοδο. Τα κτιριακά κατάλοιπα φανερώνουν συνεχείς παρεμβάσεις και αναδιαμορφώσεις εξαιτίας της μακράς περιόδου χρήσης τους.

Το σύνολο των φετινών ανασκαφικών στοιχείων οδηγεί τους ανασκαφείς στην υπόθεση ότι ο οικισμός ενδεχομένως υπέστη τις συνέπειες της επιδρομής του Αλάριχου στην Πελοπόννησο το 396-397 μ.Χ. και ότι ίσως εγκαταλείφθηκε στα χρόνια των αβαροσλαβικών επιδρομών, στα τέλη του 6ου αιώνα μ.Χ.

«Οι αρχαίοι συγγραφείς, όπως ο Στράβωνας, μιλούν για την Τενέα. Άλλωστε ήδη αναφέρουν ότι ο Οιδίποδας ανατράφηκε εκεί. Αυτό βεβαίως αυτή τη στιγμή είναι μύθος, όμως σίγουρα κάτι σημαίνει. Εφόσον αναφέρεται ότι εκεί ήταν τα θερινά ανάκτορα του βασιλιά της Κορίνθου, σημαίνει ήδη μια επιλογή μιας θέσης και για το περιβάλλον της και για τη γεωγραφική της θέση, την πολιτική πιθανώς ακόμα, αλλά σίγουρα ότι εκεί υπήρχε ένα κέντρο πολιτισμού που ανέθρεψε τον Οιδίποδα», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Κόρκα, η οποία διευκρινίζει:

«Και μόνο ο μύθος ότι ο Αγαμέμνονας εγκατέστησε εκεί τους Τρώες ή τους κατοίκους της Τενέδου, όλα αυτά δείχνουν τη σημασία της πόλης. Εμείς όμως πρέπει να περιοριζόμαστε στο τι βρίσκουμε καθαρά και μόνο στην ανασκαφή μας. Και ναι μεν μπορεί να υπάρχουν λυχνάρια με απεικόνιση του Αινεία που φεύγει από την Τροία ή που δείχνουν τον ίδιο τον Οιδίποδα και την αντιπαράθεσή του με τη Σφίγγα, αλλά αυτά ήταν και αγαπητά θέματα. Δεν μπορεί να πει κανείς τίποτα, μέχρι να έχει ακριβή, ξεκάθαρα τεκμήρια, που του δίνουν το περιθώριο να οδηγηθεί σε μια υπόθεση», συμπληρώνει η κ. Κόρκα, τονίζοντας ότι «εμείς οι αρχαιολόγοι είμαστε πάρα πολύ προσεκτικοί σε αυτά. Κάνουμε άλλωστε με την ομάδα μας μια πολύ εκτεταμένη έρευνα σε αρχεία στην Ελλάδα και στο εξωτερικό για έστω κάποια καταγραφή από κάποιο περιηγητή και η δημοσίευση που θα πραγματοποιήσουμε θα περιλαμβάνει και πάρα πολλά στοιχεία γύρω από αυτό».

Ως προς τη σημασία της ανεύρεσης της αρχαίας Τενέας, η ίδια προσθέτει ότι «όταν έρχεται στο φως μια καινούργια πόλη δίνει πάρα πολλά καινούργια στοιχεία. Δηλαδή ποια ήταν τα στοιχεία επίδρασης από τη μητρόπολη, δηλαδή την Κόρινθο, το πώς λειτουργούσε η πόλη… Το κομμάτι το οποίο εμείς σκάβουμε αυτή τη στιγμή, δηλαδή τα οικιστικά, εντοπίζονται στα ελληνιστικά και στα ρωμαϊκά χρόνια, όταν είχε μια τεράστια ευμάρεια η πόλη αυτή, η οποία είχε αρχίσει να διεκδικεί την ανεξαρτησία της. Νομίζω ότι αυτό είναι που δίνει ‘τροφή' για την επιστήμη, για τους μελετητές που έχουν να δουν το επιμέρους υλικό».









Ανακαλύφθηκε τεράστιος γαλαξίας «φάντασμα». Enormous ‘ghost’ galaxy spotted

Ανακαλύφθηκε ένας γειτονικός τεράστιος γαλαξίας «φάντασμα» κρυμμένος πίσω από τον δικό μας γαλαξία. The Ant 2 “ghost” galaxy is a large, dim dwarf galaxy that scientists have discovered near the edge of the Milky Way. While low in mass, Ant 2 is about the same size as the Large Magellanic Cloud (LMC). Credit: V. Belokurov and A. Smith (Cambridge, UK and CCA, New York, US) based on the images by Marcus and Gail Davies and Robert Gendle

Έναν τεράστιο γειτονικό γαλαξία «φάντασμα», κρυμμένο πίσω από το δίσκο του δικού μας γαλαξία, ανακάλυψε μια διεθνής ομάδα αστρονόμων αναλύοντας τα στοιχεία του δορυφόρου Gaia του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA).

Ο γαλαξίας, που ονομάσθηκε Antlia 2 (ή Ant 2), είχε διαφύγει έως τώρα τον εντοπισμό του αφενός λόγω της πολύ αραιής πυκνότητας των άστρων του και αφετέρου επειδή ήταν τέλεια κρυμμένος πίσω από το «πέπλο» του δικού μας γαλαξία.

The Milky Way with the Large Magellanic Cloud (bottom-right) and Antila 2 (top-left). Credit: G. Torrealba (Academia Sinica, Taiwan), V. Belokurov (Cambridge, UK and CCA, New York, US) based on the image by ESO/S. Brunier

Ο Ant 2 βρίσκεται σε απόσταση περίπου 130.000 ετών φωτός από τον δικό μας γαλαξία. Έχει μέγεθος περίπου το ένα τρίτο του γαλαξία μας και είναι εξίσου μεγάλος με το Μέγα Νέφος του Μαγγελάνου, έναν άλλο γαλαξία δορυφορικό του δικού μας, αλλά είναι 10.000 φορές πιο αχνός σε φωτεινότητα σε σχέση με τον τελευταίο.

Ο δορυφόρος Gaia έχει παράγει τον πληρέστερο κατάλογο άστρων μέχρι σήμερα και έχει αποκαλύψει νέα στοιχεία για τον γαλαξία μας και τους «γείτονές» του. Μέχρι σήμερα έχουν εντοπισθεί περίπου 60 γαλαξίες δορυφορικοί του δικού μας και οι επιστήμονες δεν αποκλείουν ότι υπάρχουν αρκετά περισσότεροι, που είναι έως τώρα αόρατοι όπως ο Ant 2.


Τρίτη 13 Νοεμβρίου 2018

Νότης Γέροντας, «Η Τελευταία Ωδή»

Norman Rockwell, The Runaway - Boy and Clown, 1922

Ξέφυγα από την ωδή. Όπως δραπέτης που περνά τα σύνορα
Σε είδα στη πανεπιστήμιου με μια ομπρέλα να κοιτάς το μαύρο σύννεφο
Ήθελα να σου πω δυο λόγια μονάχα δυο λόγια
Είχες το στόμα σου κλειστό σαν έκλειψη της σελήνης
Κι όμως μπορώ να μιλώ με τους μουγγούς
Κι ήταν πανσέληνος μ ένα μαύρο σύννεφο
Ξέφυγα από την ωδή γιατί δε θέλω να ορίσω άλλο τα πράγματα
Τα πράγματα πρέπει να αγκαλιάζονται μέσα στη σιωπή
Και ο κεραυνός είναι σιωπή
Και η βροχή είναι βρύση που μιλά
Μην ανοίγεις το στόμα σου γιατί θα μπει αέρας
Άφησε το στόμα σου κλειστό στη λάμψη της σκοταδιού
Γιατί αλλάξαμε δρόμο μουγγοί
Κι όμως εγώ θα μιλήσω
Μην ανοίξεις το στόμα σου
Τα δόντια τρομάζουν τα πουλιά στα δέντρα
Κι ύστερα προχωρήσαμε στα Εξάρχεια
Οι κλούβες ήταν φιλικές
Και τα πηλίκια ανέμιζαν στον αέρα σαν χαρταετοί
Μόνο μια λέξη θα πω
Δε θα ορίσω τίποτα
Η ποίηση είναι άγγιγμα ή φιλί
Και η πλατεία ήταν στρωμένη άμμο
Ξεβράκωτοι πια οι νεκροί
Βάζαν οινόπνευμα αντί για αντηλιακό
Και η Στουρνάρη ήταν σύμπλεγμα νησιών
Κι έστριβαν τα υπερωκεάνια από τη Πατησίων
Και ο κεραυνός είναι σιωπή
Και η βροχή είναι σύννεφο που μιλά
Άνοιξε την ομπρέλα σου
Και μίλα
Ακουμπώντας το στόμα σου
Στη βρεγμένη άμμο
Έξω από το Κάβουρα
Με κοκτέιλ από αίμα
Αφού ο δρόμος είναι μεγάλος
Κι αφού προσπεράσουμε τα υπερωκεάνια
Στο πρώτο φαστφουντάδικο
Θα μοιραστούμε το ίδιο χώμα
Κι άνοιξε την ομπρέλα σου
Γιατί τώρα βρέχει
Και μου μιλάς.
Κι εσύ μιλάς
Έχασες την ομπρέλα σου τα πόδια σου
Η γλάστρα στο κεφάλι έπεσε σ’ ένα γλάρο
Που εκσφενδονίστηκε στο πεζοδρόμιο
Κάτω από τις μπουτίκ με τα γυναίκεια εσώρουχα
Κάτω από τον ουρανό
Ωραία αστέρια αυτοκίνητα
Και θα μιλήσω για το σύμπαν
Στην οδό Θεμιστοκλέους
Που περνάν οι νεκροί

