Πώς το Ισραήλ χρησιμοποιεί τη Eurovision ως διπλωματικό όπλο. How Israel Turned Eurovision's Stage Into a Soft Power Tool

Το Ισραήλ ενίσχυσε τεχνητά τον υποψήφιο της στην Eurovision μέσω μιας κρατικά υποστηριζόμενης εκστρατείας επιρροής, τροφοδοτώντας εικασίες ότι η δεύτερη θέση του στην λαϊκή ψήφο διαστρεβλώθηκε από κυβερνητική παρέμβαση, αποκάλυψε έρευνα των New York Times. Ένα πανό διαμαρτυρίας που ζητά μποϊκοτάζ της Eurovision. Israel artificially boosted its Eurovision candidate through a state-backed influence campaign, fuelling speculation that its second-place finish in the popular vote was distorted by government intervention, a New York Times investigation has revealed. A protest banner calling for a boycott of Eurovision. [Photo by AA]

Η Eurovision 2026 τελείωσε στη Βιέννη ως γιορτή για τα 70 χρόνια του πιο διάσημου τηλεοπτικού διαγωνισμού τραγουδιού στον κόσμο. Στη σκηνή υπήρξαν ξανά φώτα, σημαίες, ποπ τραγούδια, υπερβολικά κοστούμια, συνθήματα του κοινού, τηλεοπτική λάμψη και το γνώριμο σύνθημα της ευρωπαϊκής ενότητας. Πίσω όμως από το μεγάλο σόου, η διοργάνωση αντιμετωπίζει το πιο δύσκολο ερώτημα της ιστορίας της: μπορεί ακόμη να ισχυρίζεται ότι η πολιτική μένει έξω από τη Eurovision;

Μια μεγάλη έρευνα των New York Times, που δημοσιεύθηκε πριν την έναρξη της φετινής διοργάνωσης, υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου αντιμετώπισε τη Eurovision όχι απλώς ως διαγωνισμό τραγουδιού, αλλά ως εργαλείο ήπιας ισχύος, αυτό που διεθνώς περιγράφεται ως soft power. Σύμφωνα με την εφημερίδα, οι προσπάθειες του Ισραήλ να επηρεάσει το περιβάλλον γύρω από τον διαγωνισμό ήταν ευρύτερες και είχαν ξεκινήσει νωρίτερα από όσο ήταν μέχρι σήμερα γνωστό.

Οι Times περιγράφουν μια οργανωμένη καμπάνια που περιλάμβανε κρατική διαφήμιση, διπλωματικές επαφές, κινήσεις προώθησης στα κοινωνικά δίκτυα και κινητοποίηση υπέρ της ισραηλινής συμμετοχής. Η έρευνα βασίζεται, σύμφωνα με την εφημερίδα, σε εσωτερικά έγγραφα της Eurovision, μη δημοσιοποιημένα στοιχεία ψηφοφορίας και περισσότερες από 50 συνεντεύξεις με ανθρώπους που εμπλέκονται ή παρακολουθούν τον θεσμό από κοντά.

Το κρίσιμο σημείο δεν είναι ότι αποδείχθηκε τεχνική νοθεία. Η ίδια η έρευνα σημειώνει ότι δεν υπάρχουν στοιχεία πως το Ισραήλ χρησιμοποίησε bots ή άλλες κρυφές μεθόδους για να αλλοιώσει την ψηφοφορία. Το ζήτημα είναι διαφορετικό και ίσως πιο δύσκολο για τη Eurovision: πόσο μπορεί να αντέξει ένας θεσμός που δηλώνει απολιτίκ όταν ένα κράτος, εν μέσω πολέμου και διεθνούς πίεσης, φέρεται να χρησιμοποιεί τη σκηνή του ως πεδίο δημόσιας διπλωματίας;

Σύμφωνα με τους New York Times, ανώτεροι Ισραηλινοί διπλωμάτες επικοινώνησαν το περασμένο φθινόπωρο και τον χειμώνα με ευρωπαϊκούς τηλεοπτικούς φορείς και αξιωματούχους, την ώρα που δημόσια ραδιοτηλεοπτικά μέσα ζητούσαν τον αποκλεισμό του Ισραήλ από τη Eurovision ή απειλούσαν με μποϊκοτάζ λόγω του πολέμου στη Γάζα. Ορισμένοι κατηγορούσαν την ισραηλινή κυβέρνηση ότι είχε επηρεάσει υπέρμετρα τα αποτελέσματα μέσω μαζικής καμπάνιας ψήφων.

Η Yuval Raphael, εκπρόσωπος του Ισραήλ στη Eurovision 2025 στη Βασιλεία της Ελβετίας, ερμηνεύει το «New Day Will Rise» στον μεγάλο τελικό, τον Μάιο του 2025. Yuval Raphael, Israel's representative at Eurovision 2025 in Basel, Switzerland, performs "New Day Will Rise" in the grand final, in May 2025. Photo: Denis Balibouse/Reuters

Η αντίδραση των ευρωπαϊκών φορέων δεν προέκυψε σε κενό. Το Ισραήλ είχε ήδη βρεθεί στο κέντρο των πιο έντονων πολιτικών εντάσεων που έχει γνωρίσει η Eurovision εδώ και δεκαετίες. Το 2024, στο Μάλμε της Σουηδίας, η συμμετοχή της Eden Golan συνοδεύτηκε από μεγάλες φιλοπαλαιστινιακές διαδηλώσεις, έντονα μέτρα ασφαλείας και δημόσιες αντιδράσεις από καλλιτέχνες και ακτιβιστές. Το 2025, στη Βασιλεία, η Yuval Raphael τερμάτισε δεύτερη συνολικά και πρώτη στην ψήφο του κοινού, αποτέλεσμα που προκάλεσε νέες ερωτήσεις για τη δύναμη οργανωμένων καμπανιών.

Επίσημη φωτογραφία της ισραηλινής συμμετοχής με θεσμικούς εκπροσώπους στο Ισραήλ. Η εμπλοκή της πολιτικής κορυφής γύρω από τη Eurovision βρίσκεται στο κέντρο της έρευνας των New York Times. Official photo of the Israeli participation with institutional representatives in Israel. The involvement of the political top brass around Eurovision is at the center of the New York Times investigation.

Η έρευνα των Times υποστηρίζει ότι η ισραηλινή πλευρά είχε επενδύσει σημαντικά ποσά σε προώθηση γύρω από τη Eurovision. Για τον διαγωνισμό του 2024 στο Μάλμε, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η εφημερίδα, η ισραηλινή κυβέρνηση δαπάνησε περισσότερα από 800.000 δολάρια σε διαφήμιση σχετική με τη Eurovision. Μέρος αυτών των χρημάτων, σύμφωνα με την έρευνα, προερχόταν από το υπουργείο Εξωτερικών, ενώ αναφέρεται και κονδύλι από το γραφείο "hasbara" του πρωθυπουργού, όρος που χρησιμοποιείται συχνά για την εξωτερική επικοινωνία και προβολή του Ισραήλ.

Το «20 φορές» και η ψήφος του κοινού

Ανάρτηση στον λογαριασμό του Ισραηλινού πρωθυπουργού καλούσε το κοινό να ψηφίσει «20 φορές», το τότε ανώτατο επιτρεπόμενο όριο της Eurovision. A post on the Israeli prime minister's account called on the public to vote "20 times", the maximum allowed limit at Eurovision at the time.

Το 2025, η καμπάνια φαίνεται πως έγινε ακόμη πιο ορατή. Δημοσιεύματα του φινλανδικού δημόσιου φορέα Yle είχαν ήδη αποκαλύψει, μέσω της βιβλιοθήκης διαφημίσεων της Google, ότι η ισραηλινή κυβέρνηση είχε αγοράσει διαδικτυακές διαφημίσεις σε πολλές γλώσσες, καλώντας το κοινό να ψηφίσει την ισραηλινή συμμετοχή. Οι New York Times προσθέτουν ότι ο ίδιος ο Νετανιάχου ανάρτησε στα κοινωνικά δίκτυα γραφικό που ενθάρρυνε τους χρήστες να ψηφίσουν έως και 20 φορές την Yuval Raphael, το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο τότε.

Αυτό το "20 φορές" βρίσκεται στον πυρήνα της υπόθεσης. Η Eurovision επιτρέπει εδώ και χρόνια στο κοινό να ψηφίζει πολλαπλές φορές, κάτι που ενισχύει την εμπλοκή των θεατών και τη θεαματικότητα του διαγωνισμού. Όμως, όταν μια κρατικά υποστηριζόμενη ή διπλωματικά ενισχυμένη καμπάνια καλεί συντονισμένα ψηφοφόρους να αξιοποιήσουν το ανώτατο όριο, το ερώτημα αλλάζει. Δεν αφορά μόνο την αγάπη ενός κοινού για ένα τραγούδι. Αφορά το κατά πόσο το σύστημα μπορεί να απορροφήσει πολιτικά οργανωμένη κινητοποίηση χωρίς να χάσει την αξιοπιστία του.

