Τετάρτη, 8 Απριλίου 2015

Οδυσσέας Ελύτης, Μ. ΤΕΤΑΡΤΗ, 22

Ολοένα οι κάκτοι μεγαλώνουν κι ολοένα οι άνθρωποι ονειρεύονται
σαν να 'ταν αιώνιοι. Όμως το μέσα μέρος του Ύπνου έχει όλο φαγωθεί
και μπορείς τώρα να ξεχωρίσεις καθαρά τι σημαίνει κείνος ο
μαύρος όγκος που σαλεύει

Ο λίγες μέρες πριν ακόμη μόλις αναστεναγμός

Και τώρα μαύρος αιώνας.

Φωτογραφίες: © Κωνσταντίνος Βακουφτσής

Οδυσσέας Ελύτης, «Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου» (1984)

Γιώργος Σαραντάρης, Δύο τραγούδια της Άνοιξης

Ι

Μο φαίνεται, πς νοιξη
Σν κελαηδ μ τρέμει
Μν τς ζητήσω να σκοπ
Ν δώσει το ρωτά μου
Μν τς ζητήσω να φιλ
Ν σο φιλήσω τν καρδι
Ν σο χαρίσω δυ φτερ
Κα ν σ δ δικιά μου

Harold Gilman, Nude on a bed, circa 1914.

ΙΙ

λα ν δες τν νοιξη πο περπατάει
Πο μ τ σύννεφα γκαλι μς χαιρετάει
λα ν δες τν κόρη μου πς γινε μεγάλη
Κα τραγουδάει μ μι φων πο δν ταν δικιά της

Κα τραγουδάει μ᾿ να παλμ πο εναι το κόσμου λου
Σν ν βρέχει τ χείλια της στ βρύση τ᾿ ορανο
Σν ν πετάει καρδούλα της μ κάθε χελιδόνι
Κα ν μν ξέρει νοιξη ν εν᾿ δικιά της κόρη!

Φωτογραφίες: © Κωνσταντίνος Βακουφτσής

Γιώργος Σαραντάρης, «Δύο τραγούδια της Άνοιξης», Ι, [1939]. Ποιήματα. Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», 1961. 89.

Η βαρύτητα μετατρέπει γαλαξία σε «Δακτύλιο του Αϊνστάιν». Einstein Ring seen in stunning image of lensed galaxy

O πορτοκαλί δακτύλιος είναι η παραμορφωμένη εικόνα ενός μακρινού γαλαξία. Η γαλάζια αίγλη είναι το φως ενός ενδιάμεσου γαλαξία όπως απεικονίστηκε με το Hubble. ALMA/Hubble composite image of the gravitationally lensed galaxy SDP.81. The bright orange central region of the ring (ALMA's highest resolution observation ever) reveals the glowing dust in this distant galaxy. The surrounding lower-resolution portions of the ring trace the millimeter wavelength light emitted by carbon monoxide. The diffuse blue element at the center of the ring is from the intervening lensing galaxy, as seen with the Hubble Space Telescope. Credit: ALMA (NRAO/ESO/NAOJ); B. Saxton NRAO/AUI/NSF; NASA/ESA Hubble, T. Hunter (NRAO)

Χάρη στις καλύτερες εικόνες που έχουν ληφθεί ως σήμερα από το ισχυρότερο ραδιοτηλεσκόπιο του κόσμου, οι αστρονόμοι είδαν έναν μακρινό γαλαξία να παραμορφώνεται από τη βαρύτητα ενός δεύτερου γαλαξία και να εμφανίζεται με τη μορφή ενός κοσμικού δαχτυλιδιού.