Τριαντάφυλλα στα μπαλκόνια
Να μου φιλήσεις τη ποίηση
Γιατί δεν αντέχω άλλο
Κορμί από καράβι
Που εκσφενδονίστηκε ο γλάρος
Κι εσύ μιλάς
Τι θεία ουράνια
Τα ερπετά στις άμμους
Που γέμισε από κροκόδειλους
Στην οδό Θεμιστοκλέους
Για την μεγάλη άμμο
Για κοκτέιλ με αίμα
Να μη μιλάς
Γιατί τα δόντια σου
Φοβίζουν τ’ άστρα
Έχασες την ομπρέλα σου
Άλλος δρόμος κι εσύ μιλάς
Τη γλώσσα σου τη σέρνει το κύμα στη παραλία
Και η ομπρέλα σου έγινε μπαστούνι
Τώρα θα βρέξει από το χώμα
Και θα γεμίσουνε τα πόδια μας βροχή
Και το κεφάλι μας θα το σκεπάζει ο ήλιος
Μηνίσκος το μισοφέγγαρο
Αχνό μες στην ανάσα μας
Στους Διόσκουρους μιλάς για την ακρόπολη
Μια περιπολία ξένων
Λιώνουν τα παγάκια στο κεφάλι μας
Χτυπάν οι καμπάνες τον εσπερινό
Έναν νεκρό κατεβάζουν από τη πολυκατοικία
Κάποιος τρελός κατουράει μια γλάστρα
Στη Σόλωνος περνάνε τα ταξί
Από το κολωνάκι κατεβαίνουν
Διαβαίνουν τη πλαζ των Εξαρχείων
Κοδριγκτώνος και μετά Μελετίου
Ποιο τρίτο μπαλκόνι ρωτά ο ταξιτζής
Εκεί που βρέχει το λάστιχο τους περαστικούς
Κι η πόρτα ανοίγει μ’ ένα κλειδί όσο η πόρτα
Και γέμισαν τα πόδια μας βροχή
Και φύτρωσε βροχή στο κεφάλι μας
Ήθελα να πω γλάστρα
Και δεν μίλαγες
Γιατί πέρναγε μαζί
Νοσοκομειακό και περιπολικό

Emil Nolde, Paradise Lost (Verlorenes Paradies), 1921

Ο Νότης Γέροντας (1953 - 2007) γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκης τον Ιούλιο του 1953. Για ένα μικρό διάστημα έζησε εκεί. Αργότερα η οικογένειά του συνέχισε τη ζωή της στην Αθήνα, όπου ο Νότης τελείωσε το Δημοτικό Σχολείο Κυψέλης και το Γυμνάσιο, στην Λεόντιο Σχολή Πατησίων. Το 1971 εισήλθε στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, απ' όπου και παραιτήθηκε το 1974, ένα μήνα πριν ορκισθεί ως μάχιμος του Πολεμικού Ναυτικού. Ακολούθησε αλλαγή πλεύσης στο Εμπορικό Ναυτικό, όπου έκανε υπεραντλατικά ταξίδια για μία 15ετία περίπου. Αγαπούσε τη λογοτεχνία και λάτρευε την ποίηση. Μικρό παιδί ακόμα έγραψε το πρώτο του ποίημα. Άφησε μεγάλο συγγραφικό έργο, σε ποιήματα και πεζά. Ήταν ψυχή ελεύθερη, ασυμβίβαστη, ερωτική, αγέρωχη και συνάμα ευαίσθητη.




Δευτέρα 12 Νοεμβρίου 2018

Ένας στους 10 άντρες και μία στις 14 γυναίκες δυσκολεύονται να ελέγξουν τις ορμές τους. Nearly one in ten Americans struggles to control sexual urges

Salvador Dali, Maison pour érotomane, 1932. Το 10% των ανδρών (ο ένας στους δέκα) και το 7% των γυναικών (η μία στις 14) έχουν δυσκολία να ελέγξουν τις σεξουαλικές ορμές τους, εμφανίζοντας ενδείξεις της λεγόμενης «διαταραχής καταναγκαστικής σεξουαλικής συμπεριφοράς». New research suggests that almost 9 percent of people in the United States have distress caused by difficulty controlling their sexual feelings, urges and behaviors.

Το 10% των ανδρών (ο ένας στους δέκα) και το 7% των γυναικών (η μία στις 14) έχουν δυσκολία να ελέγξουν τις σεξουαλικές ορμές τους, εμφανίζοντας ενδείξεις της λεγόμενης «διαταραχής καταναγκαστικής σεξουαλικής συμπεριφοράς», σύμφωνα με νέα αμερικανική επιστημονική έρευνα.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής την κλινική ψυχολόγο δρα Τζάνα Ντίκενσον του Τμήματος Οικογενειακής Ιατρικής του Πανεπιστημίου της Μινεσότα στη Μινεάπολη, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο αμερικανικό ιατρικό περιοδικό «JAMA Network Open», υπέβαλαν 2.325 άτομα ηλικίας 18 έως 50 ετών (ένα αντιπροσωπευτικό εθνικό δείγμα) σε τεστ σχετικά με τη σεξουαλική υγεία και τη σεξουαλική συμπεριφορά τους.

Οι επιστήμονες περίμεναν ότι ένα μικρότερο ποσοστό (από 1% έως 6%) θα πληρούσαν τα κριτήρια για τη «διαταραχή καταναγκαστικής σεξουαλικής συμπεριφοράς» και εξεπλάγησαν που τελικά το 8,6% των ερωτηθέντων (μέσος όρος των δύο φύλων) είχαν τα σχετικά συμπτώματα. Όπως επίσης μάλλον έκπληξη προκάλεσε ότι η διαφορά ανάμεσα στα δύο φύλα είναι μικρή στο συγκεκριμένο ζήτημα.

Auguste Rodin, Nude Lying Down on Back Right Leg Up. "Historically, it's been thought that compulsive sexual behaviors affect mostly men. But women are showing that they are experiencing difficulty controlling sexual urges and behavior, too," said study author Janna Dickenson. She is a postdoctoral fellow at the University of Minnesota, in Minneapolis.

«Επικρατούσε ανέκαθεν η αντίληψη ότι οι καταναγκαστικές σεξουαλικές συμπεριφορές αφορούν κυρίως τους άνδρες. Όμως, όπως δείχνει η νέα μελέτη, οι γυναίκες επίσης βιώνουν δυσκολία να ελέγξουν τις σεξουαλικές ορμές και συμπεριφορές τους» δήλωσε η Ντίκενσον.

Anonymous (Attica). Komos procession (detail). 4th century BC. Dickenson explained that such behaviors can vary widely. "Some people might masturbate excessively so that it interferes with the ability to work, or someone might be paying for sex so much that it's damaging financially," she explained, adding that sexual behaviors become a problem when they influence your life in a way that's destructive.