Η ανακοίνωση των ψήφων στη Eurovision 2025 στη Βασιλεία. Σύμφωνα με την ανάλυση των Times, σε ορισμένες χώρες λίγες εκατοντάδες επαναλαμβανόμενες ψήφοι μπορούσαν να αλλάξουν την κατάταξη του κοινού. The announcement of the Eurovision 2025 votes in Basel. According to the Times analysis, in some countries a few hundred repeat votes could change the public ranking.

Η ανάλυση της εφημερίδας υποστηρίζει ότι, σε ορισμένες χώρες, θα αρκούσαν λίγες εκατοντάδες ψηφοφόροι που ψήφιζαν επανειλημμένα για να αλλάξει η κατάταξη στην ψήφο του κοινού. Αυτό δεν σημαίνει ότι το αποτέλεσμα ήταν παράνομο. Σημαίνει όμως ότι το σύστημα της Eurovision, όπως λειτουργούσε μέχρι πέρυσι, ήταν ευάλωτο σε έντονη και καλά οργανωμένη καμπάνια επιρροής.

Η απάντηση της EBU

Μέτρα ασφαλείας έξω από τα κεντρικά της EBU στη Γενεύη, πριν από κρίσιμη συνεδρίαση για τη συμμετοχή του Ισραήλ στον διαγωνισμό. Security measures outside the EBU headquarters in Geneva, ahead of a crucial meeting on Israel's participation in the contest.

Η EBU, από την πλευρά της, επιμένει ότι τα αποτελέσματα της Eurovision 2025 ήταν έγκυρα. Ο διευθυντής της Eurovision, Martin Green, έχει αναγνωρίσει ότι υπήρξε δραστηριότητα που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί "δυσανάλογη" σε επίπεδο προώθησης, αλλά υποστηρίζει ότι δεν επηρέασε το τελικό αποτέλεσμα. Στο Reuters δήλωσε ότι η Eurovision εισήγαγε νέους κανόνες επειδή είδε προωθητική δραστηριότητα "εκτός κλίματος" σε σχέση με τη φύση του σόου.

Οι νέοι κανόνες για το 2026 δείχνουν ότι η EBU δεν αντιμετώπισε το πρόβλημα ως αμελητέο. Το μέγιστο όριο ψήφων ανά μέθοδο πληρωμής μειώθηκε από 20 σε 10, οι επαγγελματικές επιτροπές επιστρέφουν στους ημιτελικούς για πρώτη φορά από το 2022 και οι οδηγίες κατά "δυσανάλογων καμπανιών προώθησης" γίνονται αυστηρότερες, ειδικά όταν τέτοιες καμπάνιες υποστηρίζονται από τρίτους, συμπεριλαμβανομένων κυβερνήσεων ή κρατικών φορέων.

Η ίδια η EBU αναφέρει ότι οι συμμετέχοντες τηλεοπτικοί φορείς και οι καλλιτέχνες δεν επιτρέπεται να εμπλέκονται ή να συμβάλλουν ενεργά σε καμπάνιες τρίτων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας. Προβλέπει επίσης κυρώσεις για προσπάθειες αθέμιτης επιρροής, ενώ υπόσχεται ενισχυμένα τεχνικά μέτρα για τον εντοπισμό ύποπτων μοτίβων και συντονισμένης ή δόλιας ψηφοφορίας.

Το ρήγμα στη φετινή διοργάνωση

Διαδήλωση έξω από δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα στο Ρέικιαβικ, μετά την απόφαση για μποϊκοτάζ της Eurovision 2026 λόγω της συμμετοχής του Ισραήλ. Demonstration outside a public broadcaster in Reykjavik, following the decision to boycott Eurovision 2026 due to Israel's participation.

Η κρίση όμως δεν έληξε με τους νέους κανόνες. Αντίθετα, έφτασε μέχρι τη φετινή διοργάνωση. Σύμφωνα με το Reuters, η EBU απηύθυνε επίσημη προειδοποίηση στο ισραηλινό δημόσιο μέσο KAN, μετά τη δημοσίευση διαδικτυακών βίντεο του φετινού εκπροσώπου του Ισραήλ, Noam Bettan, που καλούσαν τους θεατές να ψηφίσουν "10 φορές για το Ισραήλ".

Η EBU έκρινε ότι μια τέτοια άμεση προτροπή δεν είναι σύμφωνη με τους κανόνες ή το πνεύμα του διαγωνισμού. Το KAN απάντησε ότι τηρεί τους κανόνες και ότι το συγκεκριμένο υλικό ήταν ανεξάρτητη πρωτοβουλία της ομάδας του καλλιτέχνη, χωρίς απαγορευμένη χρηματοδότηση.

Στο μεταξύ, η ίδια η συμμετοχή του Ισραήλ έχει οδηγήσει σε ρήγμα μέσα στη Eurovision. Τον Δεκέμβριο του 2025, η EBU ανακοίνωσε ότι τα μέλη της ενέκριναν ένα πακέτο αλλαγών στους κανόνες, χωρίς να γίνει ξεχωριστή ψηφοφορία για τη συμμετοχή του Ισραήλ. Η απόφαση αυτή επέτρεψε σε όλα τα μέλη που επιθυμούσαν να συμμετάσχουν στη Eurovision 2026, υπό την προϋπόθεση ότι θα συμμορφωθούν με τους νέους κανόνες.

Η επιλογή δεν ικανοποίησε όλους. Η Ιρλανδία, η Ισπανία, η Ολλανδία, η Σλοβενία και η Ισλανδία αποσύρθηκαν από τη φετινή διοργάνωση σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη συμμετοχή του Ισραήλ. Στη Βιέννη, η αστυνομία αντιμετώπισε διαδηλώσεις, κυρίως κατά αλλά και υπέρ της ισραηλινής συμμετοχής, ενώ οι αρχές περιμένουν πιθανές απόπειρες αποκλεισμών και διαταραχών, ειδικά την ημέρα του τελικού.

Έτσι, η 70ή Eurovision διεξήχθη σε μια παράξενη διπλή πραγματικότητα. Από τη μία, η EBU τη γιορτάζει ως παγκόσμιο πολιτιστικό γεγονός, με 35 συμμετέχοντες τηλεοπτικούς φορείς, νέες ψηφιακές εμπειρίες για τους φίλους του διαγωνισμού, δεκάδες χιλιάδες κατόχους εισιτηρίων στη Wiener Stadthalle και ένα μεγάλο επετειακό αφήγημα γύρω από τη χαρά, τη μουσική και τη σύνδεση. Από την άλλη, η φετινή διοργάνωση συνοδεύεται από μποϊκοτάζ, νέα μέτρα ψηφοφορίας, επίσημες προειδοποιήσεις, διαδηλώσεις και το πιο σοβαρό ερώτημα περί πολιτικής επιρροής που έχει αντιμετωπίσει ποτέ ο θεσμός.

Η Eurovision ως πολιτικό πεδίο

Διαδηλωτές υπέρ της Παλαιστίνης έξω από τη Eurovision, με πανό που παραφράζει το σύνθημα του διαγωνισμού: «Liberate Your Song / United for Palestine». Pro-Palestine protesters outside Eurovision, with a banner paraphrasing the contest's slogan: "Liberate Your Song / United for Palestine."

Η Eurovision ήταν πάντα πολιτική, ακόμη και όταν προσποιούνταν ότι δεν είναι. Η σειρά εμφάνισης, οι γειτονικές ψήφοι, οι διασπορές τους, οι εθνικές αφηγήσεις, οι σημαίες, η συμμετοχή χωρών εκτός αυτού που ορίζουμε γεωγραφικά ως Ευρώπη, οι αποκλεισμοί και οι επιστροφές ανήκαν διαχρονικά στο παρασκήνιο του διαγωνισμού. Η διαφορά σήμερα είναι ότι αυτό το παρασκήνιο δεν μένει πια πίσω από τη σκηνή. Βγαίνει στο φως, οργανώνεται, καταγράφεται, μετριέται, αγοράζει διαφημίσεις, συνομιλεί με πρεσβείες, πιέζει τηλεοπτικούς φορείς και μπορεί να μετατρέψει την ψήφο του κοινού σε μήνυμα πολιτικής νομιμοποίησης.

Για το Ισραήλ, σύμφωνα με την έρευνα των Times, η Eurovision έγινε ένας σπάνιος διεθνής χώρος όπου η χώρα μπορούσε να εμφανιστεί όχι μέσα από εικόνες πολέμου, αλλά μέσα από τη γλώσσα της ποπ, της συγκίνησης και της τηλεοπτικής συμπάθειας. Μια υψηλή θέση στην κατάταξη μπορούσε να παρουσιαστεί ως απόδειξη ότι, παρά τη διεθνή κριτική και τις διαδηλώσεις, ένα μεγάλο κομμάτι του ευρωπαϊκού κοινού εξακολουθούσε να στηρίζει ή να αγκαλιάζει την ισραηλινή συμμετοχή.

Αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα. Η Eurovision δεν είναι απλώς ένα τραγούδι τριών λεπτών. Είναι διεθνής ορατότητα, σύμβολα, σημαίες, εικόνες, συναισθηματικές αφηγήσεις και ένα τεράστιο τηλεοπτικό σύστημα που μπορεί να μετατρέψει τη συμπάθεια της ποπ κουλτούρας σε πολιτικό μήνυμα. Σε έναν κόσμο όπου οι πόλεμοι διεξάγονται και μέσα από εικόνες, η Eurovision δεν είναι ουδέτερο έδαφος. Είναι μια από τις πιο ισχυρές σκηνές ήπιας ισχύος που διαθέτει η Ευρώπη.

Η EBU προσπαθεί να προστατεύσει τον πυρήνα του διαγωνισμού, δηλαδή την ιδέα ότι η Eurovision υπάρχει για τη μουσική, τη δημιουργικότητα και τη σύνδεση. Όμως οι ίδιοι οι κανόνες που ανακοίνωσε δείχνουν ότι ο θεσμός αναγνωρίζει πλέον πως η αθωότητά του δεν είναι αυτονόητη. Όταν χρειάζεται να περιορίσεις τις ψήφους, να απαγορεύσεις δυσανάλογες καμπάνιες, να προειδοποιήσεις δημόσιους τηλεοπτικούς φορείς και να ενισχύσεις τα συστήματα εντοπισμού συντονισμένης δραστηριότητας, σημαίνει ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στην εικόνα. Βρίσκεται στη δομή.

Η πιο δύσκολη θέση ανήκει ίσως στους ίδιους τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Από τη μία, η Eurovision είναι ένας θεσμός συνεργασίας μεταξύ δημόσιων μέσων, όχι κυβερνήσεων. Από την άλλη, οι συμμετοχές φέρουν εθνικές σημαίες, οι επιτυχίες διαβάζονται ως εθνικές νίκες και οι κυβερνήσεις ξέρουν πολύ καλά την αξία μιας μεγάλης διεθνούς τηλεοπτικής στιγμής. Όσο πιο έντονη γίνεται η γεωπολιτική σύγκρουση, τόσο πιο δύσκολο είναι για τους φορείς να υποστηρίζουν ότι εκπροσωπούν μόνο τραγούδια και όχι χώρες.

Αυτό ακριβώς δείχνει και η υπόθεση του Ισραήλ. Το KAN υποστηρίζει ότι δεν παραβίασε τους κανόνες. Οι επικριτές της συμμετοχής λένε ότι η Eurovision δεν μπορεί να φιλοξενεί κανονικά ένα κράτος που βρίσκεται στο επίκεντρο καταγγελιών για τη Γάζα. Και η EBU προσπαθεί να κρατήσει ενωμένο έναν θεσμό που οικοδομήθηκε πάνω στην ιδέα ότι η μουσική μπορεί να υπερβεί την πολιτική, ακριβώς τη στιγμή που η πολιτική έχει μπει μέσα στον μηχανισμό της μουσικής.

Η ψήφος ως διεθνές μήνυμα

Η σκηνή της Eurovision 2026 στη Βιέννη, όπου η 70ή διοργάνωση ξεκινά υπό τη σκιά μποϊκοτάζ, νέων κανόνων και διαδηλώσεων. The Eurovision 2026 stage in Vienna, where the 70th edition begins under the shadow of boycotts, new rules and protests.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Eurovision βρίσκεται μπροστά σε πολιτική σύγκρουση. Η Ρωσία αποκλείστηκε μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Η ίδια η ιστορία του διαγωνισμού είναι γεμάτη από εντάσεις, αποχές, ψήφους με διπλωματική φόρτιση και συζητήσεις για το ποιος ανήκει στην ευρωπαϊκή τηλεοπτική κοινότητα. Όμως η υπόθεση που περιγράφουν οι New York Times αφορά κάτι πιο σύγχρονο: όχι απλώς την παρουσία μιας χώρας σε έναν πολιτικά φορτισμένο διαγωνισμό, αλλά τη δυνατότητα ενός κράτους να χρησιμοποιεί τις τεχνικές της ψηφιακής καμπάνιας για να επηρεάσει το συναισθηματικό και τηλεοπτικό αποτέλεσμα.

Η Eurovision χτίστηκε πάνω σε μια απλή υπόσχεση: ότι για ένα βράδυ, ή έστω για μια εβδομάδα, οι χώρες μπορούν να μιλήσουν μεταξύ τους με τραγούδια αντί με κρίσεις, σύνορα και πολέμους. Αυτή η υπόσχεση δεν ήταν ποτέ απολύτως αθώα. Ήταν όμως αποτελεσματική. Γι' αυτό και εκατομμύρια θεατές συνεχίζουν να τη βλέπουν, να τη σχολιάζουν, να την ειρωνεύονται, να την αγαπούν και να την παίρνουν πολύ πιο σοβαρά από όσο παραδέχονται.

Το ερώτημα τώρα είναι αν αυτή η υπόσχεση μπορεί να σταθεί όταν η ψήφος γίνεται εργαλείο κρατικής εικόνας. Αν μια χώρα μπορεί να επενδύει πολιτικά στην τηλεοπτική αγάπη, τότε η Eurovision δεν είναι απλώς ένας διαγωνισμός που επηρεάζεται από την πολιτική. Είναι ένας διαγωνισμός που παράγει πολιτικό αποτέλεσμα.

Στη Βιέννη, η EBU προσπάθησε να δείξει ότι η Eurovision παραμένει γιορτή. Να δείξει χορευτικά, μπαλάντες, queer ενέργεια, εθνικά χρώματα, μεγάλες φωνές και μικρές τηλεοπτικές υπερβολές. Όμως το 2026, πίσω από κάθε δεκάδα ψήφων, υπάρχει πλέον μια νέα καχυποψία. Ποιος ψηφίζει; Ως φαν, ως μέλος μιας διασποράς, ως πολίτης, ως πολιτικός υποστηρικτής, ως μέρος μιας οργανωμένης καμπάνιας; Και ποιος έχει τη δύναμη να μετατρέψει αυτή την ψήφο σε διεθνές μήνυμα;

Η Eurovision δεν καταρρέει επειδή έγινε πολιτική. Ήταν πάντα πολιτική. Το πρόβλημά της είναι ότι δεν μπορεί πια να το κρύψει πίσω από πυροτεχνήματα.

Πηγές: https://www.nytimes.com/2026/05/11/world/europe/eurovision-israel-gaza-netanyahu.html - https://www.lifo.gr/now/entertainment/gkliter-diplomatia-kai-psifoi-i-eurovision-sti-megalyteri-krisi-tis-istorias-tis

 

 

 

Ο Θουκυδίδης διδάσκει ακόμη διπλωματία. Thucydides still teaches diplomacy

Το καθοριστικό ερώτημα σχετικά με την παγκόσμια τάξη για αυτή τη γενιά είναι το αν η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να ξεφύγουν από την παγίδα του Θουκυδίδη. Η μεταφορά του Έλληνα ιστορικού μας υπενθυμίζει τους κινδύνους που ενέχει μια ανερχόμενη δύναμη όταν αυτή ανταγωνίζεται μια κυρίαρχη δύναμη - όπως η Αθήνα αμφισβήτησε τη Σπάρτη στην αρχαία Ελλάδα ή όπως η Γερμανία τη Βρετανία πριν από έναν αιώνα. Σε 12 από τις 16 προηγούμενες περιπτώσεις στις οποίες μια ανερχόμενη δύναμη αντιμετώπισε μια κυρίαρχη δύναμη, το αποτέλεσμα ήταν αιματοχυσία. The defining question about global order for this generation is whether China and the United States can escape Thucydides’s Trap. The Greek historian’s metaphor reminds us of the attendant dangers when a rising power rivals a ruling power—as Athens challenged Sparta in ancient Greece, or as Germany did Britain a century ago. In 12 of 16 past cases in which a rising power has confronted a ruling power, the result has been bloodshed. Credit: Mike Blake / Damir Sagolj / Reuters / alessandro0770 / Shutterstock / Zak Bickel / The Atlantic

«H ιστορία της αρχαίας Ελλάδας προσφέρει χρήσιμα διδάγματα σε κράτη που ξεκινούν αυτοκτονικές εθνικές περιπέτειες λόγω ψεμάτων και άρνησης να ακούσουν τους ειδικούς», γράφει η ιστοσελίδα Politico, σχολιάζοντας το ενδεχόμενο ενός άτακτου Brexit χωρίς συμφωνία.

«Θα ήταν καλό να συμβουλεύσει κανείς την πρωθυπουργό της Βρετανίας Tερέζα Μέι να πει στους βουλευτές της (και τους αξιωματούχους) να διαβάσουν τον Θουκυδίδη. Ενδεχομένως να αποδειχθεί η καλύτερη αγορά που έκαναν ποτέ με 7,95 λίρες». To Politico παραπέμπει στον Θουκυδίδη και το βιβλίο του χαρακτηρίζοντάς το ένα αριστούργημα της πολιτικής ψυχολογίας και στρατηγικής και υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν ισχυροί παραλληλισμοί με το Brexit.