Το φαινόμενο

ALMA image of the gravitationally lensed galaxy SDP.81. The bright orange central region of the ring (ALMA's highest resolution observation ever) reveals the glowing dust in this distant galaxy. The surrounding lower-resolution portions of the ring trace the millimeter wavelength light emitted by carbon monoxide. Credit: ALMA (NRAO/ESO/NAOJ); B. Saxton NRAO/AUI/NSF

To τηλεσκόπιο ALMA, μια συστοιχία 66 επιμέρους ραδιοτηλεσκοπίων στην έρημο Ατακάμα της Χιλής, παρατήρησε μια σπάνια περίπτωση βαρυτικού φακού, ενός φαινομένου που είχε προβλέψει ο Άλμπερτ Αϊνστάιν στο πλαίσιο της Γενικής Σχετικότητας. Το φαινόμενο εκδηλώνεται όταν το φως ενός γαλαξία ή άλλου φωτεινού αντικειμένου παραμορφώνεται από τη βαρύτητα ενός άλλου γαλαξία ή αντικειμένου μεγάλης μάζας. Η βαρύτητα ουσιαστικά παραμορφώνει το χώρο έτσι ώστε οι ακτίνες φωτός να ακολουθούν καμπύλη πορεία.

Ο δακτύλιος

ALMA's highest resolution image ever reveals the dust glowing inside the distant galaxy SDP.81. The ring structure was created by a gravitational lens that distorted the view of the distant galaxy into a ring-like structure. Credit: ALMA (NRAO/ESO/NAOJ)

Ο «Δακτύλιος του Αϊνστάιν» στην παραπάνω εικόνα είναι μια παραμορφωμένη, μεγεθυμένη εικόνα ενός γαλαξία που βρίσκεται σε απόσταση 12 δισεκατομμυρίων ετών φωτός. Ανάμεσα στη Γη και τον γαλαξία βρίσκεται ένας δεύτερος, ενδιάμεσος γαλαξίας σε απόσταση 4 δισ. ετών φωτός.

Είναι μια σπάνια περίπτωση βαρυτικού φακού που εμφανίζεται ως σχεδόν πλήρης δακτύλιος, επισημαίνουν οι ερευνητές του ALMA. Αυτό συμβαίνει επειδή η Γη και οι δύο γαλαξίες είναι σχεδόν τέλεια ευθυγραμμισμένοι. Η εικόνα έχει απίστευτα μεγάλη ανάλυση, καθώς καλύπτει μια περιοχή μόλις 0,0000063888888889 μοιρών στον ουρανό. Αυτό θα ισοδυναμούσε με το να βλέπει κανείς από τη Νέα Υόρκη το δαχτυλίδι μιας μπασκέτας στην κορυφή του Πύργου του Άιφελ.

Χάρη στη μεγέθυνση του βαρυτικού φακού, το ALMA μπόρεσε να κοιτάξει ακόμα πιο μακριά στο Σύμπαν. «Το φαινόμενο του βαρυτικού φακού χρησιμοποιείται στην αστρονομία για τη μελέτη του πολύ μακρινού, πολύ αρχαίου Σύμπαντος, αφού προσφέρει μια εντυπωσιακή αύξηση ισχύος ακόμα και στα καλύτερα τηλεσκόπιά μας» αναφέρει η Κάθριν Βλαχάκις, ερευνήτρια του ALMA. Χρησιμοποιώντας ειδικό λογισμικό, οι αστρονόμοι θα μπορέσουν τώρα να υπολογίσουν το πραγματικό σχήμα του μεγεθυμένου γαλαξία. Η μελέτη έχει γίνει δεκτή για δημοσίευση από την επιθεώρηση «The Astrophysical Journal».

The paper, "ALMA Long Baseline Observations of the Strongly Lensed Submillimeter Galaxy HATLAS J090311.6+003906 at z=3.042," is located here: http://arxiv.org/abs/1503.02652

Οι βροχερές μέρες δεν μας «μαυρίζουν» τη διάθεση. How blue skies leave the British feeling blue

Jean Béraud, La Modiste Sur Les Champs Elysées. Ό,τι κι αν λένε οι Βρετανοί, εμείς οι Νότιοι ψηφίζουμε ήλιο... Forget the winter blues: 17-year study concludes grey skies do not make Britons less happy – but they do feel less content at work on sunny days.