Όπως είπε, οι συμπεριφορές αυτού του είδους εμφανίζουν μεγάλη ποικιλία: «Μερικοί άνθρωποι μπορεί να αυνανίζονται υπερβολικά, πράγμα που επιφέρει δυσκολίες ακόμη και στην ικανότητά τους να εργάζονται ή κάποιος άλλος μπορεί να πληρώνει για σεξ τόσο πολύ, που τελικά καταστρέφεται οικονομικά».

Η αμερικανίδα ψυχολόγος πρόσθεσε ότι «όταν κάποιος αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα και υπάρχει μια ιατρική κατηγορία γι’ αυτό το πρόβλημα, αυτό δεν σημαίνει ότι είναι η δικαιολογημένη η συμπεριφορά του. Η υπερσεξουαλικότητα και η έλλειψη συναίνεσης για σεξ είναι δύο διαφορετικά ζητήματα».

Οι γιατροί διαφωνούν εδώ και καιρό κατά πόσο ο σεξουαλικός εθισμός είναι ένας πραγματικός εθισμός όπως τόσοι άλλοι ή αν συνιστά μια διαταραχή των ορμών. Ό,τι και αν ισχύει πάντως, οι άνθρωποι με καταναγκαστική σεξουαλική συμπεριφορά, την οποία δυσκολεύονται να ελέγξουν μόνοι τους, συχνά κάνουν πράξεις που έχουν αρνητικές συνέπειες για τους ίδιους και για τους άλλους.






Κυριακή 11 Νοεμβρίου 2018

Κβαντική «πυξίδα» για πλοήγηση άνευ δορυφόρων. Quantum ‘compass’ could allow navigation without relying on satellites

To επιταχυνσιόμετρο από κοντά. The UK’s first quantum accelerometer for navigation has been demonstrated by a team from Imperial College London and M Squared. Close-up of the accelerometer.

Ερευνητές του Imperial College London και της M Squared στη Μ. Βρετανία ανέπτυξαν και κατασκεύασαν ένα κβαντικό επιταχυνσιόμετρο, αποσκοπώντας στην απόκτηση της δυνατότητας πλοήγησης άνευ χρήσης δορυφόρων.

Η πλοήγηση σήμερα σε πολύ μεγάλο βαθμό βασίζεται σε συστήματα δορυφορικής πλοήγησης όπως το GPS, που λαμβάνει και στέλνει σήματα από και προς δορυφόρους σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη μας. Το κβαντικό επιταχυνσιόμετρο είναι ένα αυτόνομο σύστημα, το οποίο δε βασίζεται σε εξωτερικά σήματα, κάτι που σημαίνει πως θα είναι σε θέση να λειτουργεί ακόμα κι αν η επικοινωνία με δορυφόρους είναι για κάποιον λόγο αδύνατη.

Η ανάπτυξη της συσκευής χρηματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του Future Sensing and Situational Awareness Programme του Defence Science and Technology Laboratory της Μ. Βρετανίας, του Engineering and Physical Sciences Research Council και του Innovate UK. Όπως υπογραμμίζεται σε ανακοίνωση του βρετανικού πανεπιστημίου, πρόκειται για το πρώτο εμπορικά βιώσιμο κβαντικό επιταχυνσιόμετρο του Ηνωμένου Βασιλείου, το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για πλοήγηση.

Τα επιταχυνσιόμετρα μετρούν πόσο αλλάζει η ταχύτητα ενός αντικειμένου με το πέρασμα του χρόνου. Μέσω αυτής της δυνατότητας, κι έχοντας γνώση του σημείου έναρξης, είναι δυνατός ο υπολογισμός της νέας θέσης ενός αντικειμένου.

Επιταχυνσιόμετρα υπάρχουν εδώ κι αρκετό καιρό. Συναντώνται σήμερα, μεταξύ άλλων, σε κινητά τηλέφωνα, laptops και αλλού, ωστόσο πρόκειται για συσκευές που δε μπορούν να διατηρήσουν την ακρίβειά τους για μεγάλες χρονικές περιόδους χωρίς εξωτερικό σημείο αναφοράς. Το κβαντικό επιταχυνσιόμετρο βασίζεται στην ακρίβεια που προκύπτει από τη μέτρηση των ιδιοτήτων εξαιρετικά ψυχρών ατόμων: Σε εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες, τα άτομα αυτά «συμπεριφέρονται» με «κβαντικό» τρόπο, λειτουργώντας τόσο ως ύλη, όσο και ως κύματα. Όπως εξηγεί ο Dr Τζόζεφ Κότερ, του Centre for Cold Matter στo Imperial, «όταν τα άτομα είναι εξαιρετικά ψυχρά, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε κβαντική μηχανική για να περιγράψουμε πώς κινούνται, κι αυτό μας επιτρέπει να φτιάξουμε αυτό που αποκαλούμε ατομικό ιντερφερόμετρο».

Καθώς τα άτομα πέφτουν, οι κυματικές τους ιδιότητες επηρεάζονται από την επιτάχυνση του οχήματος. Μέσω της χρήσης ενός «οπτικού χάρακα», το αξελερόμετρο είναι σε θέση να υπολογίζει τις μικρές αυτές αλλαγές πολύ γρήγορα.

Για να μπορέσουν να επιτευχθούν οι απαιτούμενες χαμηλές θερμοκρασίες στα άτομα και να αναλυθούν οι ιδιότητές τους, καθώς αντιδρούν στην επιτάχυνση, απαιτούνται πολύ ισχυρά λέιζερ, τα οποία ελέγχονται με εξαιρετικά υψηλό βαθμό ακριβείας. Το σύστημα λέιζερ που χρησιμοποιείται στο επιταχυνσιόμετρο αναπτύχθηκε από την M Squared.

A UK team from Imperial College London and M Squared has demonstrated a transportable, standalone quantum accelerometer at the National Quantum Technologies Showcase, an event demonstrating the technological progress arising from the UK National Quantum Technologies Programme -- a £270m UK Government investment over five years. The device represents the UK’s first commercially viable quantum accelerometer, which could be used for navigation.

Σε γενικές γραμμές, το συγκεκριμένο κβαντικό επιταχυνσιόμετρο προορίζεται για χρήση σε πλοήγηση μεγάλων οχημάτων (πλοία, τρένα κ.α.). Ωστόσο, θα μπορούσε και να χρησιμοποιηθεί σε διάφορους τομείς επιστημονικής έρευνας, όπως πχ στην αναζήτηση της σκοτεινής ενέργειας και την έρευνα πάνω στα βαρυτικά κύματα.



Παρασκευή 9 Νοεμβρίου 2018

Η ελληνική «Νύχτα των Κρυστάλλων». The Greek "Night of Crystals"

Εβραίοι φυγάδες εγκαταλείπουν τα σπίτια τους στη συνοικία Κάμπελ της Θεσσαλονίκης φοβούμενοι κι άλλες επιθέσεις, 29 Ιουνίου 1931. Jewish refugees leaving their homes for fear of another attack after the pogrom at Camp Campbell in Thessaloniki. During the night of June 29, 1931 and continuing into the early hours of the next morning, the entire Jewish settlement of Camp Campbell was destroyed by fire and 500 families made homeless, when Greek Christian refugees from Asia Minor unleashed a pogrom. Scores of Jews were injured in the attack and one Jew and one Christian were killed.

Η 9η Νοεμβρίου είναι μια σημαδιακή μέρα για τη γερμανική ιστορία. Το 1918 ξέσπασε η επανάσταση, ο Χίτλερ έκανε το δικό του αποτυχημένο πραξικόπημα το 1923, ενώ το 1989 έπεσε το Τείχος του Βερολίνου.

Ένα δείγμα από τα απομεινάρια της Kristallnacht. Kristallnacht, shop damage in Magdeburg.

Δίπλα σ’ αυτά τα γνωστά ιστορικά γεγονότα, μνημονεύεται και το οργανωμένο αντιεβραϊκό πογκρόμ που οργανώθηκε από το ναζιστικό καθεστώς σ’ όλη τη Γερμανία το 1938 και έμεινε στην ιστορία ως «Νύχτα των Κρυστάλλων». Ονομασία αρκετά εξωραϊστική, καθώς επικεντρώνεται στις σπασμένες βιτρίνες των καταστημάτων που λεηλατήθηκαν από τα Ες Ες και αποσιωπά τις δολοφονίες και τους εμπρησμούς που το συνόδευσαν.