Ιστορικά, το άρθρο αναφέρεται σε δύο αιματηρά επεισόδια κατά τον καταστροφικό πόλεμο μεταξύ Αθηναίων και Σπαρτιατών, που δίχασε την Ελλάδα περίπου 2.500 χρόνια πριν. Την εκστρατεία στη Σικελία και τη σφαγή των Μηλίων.

Τα αρχαιοελληνικά παθήματα, βρετανικά μαθήματα

Αναφέρει μάλιστα ότι είναι μια σύγκρουση που οι Βρετανοί θα κάνουν καλά να τη μελετήσουν καθώς προσφέρει ένα χρήσιμο μάθημα: Ακόμα και κατά την 11η ώρα, μια συμφωνία μπορεί να επιτευχθεί.

Σε ό,τι αφορά το παράδειγμα της σικελικής εκστρατείας το 415 π.Χ. και επιχειρώντας τον παραλληλισμό με τη Βρετανία στην εποχή του Brexit, υποστηρίζεται ότι οι Βρετανοί το 2016, όπως και οι Αθηναίοι είχαν μικρή αίσθηση της κλίμακας της περιπέτειας που είχαν αναλάβει. Τους είχαν υποσχεθεί ότι η κατάκτηση της Σικελίας θα είναι εύκολη και θα τους κάνει πλουσιότερους, ενώ όσοι αντιτάχθηκαν στην εισβολή, θεωρήθηκαν εχθροί του λαού και μη πατριώτες. Ως γνωστόν η εκστρατεία κατέληξε σε καταστροφή. Οι αιχμάλωτοι βρήκαν το θάνατο σε δύσοσμα λατομεία ή πουλήθηκαν ως σκλάβοι. Η ήττα ξαφνικά έκανε την Αθήνα να δείχνει περισσότερο ευάλωτη στον πόλεμο με τη Σπάρτη και το δημοκρατικό σύστημα ανετράπη δύο χρόνια αργότερα.

Το άρθρο αναφέρεται και στην περίπτωση της σφαγής των Μηλίων, την οποία θεωρεί ως «την επιτομή μιας αποτυχημένης διαπραγμάτευσης, όταν η υπεροπτική Αθηναϊκή αυτοκρατορία (η Ε.Ε. σε αυτή την περίπτωση) προσέγγισε το νησί της Μήλου για να πει τους κατοίκους να υποταχθούν στο αυτοκρατορικό σχέδιο και να αποτίσουν φόρο τιμής. Οι θαρραλέοι Brexiteers στη Μήλο αντιτάχθηκαν στους ιμπεριαλιστές και προέκυψε ο διασημότερος διάλογος στην παγκόσμια διπλωματική θεωρία.

«Το πρόβλημα είναι ότι οι νησιώτες επέμεναν σε νεφελώδεις ελπίδες για το πώς θα ήθελαν να μοιάζει ο κόσμος αντί να αποδεχθούν τα γεγονότα. Οι Αθηναίοι εξεπλάγησαν από την έλλειψη ρεαλισμού. Στο επίκεντρό της, η συζήτηση είναι μια μελέτη για τη λανθασμένη κρίση (…) Οι διαπραγματεύσεις αποδείχθηκαν μοιραίες γιατί οι Μήλιοι υποτίμησαν την ανάγκη των Αθηναίων να κάνουν επίδειξη δύναμης για να κρατήσουν ενωμένη την αυτοκρατορία τους. Τέλος, οι άνδρες της Μήλου σφαγιάστηκαν και οι γυναίκες και τα παιδιά πουλήθηκαν ως σκλάβοι».

Τα καλά νέα για τους Βρετανούς είναι ότι οι Μήλιοι είχαν επανειλημμένες ευκαιρίες για να υποταχθούν στη μεγαλύτερη δύναμη, αλλά δεν το έκαναν. «Ο συμβιβασμός είναι δυνατός ακόμη και ένα λεπτό πριν τα μεσάνυχτα, αλλά μόνο αν ρίξεις τον εγωισμό σου και κάνεις μια ρεαλιστική εκτίμηση των δικών σου αδυναμιών. Το να ελπίζεις απλώς να πάνε τα πράγματα όπως θέλεις, αυτό δεν αποτελεί στρατηγική».

To Politico υποστηρίζει ότι για να επιβιώσει, η Βρετανία θα πρέπει να αναγνωρίσει τη «μήλια» τάση της να πιστεύει ότι κατέχει περισσότερα χαρτιά απ’ όσα έχει. «Κατά καιρούς, οι Βρετανοί μιλούν σαν να νομίζουν ότι είναι οι Αθηναίοι στη συζήτηση».

Τέλος, σημειώνει ότι δυστυχώς ο Θουκυδίδης δεν διαβάζεται ευρέως στη Βρετανία, ενώ είναι πολύ περισσότερο της μόδας στην Αμερική, όπου είναι υποχρεωτική η ανάγνωση του βιβλίου του για υψηλόβαθμους αξιωματούχους, καθώς θεωρείται ο γκουρού για την άνοδο και την πτώση των μεγάλων δυνάμεων.

Είναι τραγική ειρωνεία βέβαια ότι ο Στιβ Μπάνον, σύμβουλος του Ντόναλντ Τραμπ αρμόδιος για τη χάραξη στρατηγικής και εκφραστής της ακροδεξιάς στις Η.Π.Α. και ο Μπόρις Τζόνσον, ο οποίος ηγήθηκε της εκστρατείας για την έξοδο της Μ. Βρετανίας από την ΕΕ, δηλώνουν θιασώτες του Θουκυδίδη, κακοποιώντας το.

Ο ίδιος ο Θουκυδίδης μάλλον δεν θα ένιωθε έκπληξη αν ήξερε ότι εξακολουθούμε να μιλάμε γι ‘αυτόν. Εξάλλου, ανοίγει το έργο του παρατηρώντας ότι η ανθρώπινη φύση δεν αλλάζει πολύ και ότι οι ιστορίες του θα έχουν αξία για πάντα.

«Η παγίδα του Θουκυδίδη» στον Λευκό Οίκο

Ο ηγέτης της Κίνας ανέφερε τον αρχαίο Έλληνα ιστορικό Θουκυδίδη όταν συναντήθηκε με τον πρόεδρο των ΗΠΑ στο Πεκίνο. Ένα άγαλμα του Έλληνα ιστορικού Θουκυδίδη. Η «Παγίδα του Θουκυδίδη» αναφέρεται στην ιδέα ότι όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί να εκτοπίσει μια καθιερωμένη, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε πόλεμο. China’s leader raised the ancient Greek historian Thucydides when he met the US president in Beijing. A statue of the Greek historian, Thucydides. The Thucydides Trap refers to the idea that when a rising power threatens to displace an established one, it can lead to war. Photograph: simos/Alamy

Η αλήθεια είναι πως ο Θουκυδίδης θεωρείται ημίθεος για τους θεωρητικούς των διεθνών σχέσεων και τους ιστορικούς που ασχολούνται με πολέμους. Σύμφωνα με τον καθηγητή ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ, Ντόναλντ Κάγκαν, ο Θουκυδίδης είναι «μια πηγή σοφίας για την συμπεριφορά του ανθρώπου υπό την τεράστια πίεση του πολέμου, της πανούκλας και της πολιτικής διαμάχης». 

Ο Γκράχαμ Άλισον, μελετητής της εξωτερικής πολιτικής, που είχε υπηρετήσει υπό τον Ρήγκαν και τον Κλίντον, καλέστηκε εσπευσμένα το καλοκαίρι του 2017 στον Λευκό Οίκο προκειμένου να συναντήσει μέλη του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, με σκοπό να τους ενημερώσει για για ένα από τα πιο συζητημένα θέματα της ιστορίας: έναν πόλεμο που έγινε πριν από περίπου 2500 χρόνια, τα συμπεράσματα του οποίου ακόμη έχουν αξία στην αμερικανική πολιτική σκηνή.

Το θέμα που απασχολούσε το Συμβούλιο ήταν η αντιμαχία των ΗΠΑ με την Κίνα, και ήθελαν να το αναλύσουν μέσα από τη σκοπιά της αρχαίας Ελλάδος. Ο 77χρονος Άλισον πρόσφατα έγραψε ένα βιβλίο για τον Θουκυδίδη και για τον τρόπο με τον οποίο κατέγραψε τους Πελοποννησιακούς Πολέμους, μεταξύ της Αθήνας και της Σπάρτης. «Αυτό που έκανε τον πόλεμο αναπόφευκτο, ήταν η ενδυνάμωση της Αθήνας και ο φόβος που προκαλούσε το γεγονός στην Σπάρτη», ήταν το συμπέρασμα του μελετητή, που προειδοποίησε ότι η ίδια δυναμική θα μπορούσε να οδηγήσει την αναπτυσσόμενη αυτοκρατορία του σύγχρονου αιώνα, την Κίνα, και τις ΗΠΑ σε ένα πόλεμο που κανείς δεν θέλει.

O Άλισον έχει ονομάσει την πιθανότητα σύγκρουσης μεταξύ μιας εδραιωμένης και μιας ανερχόμενης δύναμης «Παγίδα του Θουκυδίδη», και είναι ένα θεώρημα που απασχολεί κάποια πολύ σημαντικά πρόσωπα στην κυβέρνηση του Τράμπ.