Με τα τερτίπια του καιρού έχουμε συνηθίσει λίγο-πολύ να παρομοιάζουμε τη διάθεσή μας. Στην πραγματικότητα, όμως, όπως ισχυρίζονται βρετανοί επιστήμονες, τελικά το αν βρέχει ή έχει καλό καιρό δεν φαίνεται να μας επηρεάζει ψυχολογικά.

Τα νέα ευρήματα των ειδικών από το Πανεπιστήμιο του Γουεστμίνστερ, τα οποία παρουσιάστηκαν στο συνέδριο της Royal Economic Society, καταρρίπτουν τον μύθο που μας θέλει «συννεφιασμένους» κάθε φορά που έξω βρέχει. Σύμφωνα με τους ειδικούς, είτε κάνει ζέστη ή κρύο είτε έχει καλό καιρό είτε όχι, οι εργαζόμενοι κατά τη διάρκεια της εβδομάδας δεν πρόκειται να είναι ούτε πιο χαρούμενοι αλλά ούτε και πιο λυπημένοι.

Ο ήλιος φέρνει… σύννεφα;

Οι ηλιόλουστες μέρες είναι εκείνες που, σύμφωνα με νέα μελέτη, τελικά επηρεάζουν την ψυχολογική μας κατάσταση. People sunbathe in St James's Park, London. Photo: Owen Humphreys/PA

Βάσει της ανάλυσης, φάνηκε ότι οι εθελοντές έτειναν να έχουν περισσότερα νεύρα κατά τη διάρκεια των ηλιόλουστων ημερών καθώς ήταν αναγκασμένοι να βρίσκονται καθηλωμένοι στα γραφεία ή στα καταστήματα στα οποία εργάζονταν από το να βρίσκονται έξω και να απολαμβάνουν τη μέρα. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ωστόσο ότι η επίδραση αυτή στον ψυχισμό των εργαζομένων ήταν τόσο μικρή που δεν υπάρχει ανάγκη για τη λήψη μέτρων από πλευράς των εργοδοτών ή των Αρχών. Το ίδιο μικρή, αναφέρουν, ήταν και η επίδραση του παρατεταμένου κρύου και των συχνών βροχοπτώσεων. 

Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο της μελέτης τους, οι ειδικοί ανέλυσαν μια περίοδο 17 ετών, από το 1991 ως το 2008, κατά τη διάρκεια της οποίας συνέκριναν στοιχεία που αφορούσαν τη διάθεση των πολιτών με τις καιρικές συνθήκες. Τα στοιχεία γύρω από τα επίπεδα της χαράς, της υγείας, της ικανοποίησης των εργαζομένων και της οικονομικής ευημερίας ελήφθησαν από την πολυετή μελέτη British Household Panel Survey του Ινστιτούτου Κοινωνικής και Οικονομικής Ερευνας (ISER) του Πανεπιστημίου του Εσεξ, η οποία αφορούσε συνολικά 10.000 νοικοκυριά.

Μικρή ως ανεπαίσθητη η επίδραση του καιρού

André Derain, Westminster, 1906.

«Η κοινή πεποίθηση ότι ο καλός καιρός μάς φτιάχνει τη διάθεση δεν υποστηρίζεται επιστημονικά» εξηγεί ο επικεφαλής της μελέτης δρ Φραντζ Μπούσκα. «Ιδιαίτερα στην περίπτωση των Βρετανών βλέπουμε ότι ο κόσμος έχει αποκτήσει μια σχετική "ανοσία" γύρω από τα τερτίπια του καιρού».

«Η ανάλυση των παραπάνω δεδομένων αποκαλύπτει ότι η αύξηση της εμφάνισης ακραίων καιρικών φαινομένων, π.χ. η αύξηση της θερμοκρασίας και της συχνότητας των βροχοπτώσεων, δεν φαίνεται να επηρεάζει άμεσα την ψυχολογική διάθεση των πολιτών» αναφέρει ο ειδικός.