Εφτά χρόνια νωρίτερα είχε προηγηθεί ένα άλλο πογκρόμ, στη Θεσσαλονίκη αυτή τη φορά. Μας το θυμίζει μια μελέτη που κυκλοφόρησε πρόσφατα, το βιβλίο του Μιχάλη Τρεμόπουλου «Τα τρία Ε (ΕΕΕ) και ο εμπρησμός του Κάμπελ», έργο ενός ανθρώπου που έχει ζήσει ο ίδιος τις δυσκολίες της «άλλης Θεσσαλονίκης», της Θεσσαλονίκης δηλαδή του βαθέος ελληνικού κράτους, της Θεσσαλονίκης του φοβικού εθνικισμού και του πατριωτισμού των μυστικών κονδυλίων.

Το θέμα που επέλεξε ο Τρεμόπουλος είναι από τα δύσκολα της σύγχρονης ιστοριογραφίας και μέχρι πριν από λίγα χρόνια αποτελούσε ταμπού. Ευτυχώς εδώ και λίγο καιρό, μαζί με την άνθηση της εκδοτικής παραγωγής για τα ζητήματα του ελληνικού εβραϊσμού, είχαμε και ορισμένες πρώτες επιστημονικές μελέτες για την «Τρία Ε», την εθνικιστική οργάνωση «Εθνική Ένωσις Ελλάς» και το Κάμπελ. Αλλά πάλι το ζήτημα έμεινε στα αυστηρά ακαδημαϊκά πλαίσια.

Αυτό το αιματηρό ξέσπασμα οργανωμένων ομάδων με στόχο έναν συνοικισμό φτωχών Εβραίων της πόλης δεν ταιριάζει με τις επίσημες και επί χρόνια επαναλαμβανόμενες διακηρύξεις ότι ο ρατσισμός και ειδικά ο αντισημιτισμός δεν έχουν θέση στην Ελλάδα ή έστω ότι είναι εντελώς περιθωριακά φαινόμενα.

Τύπος και φασισμός

Το πογκρόμ του 1931 στην πρώτη σελίδα της εφημερίδας «Ελεύθερος Άνθρωπος» (1/7/1931).

Η εξιστόρηση των γεγονότων από τον Μιχάλη Τρεμόπουλο αποκαθιστά την ιστορική αλήθεια και μας υποχρεώνει να έρθουμε αντιμέτωποι με τη σκληρή πραγματικότητα, ότι δηλαδή όσα συνέβησαν στη Θεσσαλονίκη το 1931 έχουν πολλές ομοιότητες με όσα ζήσαμε τα τελευταία χρόνια.

Οπλοφόροι ετοιμάζονται για το κάψιμο του Ιούδα. Τζαφέραγα Αργολίδας (Ασίνη), Πάσχα 1972-φωτ. ‘Αργολικής Αρχειακής Βιβλιοθήκης Ιστορίας και Πολιτισμού’.

Δεν εννοώ ότι η Ιστορία επαναλαμβάνεται, αλλά ότι παρόμοιοι κοινωνικοί και πολιτικοί μηχανισμοί παράγουν ανάλογα αποτελέσματα. Και όσο τα ζητήματα κρύβονται κάτω από το χαλί που ονομάζεται «εθνική σκοπιμότητα», είμαστε αναγκασμένοι να τα αντιμετωπίσουμε κάθε φορά με χειρότερη μορφή.

«Όλος ο κόσμος γνωρίζει ότι εις την Ελλάδα δεν υπάρχει αντισημιτισμός» έγραφε η «Μακεδονία» στις 25/6/1931, μόλις τέσσερις μέρες πριν από την κορύφωση του πογκρόμ, στο οποίο η ίδια πρωτοστάτησε.

Ναζιστικά συνθήματα σε εβραϊκά νεκροταφεία και μνημεία (Νίκαια, Αθήνα, Πατήσια).

Ποιος δεν γνωρίζει τις αντίστοιχες καθησυχαστικές διαβεβαιώσεις για τα αντιρατσιστικά αισθήματα του σύγχρονου Έλληνα από τα ίδια κανάλια και εφημερίδες που πρωτοστατούν σήμερα στις ξενοφοβικές εκστρατείες;

Χάρτης της ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής της Μακεδονίας με τις εθνότητες που την κατοικούσαν το 1939, σύμφωνα με μελέτη του Αμερικανού R.V. Burks, συνεργάτη της Υπηρεσίας Πληροφοριών των ΗΠΑ (R.V. Burks, «The Dynamics of Communism in Eastern Europe», Princeton University Press, Princeton 1961).

Είναι πράγματι εντυπωσιακές, για να μην πω ανατριχιαστικές, οι αναλογίες με ζητήματα που μας απασχολούν σήμερα. Και πρώτα πρώτα το γεγονός ότι αφορμή για το πογκρόμ υπήρξε μια ψεύτικη είδηση, που έφερνε τους εκπροσώπους του εβραϊκού σωματείου Μακαμπί της Θεσσαλονίκης να μετέχουν σε συνέδριο υπέρ της αυτονόμησης της Μακεδονίας στη Σόφια.

Όσο για την ειδική εθνική ευαισθησία, την οποία οφείλει να έχει η Θεσσαλονίκη, και την απαραίτητη ανοχή της Αθήνας, διαβάζουμε το ακόλουθο απόσπασμα από αθηναϊκή εφημερίδα που παραθέτει ο Τρεμόπουλος:

«Προκειμένου περί της Θεσσαλονίκης δικαιούμεθα αναντιρρήτως να επιδεικνύωμεν πάσαν καχυποψίαν απέναντι παντός ξένου. Εάν επρόκειτο περί της πόλεως των Πατρών και αν εκεί συνέβαινεν οιονδήποτε μισαλλόδοξον κρούσμα, θα εδικαιούτο βεβαίως η Κυβέρνησις να επέμβη και μετά πάσης της δυνατής αυστηρότητος εναντίον των ταραξιών. Και να θεωρήση ως αξίους παραδειγματικής τιμωρίας τους υπαιτίους. Αλλ’ εν Θεσσαλονίκη, ως είπομεν, η θέσις των πραγμάτων είνε κάπως διαφορετική. Η Θεσσαλονίκη έχει ανάγκην εθνικιστικών οργανώσεων και προς τας οργανώσεις ταύτας η Κυβέρνησις οφείλει να παρέχη ενθάρρυνσιν και προστασίαν... Οι Ισραηλίται οφείλουν να έχουν σταθερώς υπ’ όψιν των ότι εν Θεσσαλονίκη, κατ’ εξαίρεσιν από τας λοιπάς πόλεις της Ελλάδος, η θέσις των είνε κάπως λεπτή».

Αυτά έγραφε η «Καθημερινή» στις 26/6/1931, τρεις μέρες πριν από την κορύφωση του πογκρόμ. Μόνο που η μεγάλη πλειονότητα των Ισραηλιτών ζούσε βέβαια στη Θεσσαλονίκη και όχι στην Πάτρα. Και στη Θεσσαλονίκη, ακόμα και σήμερα, αναγνωρίζεται ότι είναι μια πόλη με «ειδικές εθνικές ανάγκες», οπότε δεν πειράζει να γίνεται έρμαιο των εμπρησμών παραδοσιακών κτιρίων και των βιαιοτήτων χρυσαυγιτών και ομοφρόνων τους για το καλό του έθνους.

Ενδιαφέρον είναι και το γεγονός ότι, όπως παρατηρεί ο Τρεμόπουλος, «την ίδια στιγμή που η Βουλή καταδίκαζε και ο Τύπος διχαζόταν για τις ευθύνες και τα αίτια του πογκρόμ εναντίον των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, κάποιες υπηρεσίες του κράτους είχαν τη δική τους ατζέντα και άποψη. Είναι χαρακτηριστικό ένα από τα εμπιστευτικά υπομνήματα του διευθυντή του γραφείου Τύπου Θεσσαλονίκης Ι. Μινάρδου, δηλαδή του επικεφαλής της υπηρεσίας πληροφοριών του υπουργείου Εξωτερικών, που παρακολουθούσε τις εξελίξεις στην εβραϊκή κοινότητα και μετέφραζε τον εβραϊκό Τύπο της πόλης. Ο Μινάρδος, στις 5 Ιουλίου 1931, αναλύοντας το πλαίσιο του εμπρησμού του Κάμπελ, θεωρούσε ως αιτία τις επί σειρά ετών εβραϊκές “προκλήσεις” προς τα αισθήματα των Ελλήνων. Τέθηκε θέμα να διωχτεί ως φυσικός αυτουργός, αλλά απαλλάχτηκε με άνωθεν εντολή».