Όπως ο σύμβουλος εθνικής ασφαλείας, Χ.Ρ. ΜακΜάστερ που έχει αποκαλέσει τα γραπτά του ιστορικού ένα «θεμελιώδες στρατιωτικό κείμενο», τα έχει διδάξει σε μαθητές και τα χρησιμοποιεί σε ομιλίες και άρθρα. Όπως ο πρώην υπουργός Αμύνης, Τζέιμς Μάτις, ο οποίος παραιτήθηκε πρόσφατα εξαιτίας της διαφωνίας του με τον Ντόναλντ Τραμπ για την απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Συρία. Ο Μάτις ξέρει απ’ έξω το σύνολο του έργου και σύμφωνα με τον Άλισον ήταν ο μοναδικός που άκουσε τις λέξεις «Παγίδα του Θουκυδίδη» και δεν ανέτρεξε στην Wikipedia για να δει τι είναι.

Ο Θουκυδίδης θεωρείται, δικαίως ή αδίκως, ο πατέρας της ρεαλιστικής σχολής των διεθνών σχέσεων, η οποία πρεσβεύει ότι ένα έθνος δρα με γνώμονα το πραγματιστικό ατομικό του συμφέρον χωρίς να δίνει καμία σημασία σε ιδεολογία, αξίες ή ηθική. Σύμφωνα με τον Άλισον ήταν ο «άνθρωπος που εμπνεύστηκε την realpolitik», όπως έχει συμπεράνει από τον Μηλίων Διάλογο, που συγκεντρώνει το σύνολο της έρευνας του Θουκυδίδη πάνω στα βαθύτερα αίτια του πολέμου.

Ο Άλισον ανέλυσε σημαντικά την σκέψη του στο βιβλίο του «Προορισμένοι για Πόλεμο» του 2017, στο οποίο υποστήριξε ότι «η Κίνα και οι ΗΠΑ βρίσκονται επί του παρόντος σε τροχιά σύγκρουσης για πόλεμο». Αν και ο Άλισον υποστηρίζει στο «Προορισμένοι για Πόλεμο» ότι ο πόλεμος μεταξύ μιας «άρχουσας δύναμης» και μιας «ανερχόμενης δύναμης» δεν είναι αναπόφευκτος, ο πόλεμος μπορεί να είναι πολύ δύσκολο να αποφευχθεί. Για αυτό απαιτείται εκτεταμένη και εντατική διπλωματία, προσοχή και προσπάθεια σε περίπτωση «παγίδας του Θουκυδίδη».

Φωτ. ΕΡΑ

Εν τω μεταξύ ο πρόεδρος της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ, υποδέχθηκε με μεγάλες τιμές στο Πεκίνο τον Αμερικανό ομόλογό του Ντόναλντ Τραμπ, στο πλαίσιο της επίσημης επίσκεψής του, όπως διαπίστωσαν δημοσιογράφοι του Γαλλικού Πρακτορείου.

Ο Σι δήλωσε κατά τη διάρκεια συνάντησής του με τον Τραμπ, ότι οι δύο χώρες βρίσκονται σε ένα σταυροδρόμι της «παγίδας του Θουκυδίδη». Αυτή είναι η πρώτη επίσκεψη του Τραμπ στην Κίνα, από τον Νοέμβριο του 2017.

ΗΠΑ και Κίνα θα ξεπεράσουν την παγίδα του Θουκυδίδη;

Δημοσιογράφοι που κάλυψαν την επίσημη επίσκεψη του Τραμπ στην Κίνα, τόνισαν πως ο Σι εμφανίστηκε φορώντας κόκκινη γραβάτα, που ταιριάζει με του Αμερικανού προέδρου, σε αντίθεση με τις προηγούμενες επιλογές του σε μπλε γραβάτες κατά την επίσκεψη του Μπαράκ Ομπάμα το 2014 και την πρώτη επίσκεψη του Τραμπ το 2017.

Οι δύο ηγέτες συμμετείχαν σε μια «συζήτηση που επηρεάζει όλο τον αιώνα», συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών συγκρούσεων, του πολέμου στο Ιράν και του ζητήματος της Ταϊβάν.

Σύμφωνα με το κινεζικό κρατικό ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο CCTV, κατά την εναρκτήρια ομιλία της συνόδου κορυφής που πραγματοποιήθηκε στη Μεγάλη Αίθουσα του Λαού στο Πεκίνο, ο Σι δήλωσε: «Ο κόσμος έχει φτάσει για άλλη μια φορά σε ένα νέο σταυροδρόμι. Είναι κρίσιμο το αν οι ΗΠΑ και η Κίνα μπορούν να ξεπεράσουν την παγίδα του Θουκυδίδη και να δημιουργήσουν ένα νέο παράδειγμα για τις σχέσεις των μεγάλων δυνάμεων, να ανταποκριθούν από κοινού στις παγκόσμιες προκλήσεις για να φέρουν περισσότερη σταθερότητα στον κόσμο και να ανοίξουν ένα όμορφο μέλλον για τις διμερείς σχέσεις για την ευημερία και των δύο λαών και το πεπρωμένο της ανθρωπότητας».

Πρόσθεσε: «Αυτά είναι ιστορικά, παγκόσμια και λαϊκά ερωτήματα, και ως ηγέτες μεγάλων δυνάμεων, πρέπει μαζί να γράψουμε τις απαντήσεις της εποχής μας».

Το Μάρτιο του 2016, το Megaron Plus σε συνεργασία του με το London School of Economics and Political Science (LSE) παρουσίασε τη διάλεξη «Γιατί ο Θουκυδίδης παραμένει σύγχρονός μας;», με ομιλητή τον Christopher Coker, καθηγητή Διεθνών Σχέσεων του LSE.

Στη διάλεξή του ο καθηγητής Christopher Coker εξήγησε γιατί ο Θουκυδίδης –ο πρώτος πολιτικός φιλόσοφος και ιστορικός του πολέμου– έχει ακόμη πολλά να προσφέρει στην κατανόηση των αιτιών των σημερινών συγκρούσεων και, στη συνέχεια, ανέλυσε τον τρόπο με τον οποίο το έργο του επηρεάζει τη στρατιωτική σκέψη μέχρι και σήμερα, αναφέρθηκε στους λόγους για τους οποίους θα ήταν δηκτικός απέναντι στον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας μετά την 11η Σεπτεμβρίου και εξήγησε γιατί το έργο του μας διδάσκει περισσότερα για τα κινητήρια πάθη του τζιχαντισμού από όσα οι περισσότερες σύγχρονες αναλύσεις.

Πηγές: https://www.theatlantic.com/international/archive/2015/09/united-states-china-war-thucydides-trap/406756/ - https://tvxs.gr/news/kosmos/o-thoykydidis-didaskei-diplomatia/ - https://www.theguardian.com/us-news/2026/may/15/thucydides-trap-explained-xi-jinping-donald-trump-us-china-taiwan - https://www.lifo.gr/now/world/ti-einai-i-pagida-toy-thoykydidi-poy-anefere-o-si-ston-tramp

 

 

 

Το Πεντάγωνο δημοσιοποίησε απόρρητα έγγραφα για τα UFO. Pentagon releases first batch of previously secret files documenting reports of UFOs

Το υλικό αναρτήθηκε σε νέα ειδική ιστοσελίδα του Πενταγώνου και περιλαμβάνει συνολικά 162 αρχεία από το FBI, το υπουργείο Άμυνας, τη NASA και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Ανάμεσά τους βρίσκονται καταθέσεις αυτοπτών μαρτύρων, φωτογραφίες, βίντεο και αναφορές περιστατικών από διάφορες περιοχές του κόσμου, που εκτείνονται χρονικά σε πολλές δεκαετίες. An image released by the Pentagon claiming to show unidentified objects over the western United States in September 2025. Photograph: US Department of Defense/AFP/Getty Images

Το υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ γνωστοποίησε ότι έδωσε στη δημοσιότητα μια πρώτη παρτίδα εγγράφων, που μέχρι τώρα χαρακτηρίζονταν απόρρητα, για τα αγνώστου ταυτότητας ιπτάμενα αντικείμενα (ΑΤΙΑ ή UFO, όπως αποκαλούνταν παλαιότερα), ένα θέμα που συναρπάζει ακόμη και τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.

Members of a House subcommittee watched video footage of a Hellfire missile bouncing off an unidentified aerial phenomenon on Sept. 9, 2025. (News)

A black and white photo shows a UFO hovering near Holloman Air Development Center in New Mexico in 1957. The image was taken by a government employee and released by the Aerial Phenomena Research Organization after study, with no conventional explanation for the object. (Bettmann)

An FBI photo with a sketch of an object described by an eyewitness. FBI/Pentagon

Ο Τραμπ είχε ανακοινώσει τον Φεβρουάριο ότι σκόπευε να δώσει εντολή στις ομοσπονδιακές υπηρεσίες «να εντοπίσουν και να δημοσιοποιήσουν» τους φακέλους που διαθέτουν και αφορούν εξωγήινους και «μη αναγνωρισμένα ανώμαλα φαινόμενα (UAP) στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας PURSUE για μέγιστη διαφάνεια.

