Ορυχεία πάνω απ’ τη Γη! Mining asteroids could boost space exploration

Ο παγκόσμιος πληθυσμός διαρκώς αυξάνεται, ενώ η διαθεσιμότητα πρώτων υλών ολοένα μειώνεται. Παράλληλα, τα ταξίδια και ο αποικισμός άλλων πλανητών φαίνεται να έχουν απαγορευτικό κόστος. Υπάρχουν άραγε σήμερα προτάσεις για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων; Στη συζήτηση που έχει ξεκινήσει εδώ και χρόνια εμφανίστηκε τελευταία μια πρόταση που επιχειρεί να λύσει ταυτόχρονα και τα τρία. Αυτή είναι η ρυμούλκηση ενός αστεροειδούς σε τροχιά γύρω από τη Γη, η ανάπτυξη μεταλλείων σε αυτόν και η εγκατάσταση αποικίας στις στοές του μεταλλείου, μετά την ολοκλήρωση της εξόρυξης. Άραγε κατά πόσον είναι εφικτό ένα τόσο μεγαλεπήβολο σχέδιο;

Το κίνητρο

Καλλιτεχνική απεικόνιση αποικίας στο εσωτερικό ενός αστεροειδούς..

Η ανάπτυξη αποικιών σε ουράνια σώματα του Ηλιακού Συστήματος, πέρα από τη Γη, έχει αποτελέσει το αντικείμενο πολλών επιστημονικών μελετών, αλλά και πολλών έργων επιστημονικής φαντασίας. Ο λόγος είναι η διαφαινόμενη εκρηκτική αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού σε συνδυασμό με την επίσης διαφαινόμενη έλλειψη πρώτων υλών, ιδίως σε χημικά στοιχεία που είναι σχετικά σπάνια στην επιφάνεια της Γης. Τέτοια είναι οι λεγόμενες σπάνιες γαίες και τα μέταλλα της ομάδας της πλατίνας. Τα πρώτα έχουν ευρύτατες εφαρμογές στη βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας, όπως είναι η κατασκευή λέιζερ, υπεραγώγιμων μαγνητών, μπαταριών, καθώς και η αποθήκευση υδρογόνου (π.χ. για τροφοδοσία μηχανών μηδενικής εκπομπής ρύπων). Τα δεύτερα χρησιμοποιούνται κυρίως ως καταλύτες (π.χ. στις εξατμίσεις αυτοκινήτων) αλλά και στην κοσμηματοποιία. Αυτά τα στοιχεία υπάρχουν σε σημαντικές ποσότητες στα μητρικά σώματα των μετεωριτών, τους αστεροειδείς. προσκρούσει μετεωρίτες. Έτσι είναι λογικό να συμπεράνουμε ότι αυτά τα στοιχεία υπάρχουν σε σημαντικές ποσότητες στα μητρικά σώματα των μετεωριτών, τους αστεροειδείς. Οι επιστήμονες της εταιρείας Πλανητικοί Πόροι (Planetary Resources), που σχεδιάζουν εγκατάσταση μεταλλείων σε αστεροειδείς στο προσεχές μέλλον, υπολογίζουν ότι ένας αστεροειδής διαμέτρου 500 μέτρων μπορεί να περιέχει ποσότητα μετάλλων της ομάδας της πλατίνας ίση με όλη αυτήν που έχει παραχθεί στη Γη ως σήμερα. Αξίζει να σημειωθεί ότι ιδρυτής της εταιρείας είναι ο Ελληνοαμερικανός Peter Diamandis, ο οποίος έχει ιδρύσει περισσότερες από 10 εταιρείες σχετικές με διαστημική τεχνολογία.