Αυτή η απόδοση των ευθυνών για τη βία στα θύματά της από κρατικούς λειτουργούς είναι δυστυχώς κάτι που έχουμε ξαναζήσει τα τελευταία χρόνια.

«Οι τοπικές ελληνικές αρχές φαίνεται ότι κατά κανόνα επιδείκνυαν ανοχή απέναντι στην 3E, αν δεν συνεργάζονταν μαζί της, κυρίως στα πλαίσια της αντικομουνιστικής δράσης» διαβάζουμε στην κλασική μελέτη του Γ. Μαυρογορδάτου για την περίοδο αυτή (Stillborn Republic, Μπέρκλεϊ 1983, σ. 258-9).

Και δυστυχώς όπως και σήμερα έτσι και τότε τα μέσα ενημέρωσης πάσχιζαν να δικαιολογήσουν τη στάση των Τριεψιλιτών: «Ο εμπρησμός του συνοικισμού του Κάμπελ θα επρολαμβάνετο αν εις την έξαψιν των εθνικών οργανώσεων οι Ισραηλίται δεν αντέτασσον την όλως προκλητικήν των στάσιν....» έγραφε το φιλελεύθερο «Ελεύθερον Βήμα» την επομένη του πογκρόμ (1/7/1931).

Η εφημερίδα, σημειώνει ο Τρεμόπουλος, «ξεχνούσε ότι αυτή δημοσίευε πρώτη, 10 μήνες νωρίτερα, παραποιημένα τα γεγονότα της Σόφιας» που αποτέλεσαν τη δικαιολογητική βάση της ρατσιστικής έκρηξης.

Πολιτικοί και εργοδότες

Οι θύτες: «τριεψιλίτης» με την επίσημη στολή της φασιστικής οργάνωσης, «χαλυβδόκρανοι» των ταγμάτων εφόδου στις σελίδες του φιλικού προς την οργάνωση Τύπου των ημερών | Μ. ΤΡΕΜΟΠΟΥΛΟΣ, «ΤΑ ΤΡΙΑ Ε» (2018)

Αυτό που επίσης αξίζει να αναφερθεί είναι ότι το πογκρόμ του Κάμπελ αποτέλεσε σημείο καμπής στην ιστορία της οργάνωσης των ΕΕΕ, η οποία πλέον συγκρότησε τους περιβόητους χαλυβδόκρανους που το 1933 θα πραγματοποιούσαν την πορεία προς την Αθήνα, μιμούμενοι τη μουσολινική πορεία προς τη Ρώμη.

Όπως θα δηλώσει ο συνήγορος των 3Ε στη δίκη που ακολούθησε, «πριν από το Κάμπελ η 3Ε είχε 12 παραρτήματα και 3.000 μέλη, τώρα έχει 27 παραρτήματα κι 7.000 μέλη». Η άσκηση της δολοφονικής βίας, δηλαδή, ενίσχυσε τη δύναμη της οργάνωσης.

Εκεί που η διαχείριση της υπόθεσης το 1931 μας προξενεί θλίψη σε σχέση με τα σημερινά, είναι οι σχετικές συζητήσεις στη Βουλή, οι οποίες ήταν πολύ πιο αναλυτικές, συγκεκριμένες και πολιτικά καίριες από εκείνες που διεξάγονται τα τελευταία χρόνια. Στις συζητήσεις αυτές αποκαλύφτηκε και η «κοινωνική» δράση της 3Ε, που κι αυτή μας θυμίζει τους σύγχρονους συνεχιστές της.

Προπαγανδιστική εξόρμηση των «χαλυβδόκρανων» στη Φλώρινα υπενθυμίζει τη χρησιμότητα των φασιστικών ταγμάτων για τον σωφρονισμό του εσωτερικού εχθρού (16/8/1931) | Μ. ΤΡΕΜΟΠΟΥΛΟΣ, «ΤΑ ΤΡΙΑ Ε» (2018)

Ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου κατήγγειλε στη Βουλή ότι οι χαλυβδόκρανοι «τρομοκρατούν και τους οργανισμούς, οι οποίοι δεν ημπορούν να προσλάβουν εργάτας άνευ της ιδικής των εγκρίσεως».

Όπως θα αποδειχτεί μετά από λίγους μήνες, στη δίκη της 3Ε, από τον μάρτυρα κατηγορίας γιατρό Δαβίδ Αλκανάτι, «ο αντισημιτισμός των 3Ε εξεδηλώθη διότι ενήργει εις την αντικατάστασιν των Εβραίων διά των Χριστιανών εις τα κρατικά εργοστάσια και να προσλαμβάνωνται μόνον εργάται από τα μέλη των».

Ο Παπαναστασίου έδωσε και άλλο παράδειγμα της παράνομης δράσης τής 3Ε: «Μ’ εβεβαίωσε αξιόπιστος δικηγόρος της Θεσσαλονίκης, ότι υπήρχεν υπόθεσις εξώσεως και ότι μετέβησαν χαλυβδόκρανοι και ηπείλησαν ότι ή θα αποσυρθή η αίτησις εξώσεως ή θα φονευθή ο επισπεύδων» (Βουλή, 10/12/1931).

Ο Βενιζέλος, που είχε αναλάβει και το χαρτοφυλάκιο του υπουργείου Δικαιοσύνης μετά την παραίτηση του Αβραάμ, ρώτησε αν καταγγέλθηκε ο εκβιασμός αυτός, για να πάρει από τον Παπαναστασίου την απάντηση: «Δεν κατηγγέλθη, διότι δεν κατέστη δυνατόν να εξακριβωθούν τα ονόματα των εκβιαστών».

Μια μάλλον άγνωστη φωτογραφία των Χαλυβδόκρανων της ΕΕΕ στη Φλώρινα. Δεξιά, ο αρχηγός τους Γ. Κοσμίδης.

Αλλά και η συνέχεια θυμίζει έντονα τα δικά μας. Ο Παπαναστασίου απέδωσε ευθύνες στην κυβέρνηση Βενιζέλου, γιατί ενώ γίνονται έρανοι και «τελούνται μνημόσυνα εθνικά, ως το των Κυπρίων, οι χαλυβδόκρανοι λαμβάνουν θέσιν επίσημον μεταξύ των επισήμων. Αφ' ενός λοιπόν εκτελούν αξιοποίνους και εγκληματικάς πράξεις και αφ’ ετέρου αναγνωρίζονται υπό των κρατικών αρχών». Αυτή η συνύπαρξη, η υπόγεια ταύτιση, μιας εγκληματικής οργάνωσης με ένα νόμιμο σωματείο στοιχειώνει και τη σημερινή πολιτική σκηνή.

Μάλιστα ο Παπαναστασίου αποκάλυψε και μια μυστική εγκύκλιο της ΕΕΕ, την οποία διέθετε σε φωτογραφία, που αποδείκνυε ότι «πρόκειται περί σωματείου καθαρώς συνωμοτικού», κάτι που μας θυμίζει την προσπάθεια της Χρυσής Αυγής να κρύψει το πραγματικό της καταστατικό.

Στην τότε Βουλή παρενέβη ο Στυλιανός Γονατάς και υπερασπίζεται τα στελέχη της 3Ε: «Δεν κρύπτονται. Είναι γνωστά τα ονόματά των».

Ο Παπαναστασίου του απαντά ειρωνικά: «Αφήστε, κύριε Γενικέ Διοικητά, έχω και κάτι άλλο φυλάξει διά να σας ευχαριστήσω. Το Σωματείον αυτό λέγει, ότι είναι εκτός και υπεράνω των κομμάτων και απαγορεύει εις τα μέλη του να είναι ενεργά μέλη άλλων κομμάτων. Ως εάν όλα τα άλλα κόμματα είναι κόμματα μη ενδιαφερόμενα διά την Πατρίδα». Μας θυμίζει τίποτα κι αυτό;

Μάλιστα ο Παπαναστασίου κατήγγειλε ότι μερίδα του κόμματος των Φιλελευθέρων προσπαθούσε να χρησιμοποιήσει τους «τριεψιλίτες» για εκλογικούς λόγους: «Επιθυμώ να ίδω αν η Κυβέρνησις δύναται να εφαρμόση τον νόμον και να διατάξη τας αρχάς να μην συνεργάζωνται με παρομοίας οργανώσεις, διότι δεν θέλω να πιστεύσω εις την άλλην διάδοσιν, ότι υπάρχει μία μερίς η οποία θέλει να επωφεληθή των ανθρώπων αυτών διά να αντιμετωπίση τον προσεχή εκλογικόν αγώνα».