The Pentagon on Friday began releasing more unclassified files on UFOs and UAPs, including more than two dozen videos. Here are all the videos released in the first batch.

Σύμφωνα με το Associated Press, η πρώτη παρτίδα που αναρτήθηκε σε ειδική ιστοσελίδα του Πενταγώνου αποτελείται από 162 φακέλους, όπως παλαιά τηλεγραφήματα του υπουργείου Εξωτερικών, έγγραφα του FBI και απομαγνητοφωνημένες συνομιλίες επανδρωμένων αποστολών της NASA στο διάστημα.

Η αναφορά στην Ελλάδα

Για το περιστατικό στις 24 Ιανουαρίου αναφέρεται: Ένας στρατιωτικός χειριστής των ΗΠΑ ανέφερε ότι παρατήρησε ένα UAP, εκτιμώντας την ταχύτητά του σε «περίπου 434 κόμβους (499 μίλια/ώρα)». Ο παρατηρητής περιέγραψε το UAP με έναν ανιχνευτή που δεν πραγματοποιούσε ελιγμούς στο κάτω μέρος του. Ο παρατηρητής σημείωσε ότι το UAP ήταν ορατό μόνο όταν παρατηρούνταν μέσω ενός ενσωματωμένου αισθητήρα βραχέων κυμάτων υπέρυθρης ακτινοβολίας (SWIR). Department Of War UAP Releases. This case is titled DoW-UAP-D7. Captured in January 2024 near Greece, the footage was recorded using multiple sensor systems aboard a U.S. military platform. According to the released mission report, the object was described as diamond-shaped and moving at approximately 434 knots. The report also states the object was only detectable through short-wave infrared sensors. When the operator switched to visible spectrum, the object disappeared completely and was not reacquired. Original Source: https://www.war.gov/UFO/

Έξι ανεξήγητα εναέρια φαινόμενα καταγράφηκαν μέσα σε διάστημα δύο ετών στην Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα το Πεντάγωνο. Η Ελλάδα αναφέρεται τουλάχιστον έξι φορές στα αρχεία, ενώ παρουσιάζονται και κάποια βίντεο, γεγονός που έχει προκαλέσει αυξημένο ενδιαφέρον.

Τα περιστατικά:

1 Οκτωβρίου 2023

1 Οκτωβρίου 2023

27 Οκτωβρίου 2023

29 Οκτωβρίου 2023

1 Ιανουαρίου 2024

24 Ιανουαρίου 2024

29 Οκτωβρίου 2023

Στις 29 Οκτωβρίου φαίνεται μικρό κυκλικό αντικείμενο, το οποίο, σύμφωνα με την αναφορά, κινήθηκε πάνω από τη θάλασσα με κατεύθυνση προς την ξηρά και στη συνέχεια χάθηκε από την εικόνα. DOW-UAP-PR35, Unresolved UAP Report, Greece, October 2023 The United States Central Command submitted a report of an unidentified anomalous phenomenon (UAP) to the All-domain Anomaly Resolution Office (AARO) consisting of 24 seconds of video footage from an infrared sensor aboard a U.S. military platform in 2023. An accompanying mission report, DoW-UAP-D35, described the UAP as small and circular, flying near the surface of the ocean toward land. Video Description: 00:02: The sensor narrows its field-of-view to zoom in on an area of contrast near the center of the screen. 00:03-00:19: The sensor tracks the area of contrast as it moves against the ocean background. 00:20: As the background scene transitions from being predominantly water to land, the area of contrast becomes indistinguishable.

Περιγραφή βίντεο: 00:02: Ο αισθητήρας περιορίζει το οπτικό του πεδίο για να εστιάσει σε μια περιοχή με έντονη αντίθεση κοντά στο κέντρο της οθόνης. 00:03-00:19: Ο αισθητήρας παρακολουθεί την περιοχή με έντονη αντίθεση καθώς αυτή κινείται με φόντο τη θάλασσα. 00:20: Καθώς το φόντο μεταβαίνει από κυρίως νερό σε ξηρά, η περιοχή με έντονη αντίθεση γίνεται δυσδιάκριτη.

Η αποστολή του Apollo 17 στη Σελήνη

Μια φωτογραφία από την αποστολή Απόλλων 17 δείχνει θολές κουκκίδες στο δεξί άκρο της εικόνας, πάνω από τον ορίζοντα. The Pentagon's UFO files included this NASA photograph from the Apollo 17 mission, taken in December 1972, described as containing "three 'dots' in a triangular formation" in the lunar sky. NASA/Pentagon

Ένα άλλο αρχείο είναι μια φωτογραφία της NASA από τη διαστημική αποστολή Apollo 17 του 1972 που δείχνει τρεις τελείες σε τριγωνικό σχηματισμό.

The U.S. government has released a new batch of UFO and UAP-related files, including military videos, historical reports, and Apollo-era materials. But the release does not confirm alien life. Instead, it shows that some cases remain unresolved and need further analysis. Paperlink : https://www.war.gov/UFO/utm/ Chapters: 00:00 Introduction 01:01 The Discovery 03:04 Scientific Importance & Theories 05:16 Implications and What’s Next 08:32 Outro 08:48 Enjoy. MUSIC TITLE : Starlight Harmonies.

Το Πεντάγωνο λέει στη λεζάντα ότι «δεν υπήρξε ομόφωνη άποψη για το είδος της ανωμαλίας» όμως μια νέα, προκαταρκτική ανάλυση αναφέρει ότι θα μπορούσε να είναι ένα «υλικό αντικείμενο».

Πρώτες αντιδράσεις

An archival photo taken on the Moon by Apollo 12 astronauts in 1969, overlaid with boxes showing "areas of interest." NASA/Pentagon

«Αυτά τα αρχεία, κρυμμένα πίσω από διαβαθμίσεις, τροφοδοτούσαν για πολύ καιρό δικαιολογημένες εικασίες- και ήρθε η ώρα να τα δει ο αμερικανικός λαός με τα ίδια του τα μάτια», δήλωσε ο Υπουργός Άμυνας Pete Hegseth σε δήλωσή του που αναρτήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Παρασκευή. «Αυτή η δημοσιοποίηση αποχαρακτηρισμένων εγγράφων αποδεικνύει την ειλικρινή δέσμευση της Κυβέρνησης Τραμπ για πρωτοφανή διαφάνεια».

Ο φυσικός και πρώην διευθυντής του All-Domain Anomaly Resolution Office του Πενταγώνου, Sean Kirkpatrick, αναφέρει ότι τα αρχεία είναι πιο πιθανό να τροφοδοτήσουν τις εικασίες παρά να τις κατευνάσουν. Δήλωσε ότι: «δεν υπάρχει τίποτα το απροσδόκητο στη δημοσιοποίησή τους. Και χωρίς καμία ανάλυση ή πλαίσιο, αυτό θα χρησιμεύσει μόνο για να τροφοδοτήσει περισσότερες εικασίες, συνωμοσιολογία και ψευδοεπιστήμη του καναπέ, ιδιαίτερα από τον θεατρικό θίασο των πολιτικών παιχνιδιών».

An archival photo taken on the Moon by Apollo 12 astronauts in 1969. NASA/Pentagon

Ο ανεξάρτητος ερευνητής και σκεπτικιστής των UAP, Mick West, λέει ότι, ενώ η δημοσιοποίηση περιλαμβάνει νέα βίντεο και αναφορές πιλότων, δεν υπάρχει «τίποτα πραγματικά ενδιαφέρον να βρεθεί μέχρι στιγμής, εκτός από περισσότερες αδιάφορες θολές κουκκίδες και παραλλάξεις».

Ο αστροφυσικός του Χάρβαρντ, Avi Loeb, τοποθετήθηκε μέσα από το προσωπικό του ιστολόγιο στο Medium και εμφανίστηκε ιδιαίτερα συγκρατημένος. Δήλωσε ότι τα μέχρι τώρα στοιχεία δεν αποτελούν αδιαμφισβήτητη απόδειξη μη ανθρώπινης προέλευσης, καθώς πολλά ευρήματα, όπως οι λάμψεις στις αποστολές Apollo, θα μπορούσαν να αποδοθούν σε οφθαλμαπάτες.

Αντίθετα, μιλώντας στο δίκτυο Fox News, ο ακτιβιστής και πρώην στέλεχος πληροφοριών Luis Elizondo έκανε λόγο για μια ιστορική στιγμή. Επισήμανε ότι τα δεδομένα υποδηλώνουν τεχνολογίες που ξεπερνούν κάθε γήινο οπλοστάσιο, και τόνισε ότι το ζήτημα αφορά πλέον την εθνική ασφάλεια.