Ο ιδανικός υποψήφιος

Οι περισσότεροι από τους αστεροειδείς περιφέρονται γύρω από τον Ήλιο σε μια ζώνη μεταξύ των τροχιών του Άρη και του Δία. Ωστόσο αρκετοί έχουν έκκεντρες τροχιές και πλησιάζουν σημαντικά τη Γη κατά τακτά χρονικά διαστήματα. Αυτοί οι αστεροειδείς, που ονομάζονται παραγήινοι, αποτελούν και τον ευκολότερο «στόχο», αφού η ενέργεια που χρειάζεται για να τους εκτρέψουμε από την αρχική τροχιά τους και να τους μεταφέρουμε σε τροχιά γύρω από τη Γη δεν είναι απαγορευτική. Φυσικά μια τέτοια επιχείρηση δεν είναι ούτε εύκολη ούτε φθηνή, και σίγουρα δεν ολοκληρώνεται σε μερικά χρόνια, αλλά στις βασικές γραμμές του το σχέδιο είναι πραγματοποιήσιμο. Ευτυχώς, την τελευταία δεκαετία έχει συνταχθεί ένα μεγάλος κατάλογος από αστεροειδείς που προσεγγίζουν τη Γη, στο πλαίσιο της προσπάθειας που καταβάλλεται για την καταγραφή όλων των δυνητικά επικίνδυνων - για σύγκρουση με τη Γη - αστεροειδών.

Από αυτόν τον κατάλογο θα πρέπει να επιλέξουμε έναν αστεροειδή με διαστάσεις ούτε πολύ μεγάλες, έτσι ώστε να είναι δυνατή η αλλαγή της τροχιάς του, ούτε πολύ μικρές, έτσι ώστε να έχει αρκετό υλικό για εξόρυξη και αξιόλογες διαστάσεις που θα επέτρεπαν την εγκατάσταση μιας αποικίας. Πέρα από τον περιορισμό στο μέγεθος, ο αστεροειδής θα πρέπει να είναι συμπαγής, επειδή αν είναι σαθρός δεν θα είναι δυνατή η διάνοιξη μεταλλευτικών στοών. Στη συνέχεια, κάθε φορά που αυτός ο αστεροειδής θα περνά από τη γειτονιά της Γης θα έχουμε την ευκαιρία να στερεώνουμε σε αυτόν πυραυλοκινητήρες υψηλής απόδοσης. Όταν η συνολική προωστική δύναμη αυτών των κινητήρων φθάσει την επιθυμητή τιμή, θα αρχίσει η «ρυθμική» ενεργοποίησή τους, που τελικά θα οδηγήσει τον αστεροειδή στην επιθυμητή τροχιά γύρω από τη Γη - κατά προτίμηση πέρα από την τροχιά της Σελήνης.

Μας λείπουν τα... καύσιμα!

Τα σχέδια της εταιρείας Πλανητικοί Πόροι περιλαμβάνουν και τη «σύλληψη» ενός αστεροειδούς στο κύτος ενός μεγάλου διαστημοπλοίου. Planetary Resource’s concept for a spaceship to capture and mine small asteroids that contain billions in rare metals fundamental to Earth technological growth.

Αυτό το στάδιο της αποστολής είναι και το «φουτουριστικό», αφού δεν υπάρχουν σήμερα διαθέσιμοι κινητήρες με προωστική δύναμη αρκετά μεγάλη ώστε να αλλάξει την τροχιά του αστεροειδούς και ταυτόχρονα βάρος καυσίμων αρκετά μικρό, ώστε να είναι κατ' αρχήν δυνατή η μεταφορά τους στον αστεροειδή. Υπάρχει όμως τουλάχιστον μία πρόταση που καλύπτει αυτά τα χαρακτηριστικά - ο κινητήρας ήρεμης ηλεκτρικής εκκένωσης (quiet electric discharge), ο οποίος βασίζεται στη θερμοπυρηνική σύντηξη των στοιχείων δευτέριου (υδρογόνου με πυρήνα ένα πρωτόνιο και ένα νετρόνιο) και ηλίου-3 (ηλίου με πυρήνα δύο πρωτόνια και ένα νετρόνιο). Το προϊόν της σύντηξης είναι ήλιο-4 (ήλιο με πυρήνα δύο πρωτόνια και δύο νετρόνια) και ένα πρωτόνιο μεγάλης ενέργειας, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως «καυσαέριο» για την προώθηση του κινητήρα με πάρα πολύ καλή απόδοση. Για παράδειγμα, θα χρειάζονταν «μόνο» 3,5 τόνοι καυσίμου για να τοποθετήσουμε τον αστεροειδή 2004 ΜΝ4 σε τροχιά γύρω από τη Γη - τη στιγμή που το διαστημικό λεωφορείο χρειαζόταν 2.000 τόνους συμβατικών καυσίμων για κάθε εκτόξευση.