«Ποία διάδοσις;» τον ρωτάει ο Βενιζέλος, για να γίνει τελικά πιο σαφής η καταγγελία του πρώην πρωθυπουργού: «Οτι μία μερίς του κόμματος των Φιλελευθέρων προσπαθεί να χρησιμοποιήση αυτήν την οργάνωσιν».

Τα θύματα επιθέσεων της Χρυσής Αυγής για το διάστημα 2011-2013, μέχρι τον Παύλο Φύσσα. Το γραφικό από την Εφημερίδα των Συντακτών.

Η απάντηση του Ε. Βενιζέλου περιορίστηκε μόνο στις παρελάσεις της 3Ε και ήταν πανομοιότυπη με όσα ακούγαμε επί χρόνια για τα σύγχρονα Τάγματα Εφόδου, μέχρι τη δολοφονία του Φύσσα: «Την εμφάνισί των εις τας εορτάς δεν ημπορούμεν να την απαγορεύσωμεν και εδώ έχομεν εμφανίσεις άλλων οργανώσεων όπως των παλαιών πολεμιστών».

Ο Παπαναστασίου ανταπάντησε σε υψηλούς τόνους: «Αλλ’ αυτοί εξεδήλωσαν τάσεις ωργανωμένης στρατοκρατίας. Συνέβησαν εμπρησμοί και φόνοι, τι θέλετε άλλο να κάμουν διά να θεωρηθή η δράσις των έκνομος, να ανατινάξουν εις τον αέρα την πόλιν;»

Οι ομοιότητες δεν σταματούν εδώ. Όπως αποκαλύπτει ο Τρεμόπουλος, «η 3Ε έπαιρνε χρηματοδότηση από τον Σύνδεσμο των εν Ελλάδι Ανωνύμων Εταιρειών, τον πρόδρομο του Συνδέσμου Ελλήνων Βιομηχάνων».

Μπορεί σήμερα τα πράγματα να μην είναι τόσο κραυγαλέα, αλλά διαθέτουμε στοιχεία για τη χρηματοδότηση της ναζιστικής οργάνωσης από εργοδοτικές ενώσεις και μεγαλοεφοπλιστές ήδη από τη δεκαετία του ’80. Αλλά και όπως προκύπτει από «Έκθεση» που βρίσκεται στο Αρχείο Φίλιππου Δραγούμη (Γεννάδειος Βιβλιοθήκη, φ.7.3, εγγρ.132γ), στους βασικούς εχθρούς της οργάνωσης συγκαταλεγόταν και ο ταξικός συνδικαλισμός: οι «τριεψιλίτες» εργάτες αναλάμβαναν, διαβάζουμε, την υποχρέωση «απολύτου πειθαρχίας προς τας διαταγάς της διευθύνσεώς τους και, γι’ αυτό το λόγο, απολάμβαναν την εμπιστοσύνη των εργοδοτών της πόλης».

Το ΠΑΜΕ της περιοχής του Περάματος γνωρίζει από πρώτο χέρι τη συνέχεια αυτής της ιστορίας.

Οι ομοιότητες μας ακολουθούν και στη δίκη της 3Ε. Ο πρόεδρός της Γ. Κοσμίδης κατέθεσε πως έλειπε στην Αθήνα τρεις μέρες πριν από τα γεγονότα κι επέστρεψε την επομένη. Επέμεινε δε πως δεν υπήρξε καμία εντολή από την 3Ε για επίθεση εναντίον των Εβραίων, «εκτός κι αν μέλη της οργάνωσης πρωτοστάτησαν χωρίς εντολή από αυτήν»!

Η ομοιότητα με όσα επικαλείται στην απολογία του ο Μιχαλολιάκος για το ότι έμαθε τη δολοφονία του Φύσσα την επομένη το μεσημέρι είναι εκπληκτική.

Η κραυγή του Σικελιανού

Τα θύματα του πογκρόμ: αριστερά, ο Εβραίος μικροπωλητής Λεόν Βιντάλ, που σκοτώθηκε με μια σφαίρα στο στήθος.· δεξιά, ο χριστιανός φούρναρης του Κάμπελ, Λεωνίδας Παππάς, που θέλησε να προστατεύσει τους γείτονές του και δέχτηκε μια σφαίρα στην κοιλιά.·κάτω, πρώην κάτοικοι του πυρπολημένου οικισμού, με ό,τι απέμεινε απ’ το βιος τους, σε αναζήτηση νέας κατοικίας | «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ» 6/7/1931 |Μ. ΤΡΕΜΟΠΟΥΛΟΣ, «ΤΑ ΤΡΙΑ Ε» (2018) | ΑΡΧΕΙΟ Μ. ΤΡΕΜΟΠΟΥΛΟΥ

Ελπίζω ότι οι ομοιότητες σταματούν εδώ. Γιατί όλα δείχνουν ότι η δίκη της Χρυσής Αυγής δεν θα έχει την τύχη της δίκης των 3Ε που κατέληξε στην πανηγυρική τους αθώωση, αφού βέβαια πρώτα όλοι είχαν αποκηρύξει όλα όσα δήλωναν μέχρι τότε ακόμα και γραπτά.

Ο Άγγελος Σικελιανός σε νεαρή ηλικία

Μία βδομάδα μετά το πογκρόμ δημοσιεύτηκε στο «Ελεύθερον Βήμα» ένα εκτενές άρθρο του Άγγελου Σικελιανού, με τίτλο «Αφορμαί και αίτια» και υπέρτιτλο «Μετά τα γεγονότα» (6/7/1931). Ούτε «Κάμπελ», ούτε «Θεσσαλονίκη» στον τίτλο. Ο Σικελιανός απευθυνόταν σε όσους θεωρούσε ότι μπορεί να τον ακούσουν. Όμως το άρθρο αυτό, παρά το γεγονός ότι προέρχεται από έναν συντηρητικό και ασφαλώς «ελληνόφρονα» διανοητή, περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία μιας απάντησης στο εθνικιστικό πάθος με το οποίο καλύπτεται ο δολοφονικός ρατσισμός, εν προκειμένω ο αντισημιτισμός. Δεν ακούστηκε ο Σικελιανός τότε. Έχει όμως σημασία να διαβαστεί σήμερα.

Μετά τα γεγονότα - Αφορμαί και αίτια

Μολονότι τα εκδοτικά ήθη της εποχής επέβαλλαν την πρωτοσέλιδη προβολή των επώνυμων κειμένων, το άρθρο του Σικελιανού καταχωνιάστηκε από το «Ελεύθερον Βήμα» μεταξύ ελαφράς λογοτεχνίας, ιπποδρόμου και ακτοπλοϊκών δρομολογίων.

«Τα τελευταία επεισόδια, τα oποία έλαβον χώραν εις Θεσσαλονίκην μεταξύ Ισραηλιτών και Ελλήνων, επαναφέρουν απροόπτως επί τάπητος εν σκολιόν ιστορικόν θέμα, το οποίον από πολλού θα ώφειλε να είχε διευκρινισθή εξ ολοκλήρου εις την συνείδησιν των ανθρώπων, αλλά το οποίον, δυστυχώς, δεν έπαυσε ν’ αποτελή εν από τα κυριότατα κριτήρια της πρωτογόνου καταστάσεως, εις την οποίαν η γενική εκπαίδευσις του συγχρόνου μας πολιτισμού αφήκε και εξακολουθεί να αφήνη το πνεύμα των ευρωπαϊκών λαών απέναντι όλων των άλλων και συγκεκριμένως, εις την περίπτωσιν αυτήν, απέναντι του λαού του Ισραήλ.

