Οι
ερευνητές σημειώνουν ότι το κείμενο ανήκει στον «Νεών Κατάλογο», που είναι το
εκτενές απόσπασμα στη Β΄ Ραψωδία της Ιλιάδας του Ομήρου. Στη φωτογραφία ο
πάπυρος που βρέθηκε στη μούμια και περιέχει την Ιλιάδα. Πηγή: (University
of Barcelona). The identified Iliad text in the recent dig belongs to
the catalogue of ships in Book II of the epic poem, researchers say. Papyrus
containing Homer’s ‘Iliad’ inside the Roman-era mummy (University of
Barcelona).
Αρχαιολόγοι
ανακάλυψαν ένα αντίγραφο της Ιλιάδας του Ομήρου σε πάπυρο ο οποίος
βρισκόταν μέσα στην κοιλιακή χώρα μιας αρχαίας αιγυπτιακής μούμιας. Είναι η
πρώτη φορά που ένα ελληνικό λογοτεχνικό κείμενο εντοπίζεται ενσωματωμένο στη
διαδικασία ταρίχευσης.
Η
ανακάλυψη έχει σημαντικές επιπτώσεις για την κατανόηση των ταφικών πρακτικών
και της θρησκευτικής ζωής στην αρχαία Αίγυπτο. Το απόσπασμα παπύρου βρέθηκε
στην κοιλιά μίας μούμιας που είχε ταφεί σε τάφο της ρωμαϊκής περιόδου, πριν από
περίπου 1.600 χρόνια, στην Οξύρρυγχο.
The archaeological
site in Oxyrhynchus (University of Barcelona).
Η
Οξύρρυγχος, γνωστή στα φαραωνικά χρόνια ως Per-Medjed, ήταν μία από τις
σημαντικότερες πόλεις της ελληνορωμαϊκής Αιγύπτου. Τα ερείπιά της βρίσκονται
στη σημερινή πόλη Al Bahnasa, περίπου 190 χιλιόμετρα νότια του Καΐρου, δίπλα σε
έναν παρακλάδι του Νείλου γνωστό ως Bahr Yussef. Η Οξύρρυγχος είναι γνωστή για
την ανακάλυψη χιλιάδων παπύρων (Πάπυροι της Οξυρύγχου) της Ελληνορωμαϊκής
περιόδου. Αποτέλεσε σημαντικό ελληνιστικό κέντρο ενώ η ανασκαφή της έφερε στο
φως λογοτεχνικά έργα
Ερευνητές
από το Ινστιτούτο Μελετών της Αρχαίας Εγγύς Ανατολής του Πανεπιστημίου της
Βαρκελώνης εντόπισαν τη μούμια κατά τη διάρκεια πρόσφατης ανασκαφικής αποστολής
που πραγματοποιήθηκε μεταξύ Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου 2025. Διαπίστωσαν ότι η
μούμια περιείχε ένα ασυνήθιστο στοιχείο: έναν πάπυρο τοποθετημένο στην κοιλιακή
χώρα ως μέρος της διαδικασίας ταρίχευσης.
One of the tombs
found at Oxyrhynchus (University of Barcelona).
Μούμιες
αυτής της περιόδου έχουν βρεθεί και στο παρελθόν να περιέχουν παπύρους
γραμμένους στα ελληνικά, όμως μέχρι τώρα τα κείμενα αυτά είχαν μαγικό ή
τελετουργικό περιεχόμενο. Η ανακάλυψη του παπύρου της Ιλιάδας αποτελεί την
πρώτη περίπτωση όπου ελληνικό λογοτεχνικό έργο εντοπίζεται σε ταφικό πλαίσιο.
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι το κείμενο ανήκει στον «Νεών Κατάλογο», που είναι
το εκτενές απόσπασμα στη Β΄ Ραψωδία της Ιλιάδας του Ομήρου (στίχοι 494-785),
στο οποίο ο ποιητής απαριθμεί τις ελληνικές δυνάμεις που έλαβαν μέρος στην
εκστρατεία κατά της Τροίας.
The
papyrus, placed in the mummy's abdomen, contains a catalogue of ships. Credit:
Professor Ignasi-Xavier Adiego
Οι
επιστήμονες δηλώνουν ότι δεν είναι σαφές γιατί επιλέχθηκε αυτό το συγκεκριμένο
ελληνικό κείμενο για τη διαδικασία ταρίχευσης. «Δεν είναι η πρώτη φορά που
βρίσκουμε ελληνικούς παπύρους, δεμένους και σφραγισμένους, ενσωματωμένους στη
διαδικασία μουμιοποίησης, αλλά μέχρι τώρα το περιεχόμενό τους ήταν κυρίως
μαγικό. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι από τα τέλη του 19ου αιώνα έχουν
ανακαλυφθεί πάρα πολλοί πάπυροι στην Οξύρρυγχο, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών
ελληνικών λογοτεχνικών κειμένων, αλλά η πραγματική καινοτομία εδώ είναι η
εύρεση ενός λογοτεχνικού παπύρου σε ταφικό πλαίσιο» δήλωσε ο Ιγκνάσι Αντιέγκο
καθηγητής στο Τμήμα Κλασικών, Ρομανικών και Σημιτικών Γλωσσών.
Μέχρι
σήμερα, οι ανασκαφές στην Οξύρρυγχο έχουν αποκαλύψει τρεις ασβεστολιθικούς
θαλάμους με μούμιες της ρωμαϊκής περιόδου και διακοσμημένες ξύλινες σαρκοφάγους.
Προηγούμενες αποστολές στην αρχαία πόλη είχαν φέρει στο φως 52 μούμιες της
πτολεμαϊκής περιόδου, από τις οποίες περισσότερες από δώδεκα είχαν «χρυσές
γλώσσες», ένα σύμβολο προετοιμασίας για τη μετά θάνατον ζωή.
Πηγές:
https://www.independent.co.uk/news/science/archaeology/mummy-egyptian-homer-iliad-gut-b2962343.html
- https://www.naftemporiki.gr/kosmos/2101199/anakalyfthike-papyros-me-tin-iliada-mesa-se-aigyptiaki-moymia/
- https://phys.org/news/2026-04-archaeological-mission-oxyrhynchus-homer-iliad.html
