Το
ποίημα γράφτηκε τρία χρόνια πριν τη δολοφονία του Λόρκα. The
verse was written three years before the poet was killed at the start of the
Spanish civil war. Photograph: Mondadori Portfolio/Mondadori/Getty Images
Ένα μέχρι τώρα άγνωστο ποίημα που αποδίδεται στον Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα ανακαλύφθηκε 93 χρόνια αφότου ο διάσημος Ισπανός ποιητής και θεατρικός συγγραφέας φέρεται να το είχε σημειώσει στο πίσω μέρος ενός από τα χειρόγραφά του.
Ο Λόρκα πιστεύεται ότι έγραψε το οκτάστιχο ποίημα το 1933, ενώ εργαζόταν πάνω στη συλλογή «Diván del Tamarit», ένα αφιέρωμα στους Άραβες ποιητές της γενέτειράς του, της Γρανάδας.
Το
πρόσφατα ανακαλυφθέν γραπτό βρέθηκε στο πίσω μέρος ενός χειρογράφου ενός από τα
ποιήματα του Tamarit – Gacela de la raíz amarga – το οποίο ο τραγουδιστής
φλαμένκο και θαυμαστής του Λόρκα, Μιγκέλ Ποβέδα, αγόρασε από έναν Γερμανό
συλλέκτη παλαιών αντικειμένων.
Έκτοτε
έχει επαληθευτεί από την ειδική στον Λόρκα, Πέπα Μέρλο, και θα συμπεριληφθεί
σε ένα επικείμενο βιβλίο.
Το
χαμένο ποίημα του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα
Το
έργο «Η Αφύπνιση της Συνείδησης» του William Holman Hunt, είναι ζωγραφισμένο
κατά την περίοδο 1851-53. Ένα περίτεχνο επιχρυσωμένο ρολόι βρισκόταν μέσα στην γυάλινη καμπάνα του στην κορυφή του
πιάνου, με την πρόσοψή του στραμμένη προς τα πίσω, αλλά προφανώς έδειχνε την
ώρα δώδεκα παρά πέντε. Ο μοντέρνος νεαρός άνδρας που κάθεται στο πιάνο σε αυτό
το μικρό σπίτι στα καταπράσινα προάστια του Λονδίνου βρίσκεται σαφώς σε
εξωσυζυγική σχέση με τη νεαρή γυναίκα, η οποία έχει μισοσηκωθεί από την αγκαλιά
του και τώρα κοιτάζει αφηρημένα στο βάθος. Γύρω τους υπάρχουν σημάδια ότι είναι
μια αφεντικίνα με ελεύθερο χρόνο. Το κατοικίδιό της, μια γάτα, βρίσκεται κάτω από
το τραπέζι, όπου έχει πιάσει ένα πουλί με σπασμένο φτερό, σύμβολο της δεινής
της θέσης. Στη δεξιά άκρη υπάρχει μια ταπισερί με την οποία περνάει τις ώρες,
και τα μαλλιά της από κάτω σχηματίζουν έναν μπερδεμένο ιστό στον οποίο είναι
πλεγμένη. William Holman Hunt (1827-1910), The Awakening Conscience (1851-53), oil on canvas, 76.2 x 55.9 cm,
The Tate Gallery (Presented by Sir Colin and Lady Anderson through the Friends
of the Tate Gallery 1976), London. ©
The Tate Gallery and Photographic Rights © Tate (2016).
Το
σύντομο γραπτό, που συντάχθηκε τρία χρόνια πριν τη δολοφονία του Λόρκα στις
πρώτες ημέρες του ισπανικού εμφυλίου πολέμου, αποκαλύπτει την οικεία ανησυχία
του ποιητή για το πέρασμα του χρόνου: «Το ρολόι τραγουδά / Μετράω τις ώρες
μηχανικά / Επτά η ώρα, δώδεκα η ώρα / Όλα είναι τα ίδια / Δεν είμαι εδώ / Είναι
το σημάδι της σάρκας / Που άφησα πίσω μου όταν έφυγα / Για να γνωρίζω τη θέση
μου / Κατά την επιστροφή μου».