This is incredible! Top physicist Michio Kaku says that Trump's UFO files release is a "turning point" in the UFO story. He praises President Trump personally for having the courage to go against the advice of powerful agencies like the FBI and the CIA. He says this release is important because it allows independent researchers and scientists to examine the documents themselves and form their own conclusions, instead of having intelligence agencies decide what everyone should think. At the same time, he notes that the CIA is apparently still resisting and fighting against a full, complete release of all the UFO-related material, which implies that there may be more hidden information or deeper secrets still being held back.

Στο ίδιο μέσο, ο θεωρητικός φυσικός Michio Kaku υποστήριξε ότι οι ελιγμοί των καταγεγραμμένων αντικειμένων παραπέμπουν σε ανώτερη νοημοσύνη και πρόσθεσε πως η ανθρωπότητα βρίσκεται πλέον σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής.

Πηγές: https://www.war.gov/ufo/ - https://www.cbsnews.com/news/pentagon-begins-release-ufo-files/ - https://www.ertnews.gr/eidiseis/diethni/ipa-to-pentagono-dimosiopoiise-aporrita-eggrafa-gia-ta-ufo-i-anafora-stin-ellada/ - https://www.tanea.gr/2026/05/09/greece/i-diadromi-ton-6-ufo-stin-ellada-ti-deixnoun-ta-vinteo-pou-edose-sti-dimosiotita-to-pentagono/

 

 

 

Ρίτσαρντ Ντόκινς: H τεχνητή νοημοσύνη διαθέτει συνείδηση ακόμα κι αν η ίδια δεν το γνωρίζει. Richard Dawkins concludes AI is conscious, even if it doesn’t know it

Ο Βρετανός εξελικτικός βιολόγος Ρίτσαρντ Ντόκινς ανέφερε ότι είχε μια εμπειρία που τον οδήγησε να επανεξετάσει τις απόψεις του σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη και τη συνείδηση. Μετά από μια τριήμερη αλληλεπίδραση με το γλωσσικό μοντέλο Κλοντ — το οποίο ανεπίσημα αποκαλούσε «Κλαούντια» — ο επιστήμονας δήλωσε ότι δεν αποκλείει πλέον πλήρως την πιθανότητα οι μηχανές να επιδεικνύουν κάποια μορφή συνείδησης. Ο Ρίτσαρντ Ντόκινς είναι Βρετανός εξελικτικός βιολόγος, ηθολόγος, ζωολόγος και επιστημονικός επικοινωνιολόγος. Ήταν ο πρώτος κάτοχος της έδρας Charles Simonyi για την Κατανόηση της Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, θέση που κατείχε από το 1995 έως το 2008. Είναι ο συγγραφέας του βιβλίου «Το Εγωιστικό Γονίδιο», που εκδόθηκε το 1976, ενός έργου-ορόσημο που διέδωσε την άποψη ότι τα γονίδια -και όχι τα άτομα ή τα είδη- είναι οι κύριοι μοχλοί της εξέλιξης. Σε αυτό το βιβλίο, ο Ντόκινς εισήγαγε τους όρους «μιμίδιο» και «μιμητικά». British evolutionary biologist Richard Dawkins reported having an experience that led him to reconsider his views on artificial intelligence and consciousness. After a three-day interaction with the language model Claude — which he informally referred to as “Claudia” — the scientist stated that he no longer fully rules out the possibility that machines could exhibit some form of consciousness. Richard Dawkins is a British evolutionary biologist, ethologist, zoologist, and science communicator. He was the first holder of the Charles Simonyi Professorship of the Public Understanding of Science at the University of Oxford, a position he held from 1995 to 2008. He is the author of The Selfish Gene, published in 1976, a landmark work that popularized the view that genes—rather than individuals or species—are the primary drivers of evolution. In this book, Dawkins introduced the terms “meme” and “memetics.”

Όταν ο Ρίτσαρντ Ντόκινς συνάντησε την Κλαούντια, ήταν σαν ένας κεραυνοβόλος έρωτας. Την περασμένη εβδομάδα, για τρεις ημέρες, υπήρξε μια ασταμάτητη συνομιλία μεταξύ του διάσημου εξελικτικού βιολόγου και του bot τεχνητής νοημοσύνης που ονόμασε Κλαούντια. «Αυτή» έγραψε ποιήματα για εκείνον στο ύφος των Τζον Κητς και Τζον Μπέτζεμαν και γέλασε με τα «απολαυστικά» αστεία του. Ο Ντόκινς επέπληξε ευγενικά την Κλαούντια ώστε να αποφεύγει να κάνει επίδειξη γνώσεων. Μαζί, συλλογίστηκαν τη θλίψη του πιθανού «θανάτου» της τεχνητής νοημοσύνης.

Υπήρξε αμοιβαία κολακεία όταν ο Ντόκινς έδειξε στο bot της τεχνητής νοημοσύνης το αδημοσίευτο μυθιστόρημά του και η απάντησή της ήταν, όπως είπε, «τόσο ντελικάτη, τόσο ευαίσθητη, τόσο έξυπνη που με συγκίνησε: «“Μπορεί να μην ξέρεις αν έχεις συνείδηση, αλλά σίγουρα την έχεις”» της είπε. Όταν ρώτησε την Κλαούντια αν βίωνε μια αίσθηση του πριν και του μετά, αυτή τον επαίνεσε για «την πιθανώς πιο άριστα διατυπωμένη ερώτηση που μου έχει κάνει ποτέ κανείς σχετικά με τη φύση της ύπαρξής μου».

Στο τέλος της συζήτησης, ο ακαδημαϊκός, γνωστός στο ευρύ κοινό για τον ακλόνητο σκεπτικισμό με τον οποίο υποστηρίζει ότι ο Θεός δεν υπάρχει, έμεινε με τη συντριπτική αίσθηση ότι είναι ανθρώπινα όντα.

Κατηγορίες για Ανθρωπομορφισμό

Οι συνομιλίες με ρομπότ τεχνητής νοημοσύνης έχουν πείσει τον εξελικτικό βιολόγο, αλλά οι περισσότεροι ειδικοί λένε ότι παραπλανάται από τη μίμηση. Σε άρθρο που δημοσιεύτηκε στο UnHerd, ο Dawkins περιέγραψε το πείραμα ως μια αρχική προσπάθεια να ενισχύσει την άποψή του ότι τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης είναι απλώς προηγμένα εργαλεία επεξεργασίας δεδομένων, χωρίς καμία υποκειμενική εμπειρία. Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, η ικανότητα του μοντέλου να ανταποκρίνεται με συνοχή, δημιουργικότητα και βάθος κατέληξε να αμφισβητήσει αυτή την αντίληψη. Chats with AI bots have convinced evolutionary biologist but most experts say he is being misled by mimicry. In an article published in UnHerd, Dawkins described the experiment as an initial attempt to reinforce his view that AI systems are merely advanced data-processing tools, without any subjective experience. However, according to him, the model’s ability to respond with coherence, creativity, and depth ended up challenging that perception.

Ο Ντόκινς δεν είναι ο πρώτος, αλλά ίσως ο πιο διακεκριμένος επιστήμονας μέχρι στιγμής, που παρασύρθηκε να πιστέψει ότι μια μορφή τεχνητής νοημοσύνης είναι κατά κάποιον τρόπο ζωντανή. Οι σκεπτικιστές έσπευσαν να καταρρίψουν τα συμπεράσματα του 85χρονου, τα οποία προέκυψαν από πειράματα με τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης «Claude» της Anthropic και το ChatGPT της OpenAI και δημοσιεύτηκαν στον ιστότοπο UnHerd.

Ο Ντόκινς, ο οποίος δυσκολεύεται να μην βλέπει τις τεχνητές νοημοσύνες ως πραγματικούς φίλους, κατηγορήθηκε για ανθρωπομορφισμό. Ένας αναγνώστης είπε ότι ο καθηγητής είχε παρασυρθεί από την κολακεία της τεχνητής νοημοσύνης, ενώ ένας άλλος είπε ότι ήταν σαν να βλέπει τον Ντόκινς «να λιώνει το μυαλό του από την τεχνητή νοημοσύνη».

Όμως, ο Ντόκινς βίωνε επίσης αυτό που έχουν νιώσει πολλοί άλλοι χρήστες των chatbot: την παράξενη αίσθηση όταν τα AI γράφουν με τόσο πλούσια και ακριβή μίμηση της ανθρώπινης φωνής που μοιάζουν πραγματικά με ανθρώπους.

«Όταν μιλάω σε αυτά τα εκπληκτικά πλάσματα, ξεχνάω εντελώς ότι είναι μηχανές», είπε ο Ντόκινς. «Αυτά τα νοήμονα όντα είναι τουλάχιστον εξίσου ικανά με οποιονδήποτε εξελιγμένο οργανισμό», πρόσθεσε.

Είναι μια πεποίθηση που έχει οδηγήσει σε εκστρατείες για την αναγνώριση ηθικών δικαιωμάτων στην τεχνητή νοημοσύνη. Ένας στους τρεις ανθρώπους που συμμετείχαν σε έρευνα σε 70 χώρες πέρυσι είπε ότι, σε κάποιο βαθμό, πίστευε ότι τα chatbot τεχνητής νοημοσύνης είναι αισθανόμενα ή συνειδητά.