«Συγκεκριμένα είδαμε ότι οι εναλλαγές του καιρού είχαν πολύ μικρή επίδραση ως προς τα επίπεδα της προσωπικής ευημερίας του καθενός. Επιπλέον, η ηλιοφάνεια και η καλοκαιρία δεν φάνηκε να κάνουν τον κόσμο πιο ευτυχισμένο. Η επίδραση του καιρού, λοιπόν, μπορούμε να πούμε ότι είναι, στην καλύτερη περίπτωση, πολύ μικρή» προσθέτει ο δρ Μπούσκα.

Από τη μελέτη φάνηκε ότι οι ηλιόλουστες μέρες ενδεχομένως να συνέβαλαν στην απογοήτευση που ένιωθαν οι εργαζόμενοι για τη δουλειά τους. Ωστόσο οι ειδικοί είδαν ότι 10 ώρες ηλιοφάνειας μείωναν το συναίσθημα της ικανοποίησης των εργαζομένων κατά μόλις 1%.

Οι βρετανοί επιστήμονες καταλήγουν ότι υπάρχουν κάποιες ενδείξεις κατά τις οποίες οι παρατεταμένες περίοδοι ηλιοφάνειας θα μπορούσαν ενδεχομένως να ενισχύσουν σε μικρό βαθμό το συναίσθημα της χαράς και τα επίπεδα της ευημερίας των πολιτών.

Aποστολή αστροναυτών στον Άρη μέχρι το 2040. Planetary Society: We Can Afford to Orbit Humans at Mars by 2033

Η τεχνογνωσία αλλά και ο προϋπολογισμός της NASA θα της επέτρεπαν να στείλει σε 18 χρόνια από σήμερα μια ομάδα αστροναυτών για να εξερευνήσουν τον Φόβο, τον δορυφόρο του Άρη, ενώ 6 χρόνια αργότερα να πραγματοποιήσει την πρώτη επανδρωμένη αποστολή με προορισμό τον ίδιο τον Κόκκινο Πλανήτη. The road to Mars. The Planetary Society, a nongovernmental space advocacy group headed by Bill Nye, announced that we may be able to achieve this as planned. Image credit: NASA

Η NASA θα μπορούσε να πραγματοποιήσει την πρώτη επανδρωμένη της αποστολή στους δορυφόρους του Άρη μέχρι το 2033, προετοιμάζοντας έτσι το έδαφος ώστε το 2039 να προγραμματίσει το πρώτο «ταξίδι» αστροναυτών στον Κόκκινο Πλανήτη.

Αυτό είναι το συμπέρασμα της έκθεσης που συνέταξαν ειδικοί από την Planetary Society, τη διάσημη μη κερδοσκοπική οργάνωση που προωθεί την εξερεύνηση του διαστήματος.

Η έκθεση συντάχθηκε από μέλη της οργάνωσης, τα οποία συμμετείχαν σε ένα διήμερο συνέδριο στην Ουάσιγκτον, με σκοπό να εξετάσουν τις τεχνικές και οικονομικές λεπτομέρειες για την «κατάκτηση» του Άρη.

The Planetary Society says Nasa can afford a crewed mission to orbit the Martian moon Phobos in 2033, leading up to a crewed landing on the Red Planet in 2039.

Όπως συμπέραναν, η τεχνογνωσία αλλά και ο προϋπολογισμός της NASA θα της επέτρεπαν να στείλει σε 18 χρόνια από σήμερα μια ομάδα αστροναυτών για να εξερευνήσουν τον Φόβο, τον δορυφόρο του Άρη, ενώ 6 χρόνια αργότερα να πραγματοποιήσει την πρώτη επανδρωμένη αποστολή με προορισμό τον ίδιο τον Κόκκινο Πλανήτη.