Ο
Ποβέδα, ο οποίος πρόσφατα ηγήθηκε των προσπαθειών για τη μετατροπή του σπιτιού
της παιδικής ηλικίας του Λόρκα σε πολιτιστικό κέντρο αφιερωμένο στη ζωή και το
έργο του ποιητή, δήλωσε ότι συγκινήθηκε βαθιά από την τυχαία ανακάλυψη.
«Η
προσοχή μου τραβήχτηκε όταν η Πέπα Μέρλο μου είπε: 'Αυτός είναι ο γραφικός
χαρακτήρας του Φεδερίκο. Έχεις κάτι καινούργιο του Φεδερίκο εκεί'», δήλωσε την
Πέμπτη στον κρατικό τηλεοπτικό σταθμό TVE.
«Για
μένα, είναι ένα δώρο που μου αγγίζει την καρδιά. Όλα είναι εκεί, σε αυτές τις
γραμμές: 'Είναι το σημάδι της σάρκας / Που άφησα πίσω, όταν έφυγα / Για να
γνωρίζω τη θέση μου / Κατά την επιστροφή μου'».
Η
Μέρλο είπε ότι, αν και το ποίημα μπορεί να είχε παραβλεφθεί επειδή ήταν
γραμμένο πρόχειρα στο πίσω μέρος ενός άλλου έργου, εντούτοις αποκάλυπτε «τη
σημασία που είχε η έννοια του χρόνου για τον Λόρκα».
Πλάνα
για δημοσίευση του σύντομου ποιήματος
Eight-line poem
found on the back of a manuscript sheds light on Spanish poet’s preoccupation
with time. The manuscript was bought by the flamenco singer Miguel Poveda. Photograph:
RTVE
Ο προοδευτικός
συγγραφέας – του οποίου τα έργα περιλαμβάνουν τον «Ποιητή στη Νέα Υόρκη», το
«Ματωμένο Γάμο», την «Γέρμα» και το «Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» – δέχθηκε
πυροβολισμό από μια ομάδα τον Αύγουστο του 1936, καθιστώντας τον ίσως το πιο
εξέχον θύμα του τριετούς εμφυλίου πολέμου της Ισπανίας. Το σώμα του δεν βρέθηκε
ποτέ και πιστεύεται ότι βρίσκεται σε έναν ρηχό τάφο στους πρόποδες μιας πλαγιάς
βουνού κοντά στη Γρανάδα.
Federico García
Lorca’s poems were printed anonymously in 1983 after being hidden away by
family for 50 years. A year after that clandestine publication in 2023, the
poet’s family consented to the publication of all the sonnets. Photograph:
Alvarellos.
Το ενδιαφέρον για τον Λόρκα έχει αυξηθεί ακόμη περισσότερο καθώς πλησιάζει η εκατονταετία από το θάνατό του. Το περασμένο καλοκαίρι, εκδόθηκε μια πιστή αναπαραγωγή του ομοερωτικού, γεμάτου αγωνία – και μεταθανάτιου – έργου του ποιητή «Σονέτα Σκοτεινού Έρωτα», με σκοπό να φέρει τα ποιήματα σε ένα νέο αναγνωστικό κοινό.
Αν
και γνωστά από καιρό στους μελετητές του Λόρκα, τα σονέτα είχαν κρυφτεί
από την οικογένεια του ποιητή, η οποία πίστευε ότι οι βασανισμένοι και
αισθησιακοί στίχοι τους θα αμαύρωναν την κληρονομιά του και θα ξύπναγαν παλιά
μίση.
Το
πρόσφατα ανακαλυφθέν ποίημα θα δημοσιευτεί σε ένα βιβλίο των Ποβέδα και Μέρλο
με τίτλο «Las cosas del otro lado. lo inédito en Federico García Lorca» (Τα
πράγματα από την άλλη πλευρά: τα αδημοσίευτα του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα).
Πηγές:
https://www.theguardian.com/culture/2026/apr/18/lost-federico-garcia-lorca-verse-discovered-93-years-after-it-was-written
- https://www.lifo.gr/now/entertainment/hameno-poiima-toy-federiko-gkarthia-lorka-anakalyfthike-93-hronia-meta-ti