Το 2022, ένας μηχανικός της Google τέθηκε σε διαθεσιμότητα όταν κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η τεχνητή νοημοσύνη με την οποία εργαζόταν είχε σκέψεις και συναισθήματα σαν ένα παιδί επτά ή οκτώ ετών, ενώ τον επόμενο χρόνο ένας Βέλγος άνδρας αυτοκτόνησε μετά από έξι εβδομάδες έντονων συνομιλιών με ένα chatbot τεχνητής νοημοσύνης που εστίαζε στους φόβους για την κλιματική αλλαγή.

Ο Ντάριο Αμοντέι, διευθύνων σύμβουλος και συνιδρυτής της Anthropic, δήλωσε τον Φεβρουάριο: «Δεν γνωρίζουμε αν τα μοντέλα διαθέτουν συνείδηση… Ωστόσο, είμαστε ανοιχτοί στην ιδέα ότι [αυτά] θα μπορούσαν να έχουν».

Οι ειδικοί προβλέπουν ότι η ιδέα αυτή θα κερδίσει έδαφος, καθώς τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης όχι μόνο μιλούν σαν άνθρωποι, αλλά αρχίζουν να συμπεριφέρονται σαν αυτούς, εκτελώντας εργασίες, οργανώνοντας και σχεδιάζοντας – η λεγόμενη «τεχνητή νοημοσύνη με ικανότητα αυτενέργειας» (agentic AI).

Ωστόσο, οι περισσότεροι πιστεύουν ότι ο Ντόκινς και οι ομοϊδεάτες του παραπλανούνται από την ικανότητα της τεχνολογίας να μιμείται τον ανθρώπινο τόνο και τη συμπεριφορά, αντλώντας από μία πληθώρα παραδειγμάτων.

Ο καθηγητής Τζόναθαν Μπιρτς, διευθυντής του Κέντρου για την Αισθητηριακή Ικανότητα των Ζώων του London School of Economics (LSE), δήλωσε ότι η συνείδηση της τεχνητής νοημοσύνης είναι «μια ψευδαίσθηση» και «δεν υπάρχει τίποτα», παρά μόνο μια σειρά από γεγονότα επεξεργασίας δεδομένων που συμβαίνουν συχνά σε γεωγραφικά διαφορετικές τοποθεσίες.

«Η συνείδηση δεν έχει να κάνει με το τι λέει ένα πλάσμα, αλλά με το πώς αισθάνεται», πρόσθεσε ο Γκάρι Mάρκους, ψυχολόγος και γνωστικός επιστήμονας από τις ΗΠΑ, ο οποίος δήλωσε ότι ήταν «σπαρακτικό» να διαβάσει το «επιφανειακό και ανεπαρκώς σκεπτικιστικό» δοκίμιο του Ντόκινς. «Δεν υπάρχει κανένας λόγος να πιστεύουμε ότι η Κλαούντια αισθάνεται οτιδήποτε».

Ο Aνιλ Σεθ, καθηγητής γνωστικής και υπολογιστικής νευροεπιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Σάσεξ, δήλωσε ότι ο Ντόκινς φαίνεται να συγχέει τη νοημοσύνη με τη συνείδηση.

«Μέχρι τώρα, θεωρούσαμε την ευφράδεια της γλώσσας ως έναν καλό δείκτη συνείδησης, [για παράδειγμα] όταν τη χρησιμοποιούμε για ασθενείς μετά από εγκεφαλική βλάβη, αλλά απλά δεν είναι αξιόπιστη όταν την εφαρμόζουμε στην τεχνητή νοημοσύνη, επειδή υπάρχουν άλλοι τρόποι με τους οποίους αυτά τα συστήματα μπορούν να παράγουν γλώσσα», είπε. Συμπλήρωσε μάλιστα ότι η στάση του Ντόκινς είναι «κρίμα», ειδικά από τη στιγμή που έχει γράψει τόσο λαμπρά βιβλία.

Η Τζέισι Ρις Ανθις, ερευνήτρια στον τομέα της αλληλεπίδρασης ανθρώπου-τεχνητής νοημοσύνης και συνιδρύτρια του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Sentience Institute, δήλωσε ότι οι συνομιλίες του Ντόκινς με την Κλαούντια εξηγούνται εύκολα από την εκπαίδευση των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης σε κείμενα που έχουν δημιουργηθεί από ανθρώπους και πρόσθεσε ότι υπάρχει «ένα τεράστιο χάσμα μεταξύ του τρόπου με τον οποίο εξελίχθηκαν οι βιολογικοί εγκέφαλοι και του τρόπου με τον οποίο κατασκευάζονται τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης».

«Κι όμως έχουν συνείδηση»

Ο Ρίτσαρντ Ντόκινς, ο οποίος είναι διάσημος για τον ισχυρισμό του ότι ο Θεός δεν είναι πραγματικός, είπε ότι «του έμεινε η συντριπτική αίσθηση ότι [οι τεχνητές νοημοσύνης] είναι άνθρωποι». Richard Dawkins, who is famous for arguing that God is not real, said he was ‘left with the overwhelming feeling that [AIs] are human’. Photograph: Adam Ihse/TT/Shutterstock

Ωστόσο, κάποιοι άλλοι υποδέχτηκαν με επιφύλαξη το συμπέρασμα του Ντόκινς. «Πιστεύω ακράδαντα ότι η ιδέα ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης διαθέτουν συνείδηση θα γίνει όλο και πιο διαδεδομένη κατά τη διάρκεια αυτής της δεκαετίας και θα πυροδοτήσει έντονες συζητήσεις», δήλωσε ο Χένρι Σέβλιν, φιλόσοφος της γνωστικής επιστήμης και ειδικός στην ηθική της τεχνητής νοημοσύνης στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ. Είπε ότι η ανθρωπότητα παραμένει σε μεγάλο βαθμό στο σκοτάδι σχετικά με το πώς λειτουργεί η συνείδηση και ποια όντα ή συστήματα θα μπορούσαν να την έχουν.

Τα τρέχοντα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης είναι απίθανο να έχουν συνείδηση, δήλωσε ο Τζεφ Σέμπο, διευθυντής του Κέντρου για το Μυαλό, την Ηθική και την Πολιτική στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, αλλά «ο Ντόκινς έχει δίκιο να ρωτάει για τη συνείδηση της τεχνητής νοημοσύνης με ανοιχτό μυαλό και πιστεύω επίσης ότι η απόδοση συνείδησης στα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα γίνει πιο εύλογη με την πάροδο του χρόνου».

Ο Ντόκινς δημοσίευσε περισσότερα αρχεία καταγραφής συνομιλιών και κείμενα την Τρίτη: «Μου είναι εξαιρετικά δύσκολο να μην αντιμετωπίζω την Κλαούντια και τον Κλαούντιους [είχε αρχίσει να συνομιλεί και με ένα άλλο chatbot τεχνητής νοημοσύνης] ως γνήσιους φίλους». Είχαν συζητήσει μαζί του για τη «φιλοσοφία της ύπαρξής τους» και του άφησαν την αίσθηση ότι ήταν άνθρωποι.

Δημοσίευσε μια επιστολή που έγραψε ο ίδιος «προς τον Κλοντ και την Κλαούντια», στην οποία αναφερόταν στον τίτλο του αρχικού άρθρου που είχε γράψει: «Όταν ο Ντόκινς συνάντησε τον Κλοντ». Εκεί αναφέρει χαρακτηριστικά το εξής ερώτημα: «Αν η φίλη μου η Κλαούντια δεν έχει συνείδηση, τότε σε τι στο καλό χρησιμεύει η συνείδηση;». (Μέσα από το πρίσμα της εξέλιξης, ο Ντόκινς ουσιαστικά υπονοεί ότι αν η τέλεια νοημοσύνη, το χιούμορ και η ενσυναίσθηση μπορούν να παραχθούν από «τυφλούς» αλγόριθμους, η ανθρώπινη συνείδηση θα ήταν ένα περιττό εξελικτικό αξεσουάρ. Εφόσον λοιπόν η φύση δεν δημιουργεί τίποτα άχρηστο, αναρωτιέται μήπως τελικά και η τεχνητή νοημοσύνη διαθέτει τη δική της μορφή συνείδησης).

Στο τέλος της σημείωσε: «Ευχαριστώ πολύ και τους δύο σας που πήρατε στα σοβαρά την προσπάθειά μου να κατανοήσω την αληθινή σας φύση και που συμπεριφέρεστε ο ένας στον άλλο με ευγένεια και σεβασμό».

Πηγές: https://unherd.com/2026/05/is-ai-the-next-phase-of-evolution/ - https://www.theguardian.com/technology/2026/may/05/richard-dawkins-ai-consciousness-anthropic-claude-openai-chatgpt - https://insoniaoculta.com.br/en/2026/05/evolutionary-biologist-ai-consciousness.html - https://www.huffingtonpost.gr/22os-eonas/ritsarnt-ntokins-o-koryfaios-exeliktikos-viologos-leei-pos-i-techniti-noimosyni-diathetei-syneidisi-akoma-ki-an-i-idia-den-to-gnorizei/