«Νομίζουμε πως μπορεί να καταστρωθεί ένα βιώσιμο πρόγραμμα κατάκτησης του Άρη», αναφέρει στη συνέντευξη Τύπου της Planetary Society ο Σκοτ Χάμπαρντ, μέλος του Δ.Σ. της οργάνωσης και καθηγητής στο τμήμα Αεροναυτικής και Αστροναυτικής του πανεπιστημίου Στάνφορντ.

Planetary Society CEO Bill Nye addresses the workshop. Photo Credit: Tushar Dayal for The Planetary Society

Παρών στη συνέντευξη ήταν επίσης ο Μπιλ Νάι, CEO της οργάνωσης και γνωστός μηχανικός, ηθοποιός, συγγραφέας, με εξαιρετικά πλούσιο βιογραφικό στην εκλαΐκευση της επιστήμης.

Στο διήμερο, τα μέλη της Planetary Society κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η «κατάκτηση» του Άρη θα μπορούσε να υποστηριχθεί οικονομικά από τον προϋπολογισμό της NASA.

Phobos is the larger and inner of the two natural satellites of Mars, the other being Deimos. Both moons were discovered in 1877.

Επίσης, συμφώνησαν ότι, πριν από την εξερεύνηση του πλανήτη, θα πρέπει να προηγηθεί μια επανδρωμένη αποστολή στον Φόβο – περίπου όπως, πριν ο πρώτος Αμερικανός αστροναύτης πατήσει το πόδι του στο φεγγάρι, είχε προηγηθεί μία επανδρωμένη αποστολή η οποία τέθηκε σε τροχιά γύρω από τον δορυφόρο του πλανήτη μας.

Η αποστολή στον Φόβο θα διαρκούσε περίπου 30 μήνες, από τους οποίους έναν περίπου χρόνο οι αστροναύτες θα παρέμεναν γύρω από τον δορυφόρο του Άρη. Από εκεί, θα μπορούσαν να μελετήσουν επίσης τον Δείμο, ένα ακόμη «φεγγάρι» του Κόκκινου Πλανήτη, ενώ θα είχαν τη δυνατότητα να τηλεχειρισθούν ρομπότ πάνω στην επιφάνεια του Άρη. Το ταξίδι θα μπορούσε να γίνει με το νέο διαστημόπλοιο Orion της NASA, σύμφωνα με την έκθεση.

Όταν ρωτήθηκαν για τα εμπόδια που θα έπρεπε να ξεπερασθούν ώστε να γίνει πραγματικότητα το πρόγραμμα, οι δύο ειδικοί ανάφεραν ότι τα μεγαλύτερα προσκόμματα είναι πολιτικά, και όχι τεχνικά.

«Δεν ισχυρίζομαι πως οι τεχνικές δυσκολίες δεν είναι πραγματικά σημαντικές», απάντησε ο Νάι. «Σίγουρα θα χρειασθούν πολλοί πεπειραμένοι μηχανικοί και επιστήμονες, οι οποίοι θα πρέπει να αφιερώσουν πολλή σκέψη. Το πραγματικό όμως πρόβλημα είναι πολιτικό».

Various forms of propulsion have been touted for a mission to Mars, including chemical, ion (electric) and nuclear. But while nuclear is often said to be the 'holy grail', the team found it did not noticeably shorten the mission over other versions. Shown is an illustration of a concept Mars Transfer Vehicle.

Σύμφωνα με τον Χάμπαρντ, πλέον η κατάκτηση του Άρη δεν θα συναντούσε ανυπέρβλητες τεχνολογικές και επιστημονικές προκλήσεις, όπως συνέβαινε στο παρελθόν.

«Παλιότερα, όταν έμπαινε το ερώτημα μιας επανδρωμένης αποστολής στον Άρη, απαριθμούσα μια σειρά από μεγάλα εμπόδια, όπως βιοϊατρικά ή μειονεκτήματα των συστημάτων εκτόξευσης», είπε. «Σήμερα νομίζω πως αυτά τα ρίσκα έχουν μειωθεί ή γνωρίζουμε πώς να τα μειώσουμε».