Δεν σκοπεύομεν εις το άρθρον αυτό να επιρρίψωμεν ακεραίαν την ευθύνην των τελευταίων επεισοδίων ούτε εις τους Έλληνας, ούτε εις τους Ισραηλίτας, διότι [εις] ζητήματα παρομοίας φύσεως, κατά τα οποία τον πρωτεύοντα ρόλον παίζει εις εκατέρωθεν ακούσιος και συνεπώς ορμήλατος αγνωστικισμός, ουδείς ποτέ έχει δίκαιον και ουδείς ποτέ έχει άδικον.

Ο επίλογος του πογκρόμ. Ένα χρόνο μετά το Κάμπελ μετατρέπεται στον προσφυγικό συνοικισμό «Στυλιανού Γονατά» (νυν Ναυάρχου Βότση). Τα εγκαίνια της «πλατείας Λ. Ιασωνίδου» (1932) από τον μητροπολίτη Γεννάδιο, τον γενικό διοικητή Μακεδονίας Γονατά και τον τιμώμενο (βουλευτή) Λεωνίδα Ιασωνίδη | Μ. ΤΡΕΜΟΠΟΥΛΟΣ, «ΤΑ ΤΡΙΑ Ε» (2018)

Αλλά, θ’ αντείπη τις εκ των ημετέρων, αι αφορμαί αι προκαλέσασαι τα επεισόδια ταύτα εκ μέρους των Ελλήνων ήσαν αμέσως πολιτικοί, εθνικαί και, επομένως, το δίκαιον είναι ολόκληρον υπέρ ημών. Δυστυχώς όμως, ουδείς σοβαρώς και τιμίως σκεπτόμενος θα επείθετο ότι αι αφορμαί αύται, διδόμεναι από οιονδήποτε άλλον λαόν εκτός του Ισραηλιτικού, θα επροκάλουν παρομοίας αυτοδίκους σκηνάς. Οσονδήποτε εάν αι αφορμαί αύται ήσαν σοβαραί, εις περίπτωσιν κατά την οποίαν θα ήτο άλλος ο προκαλών λαός, η λύσις των διαφορών θα επεδιώκετο αναμφιβόλως δι’ άλλης οδού. Άλλαι, άρα, αι αφορμαί και άλλα τα αίτια.

Καθήκον, ώστε, παντός γνησίως ιστορικώς σκεπτομένου είναι να βοηθήση, παραμερίζων τας εφημέρους αφορμάς, εις την οριστικήν άρσιν προ παντός των λανθανόντων αιτίων, τα οποία επροκάλεσαν τα μεταξύ Ισραηλιτών και Ελλήνων επεισόδια, το δε λιτόν περιεχόμενον του παρόντος άρθρου δεν αποσκοπεί άλλο τι ή να δώση προς πάντας, αλλά προ παντός προς τους Έλληνας φοιτητάς της Θεσσαλονίκης, ως προς γνησίους φορείς των ιστορικών και πνευματικών ευθυνών της εποχής μας, ένα απλούν υπαινιγμόν ως προς την ανάγκην της οριστικής άρσεως, εκ της συνειδήσεώς των, των αιτίων αυτών. Διότι ασφαλώς είναι τρομερόν να σκέπτεται τις ότι εις τας ημέρας μας, κατά τας οποίας εις την μεταξύ των λαών επαφήν επιβάλλεται προ παντός άλλου η ακεραία πνευματική και ιστορική επίγνωσις της αποστολής ενός εκάστου, τα στελέχη ενός συγχρόνου υπευθύνου διανοητικού οργανισμού, ως ούτος είναι το Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης, επιτρέπουν εις εαυτά να παρατείνουν ιστορικάς και πνευματικάς παρεξηγήσεις, σφραγιζομένας από τον μάλλον άστοχον και ωμόν αναχρονισμόν.

Εις ουδένα, λοιπόν, των ιστορικώς επισταμένων διαφεύγει η καταπληκτική εκείνη οξύμωρος κατάστασις, κατά την οποίαν από της ιδρύσεως του Χριστιανισμού, τόσον ο βυζαντινός, όσον και ο δυτικός πολιτισμός, στηρίζουν μεν τα νώτα των επί της Παλαιάς Διαθήκης -αποκλειστικού, άλλωστε, πνευματικού και ιστορικού κτήματος των Εβραίων- προσβλέπουν δε ιδεολογικώς προς την εκπλήρωσιν των εντολών της Νέας, χωρίς δι’ αυτό να παραλείπουν να συμπληρώνουν εκάστοτε το μεταξύ των δύο Διαθηκών χάσμα, οσάκις εδόθη ποτέ εις τούτο ευκαιρία, με εν φανατικόν μίσος και ένα αμείλικτον διωγμόν κατά του εβραϊκού λαού. Αλλά τι είναι επί τέλους ο λαός αυτός, ο οποίος εχρησίμευσε και ακόμη χρησιμεύει, διά τους ισχυρούς του κόσμου και δι’ όλους γενικώς τους πολιτικώς και εθνικώς συγκροτημένους λαούς, ως ο αποδιοπομπαίος τράγος και ως το «δίωγμα» κατά του οποίου από καιρού εις καιρόν στρέφουν ούτοι την προσοχήν και την μήνιν των, όπως παραπλανήσουν ει δυνατόν όλους ως προς τα αίτια των διπλωματικών των ελιγμών;

Γνωστός είναι εις πάντας ο μύθος του περιπλανωμένου Ιουδαίου, ερμηνευόμενος κατά την φαντασίαν ενός εκάστου, αλλά του οποίου η βαθυτέρα σημασία διαφεύγει δυστυχώς μέχρι σήμερον τους πολλούς.

Αυτές οι πινακίδες εμφανίστηκαν σε εβραϊκά καταστήματα ήδη από τις 21 Απριλίου του 1941, μόλις 12 ημέρες μετά την κατάληψη της Θεσσαλονίκης απ’ τους Γερμανούς.

Από των απωτάτων λοιπόν αιώνων και πολύ προ του Μωυσέως, το ερευνητικόν ως προς τας καταγωγάς βλέμμα διακρίνει μίαν κελτικήν κατά βάθος φυλήν, συνδυασθείσαν βραδύτερον προς άλλας ασιατικάς ή αφρικανικάς, η οποία από καταβολής των αιώνων, ασύμβλητος προς πάσαν μηχανικήν πολιτικήν και προς πάσαν τυραννικήν κυβέρνησιν, προχωρούσα από πολιτισμού εις πολιτισμόν και από κοινωνίας εις κοινωνίαν, διά μέσου των ερήμων, των ορέων και των θαλασσών, διατηρεί εις το βάθος της το σπέρμα μιας αμειώτου εσωτερικής ελευθερίας και τον ψίθυρον ενός παναρχαίου κοινωνικού συνθήματος, το οποίον από τόπου εις τόπον και από αιώνος εις αιώνα αναταράσσει ευεργετικώς πάντοτε τα λιμνάζοντα ύδατα των παρηκμασμένων πολιτισμών. Διότι από της προϊστορικής εκκινήσεώς της μέχρι της πρώτης πατριαρχικής αυτής εξόδου από της Βαβυλώνος της Σεμιράμιδος και πολύ πέραν της άλλης εξόδου αυτής από της Αιγύπτου, της συντελεσθείσης υπό την κολοσσιαίαν μωσαϊκήν επιταγήν, η φυλή αύτη αναπτύσσει ασφαλώς, παραλλήλως προς την τεραστίαν οικονομικήν εμπειρίαν, η οποία είναι και το κύριον γνώρισμά της -και χάρις εις την οποίαν δύναται να εγκαθίσταται οπουδήποτε της γης μετ’ ασυζητήτου κύρους- μίαν ακαταμάχητον ενέργειαν προς συγχώνευσιν των πολιτικών διαιρέσεων και ουσιαστικωτέραν ένωσιν των πνευματικών και υλικών συμφερόντων των λαών μεταξύ των οποίων παροικεί. Την μεγαλυτέραν απόδειξιν της ενεργείας ταύτης δεν θα μας δώση βεβαίως τόσον η εξιστόρησις της εθνικής ζωής της φυλής ταύτης, όσον η τραγική ιστορία αυτής, από της στιγμής κατά την οποίαν, εστερημένη οιασδήποτε πολιτικής ζωής και οιουδήποτε εθνικού εδάφους, αναλαμβάνει, θα έλεγέ τις, αντ’ αυτών, ολόκληρον την οργανικήν παράδοσιν της ανθρωπότητος, επανευρίσκει πτέρυγας πολύ μεγαλυτέρας από τας εθνικάς πτέρυγάς της και κατορθώνει να υψωθή και να επιζήση ως φυλή και ως έννοια οργανική και ακεραία, υπεράνω όλων των κατ’ αυτής ακατονομάστων διώξεων και όλων των ιστορικών τής ανθρωπότητος θυελλών.

Καιρός εν τούτοις θα ήτο να είπωμεν ότι, όσον αφορά την κυριωτέραν αφορμήν των διώξεων αυτών, οποία εμφανίζεται διά τους πολλούς η απόσχισις του Ιουδαϊσμού και Χριστιανισμού, ασφαλώς την μεγαλυτέραν ευθύνην φέρουν ουχί οι Ιουδαίοι αλλ’ αυτοί ούτοι οι Χριστιανοί. Δεν πρόκειται να επιμείνωμεν εδώ επί των δογματικών αυτών διαφορών. Τα επιχειρήματα άλλωστε κατά τα οποία η πλήρης πνευματική συμφιλίωσις μεταξύ Χριστιανών και Ιουδαίων θα ήτο απολύτως εφικτή είναι άπειρα, όσον και αι επί μακρούς αιώνας σχετικαί προσπάθειαι, ιστορικώς συνεχείς. Αλλ' εκείνο το οποίον είναι βέβαιον, είναι ότι η πίεσις, την οποίαν έκτοτε υπέστη η εβραϊκή φυλή, είναι το ασφαλέστερον τεκμήριον του βαθμού του εκάστοτε ιστορικού αγνωστικισμού των κυβερνώντων. Διότι η πίεσις αύτη ενετάθη ή εχαλαρώθη διά μέσου των αιώνων, αναλόγως του βάθους και της εκτάσεως της μορφώσεως των διαφόρων αυτοκρατόρων, παπών και λαών. Τοιουτοτρόπως, μετά την ανεξιθρησκείαν, επί παραδείγματι, του Ιουλιανού, επέρχεται ο φανατισμός του Ιοβιανού, ή μετά την ευμένειαν του Βαλεντιανού και του Μαξίμου, η κακεντρέχεια του Βαλεντινιανού και του Θεοδοσίου, ολονέν επεκτεινομένη και μεταδιδομένη από της Ανατολής εις την Δύσιν, δια ν’ αποτελέση συν τω χρόνω το οικτρόν αυτό θρησκευτικόν και πολιτικόν όργιον, το οποίον λέγεται διά την ιστορίαν ολόκληρον «αντισημιτισμός».

Αλλ’ ιδού ότι, παρ’ όλον αυτό το ακατονόμαστον όργιον, η φυλή αύτη, μεταφέρουσα από περιπετείας εις περιπέτειαν και από κολάσεως εις κόλασιν, ως μόνον εγκόλπιον αυτής, τον πανάρχαιον θεσμόν της προγονικής λατρείας και τον θεσμόν της παναρχαίας αυτής κοινότητος και διαιτησίας, όχι μόνον κατώρθωσε να διατηρήση επί ολοκλήρους αιώνας την ιδιαιτέραν αυτής φυσιογνωμίαν, αλλά και να γίνη ο φορεύς μιας ουσιαστικής προόδου εις το διανοητικόν, ηθικόν και οικονομικόν επίπεδον ολοκλήρου της γης. Πιστεύομεν ότι θα ήτο περιττολογία δια τους γνωρίζοντας τα πράγματα, ν’ αναπτύξωμεν εδώ εν πλάτει, τι εις το διανοητικόν επίπεδον οφείλουν τα πανεπιστήμια όλου του κόσμου από της ιδρύσεώς των εις την εβραϊκήν διανοητικήν συνδρομήν, τι εις το ηθικόν επίπεδον η νεωτέρα ιστορική περίοδος οφείλει εις την βαθείαν δημοκρατικήν πνοήν των ιουδαϊκών κοινοτήτων, και εις τι επί τέλους ολόκληρος ο ευρωπαϊκός πολιτισμός είναι οφειλέτης απέναντι της εβραϊκής φυλής, δι’ όλας απολύτως τας οικονομικάς προόδους και την οικονομικήν συντήρησιν αυτού.

Ο σκοπός άλλωστε του συντόμου τούτου άρθρου, ως εξαρχής είπα, δεν είναι άλλος τις ή να δώσω προς τους Ελληνας φοιτητάς ιδίως, ως προς γνησίους φορείς των ιστορικών και πνευματικών ευθυνών της εποχής μας, ένα απλούν υπαινιγμόν ως προς την ανάγκην μιας ριζικής άρσεως πάσης παρεξηγήσεως εχούσης την αφορμήν αυτής είτε εις σύγχρονα είτε εις παλαιότερα αίτια, μετά μιας φυλής την οποίαν δικαιούνται να καλέσουν ουχί επί του επιπέδου των εξ ίσου εφημέρων όσον και βλαβερών φανατικών διαφορών, αλλ’ επί του επιπέδου μιας ανωτέρας ιστορικής συνεννοήσεως και συζητήσεως, εις οιονδήποτε σημείον προκαλούν εκ μέρους αμφοτέρων μίαν πιθανήν διάσχισιν κατευθύνσεων και γνωμών.

Οιαδήποτε άλλη λύσις διαφορών, εκτός αυτής της βασικής διανοητικής συνεννοήσεως μεταξύ των οπωσδήποτε ευρισκομένων κατά τας ημέρας μας εις ιστορικήν επαφήν λαών, θα ήτο ασφαλώς αναχρονιστική, εφήμερος και άγονος, είμεθα δε βέβαιοι ότι, μετά τας πρώτας ακαίρους εξάψεις, ο φοιτητικός κόσμος της Θεσσαλονίκης θα στραφή με βαθυτέραν και διαρκεστέραν την συνείδησιν των ευθυνών του, τόσον απέναντι της ιδίας του μεγάλης αποστολής και ιστορίας, όσον και της ιστορίας και της αποστολής ενός απείρως σεβαστού και μεγάλου λαού, ως ούτος υπήρξε και είναι ο λαός του Ισραήλ.»

Του Άγγελου Σικελιανού

(«Ελεύθερον Βήμα», 6/7/1931)

Διαβάστε:

 Μιχάλης Τρεμόπουλος, Τα τρία Ε (EEE) και ο εμπρησμός του Κάμπελ. Το πογκρόμ του 1931 στη Θεσσαλονίκη (Θεσσαλονίκη 2018, εκδ. Αντιγόνη). Πρώτη ολοκληρωμένη ανασύσταση του αντισημιτικού πογκρόμ του 1931 στη Θεσσαλονίκη, βασισμένη σε ενδελεχή μελέτη αρχειακών πηγών και του Τύπου των ημερών.

 Μαρία Βασιλικού, «Εθνοτικές αντιθέσεις στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου: Η περίπτωση του εμπρησμού του Κάμπελ» (περ. Ιστωρ, τχ. 7, 1994). Η πρώτη ειδική αναφορά της ελληνικής ιστοριογραφίας στο ζήτημα.

 Θεοδόσης Τσιρώνης, «Η οργάνωση Εθνική Ένωσις "Η Ελλάς" στη Θεσσαλονίκη του μεσοπολέμου (1927-1936)» (Επιστημονική Επετηρίδα του Κέντρου Ιστορίας Θεσσαλονίκης του Δήμου Θεσσαλονίκης, τ. 6, 2002). Ανατομία του μεσοπολεμικού της συμπρωτεύουσας, από έναν τοπικό ιστορικό με ειδίκευση στο αντικείμενο.

 Ανδρέας Αθανασιάδης, Στη σκιά του «βουλγαρισμού» (Θεσσαλονίκη 2017, εκδ. Επίκεντρο). Η μεσοπολεμική εθνικοφροσύνη της μακεδονικής ενδοχώρας, μέσα από την ειδική περίπτωση της Φλώρινας. Ειδικό κεφάλαιο για την επέκταση των 3Ε στην πόλη και τη γύρω περιοχή, εξαιρετικά αποκαλυπτική για τη διασύνδεση της φασιστικής οργάνωσης με το βαθύ κράτος αλλά και την ντόπια «πατριωτική» διανόηση.