Το πρόβλημα με τους πυραύλους αυτού του είδους είναι ότι ως σήμερα δεν έχει επιτευχθεί ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη στο εργαστήριο. Όταν όμως επιτευχθεί, η επιχείρηση «ορυχείο-αστεροειδής» θα είναι μόνο ζήτημα χρόνου, ίσως να αφορά λιγότερο από 100 έτη. Ύστερα από προσεκτική επιλογή, με βάση το μέγεθος, τη χημική σύσταση και την τροχιά, ο αστεροειδής θα τεθεί σε τροχιά γύρω από τη Γη και θα εγκατασταθούν σε αυτόν μηχανήματα που θα αρχίσουν την εξόρυξη του μεταλλεύματος, το οποίο στη συνέχεια θα μεταφέρεται σε διαστημικές βάσεις ή στη Σελήνη με φορτηγά διαστημόπλοια. Στο τέλος αυτής της διαδικασίας από τον αστεροειδή θα έχει απομείνει μόνο ένα κέλυφος πάχους 50 μέτρων. Στη συνέχεια το εσωτερικό του κελύφους θα στερεωθεί με τη βοήθεια λέιζερ, και ο αστεροειδής θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αποθήκη πρώτων υλών ή μηχανημάτων. Το πιο ενδιαφέρον όμως είναι ότι αστεροειδείς με διάμετρο μεγαλύτερη από 400 μέτρα θα είναι η ιδανική λύση για την εγκατάσταση αποικιών. Ο λόγος είναι ότι ο διαθέσιμος χώρος θα είναι αρκετός για να δίνει την ψευδαίσθηση της ζωής σε μια μικρή πόλη, η αίσθηση της βαρύτητας θα μπορεί να δοθεί με σχετικά αργή περιστροφή του αστεροειδούς γύρω από τον άξονά του και το ηλιακό φως θα μπορεί να συγκεντρώνεται στο εσωτερικό με μεγάλα κάτοπτρα. Το κυριότερο όμως είναι ότι έτσι λύνεται και το μεγάλο πρόβλημα της ασφάλειας των αποίκων από  μετεωρίτες, ηλιακές εκλάμψεις και κοσμική ακτινοβολία. Κι αυτό επειδή το κέλυφος του αστεροειδούς θα προσφέρει πολύ καλύτερη προστασία από οποιονδήποτε τεχνητό θόλο στην επιφάνεια της Σελήνης ή του Άρη, που αποτελούν τους παραδοσιακούς στόχους για τη μελλοντική εγκατάσταση αποικιών πέρα από τη Γη.

Χάρης Βάρβογλης, καθηγητής του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ.

Μπιλ Όουενς | Φωτογραφίες. Bill Owens | Photographs

Altamont concert, December 6, 1969. Μια σημαντική καταγραφή της πολιτιστικής επανάστασης των '60s, εστιάζοντας στο περιβόητο φεστιβάλ και τη δράση των Hells Angels.

Ο Bill Owens (γεννημένος το 1938) είναι ένας καταξιωμένος Αμερικανός φωτογράφος, γνωστός κυρίως για την ανθρωπολογική του ματιά στην αμερικανική κουλτούρα της δεκαετίας του 1970. Το έργο του συνδυάζει το ντοκουμέντο με ένα καυστικό, συχνά ειρωνικό χιούμορ, εστιάζοντας στις κοινωνικές αλλαγές και την καθημερινότητα

Λειτουργεί ως «οπτικός ανθρωπολόγος», δημιουργώντας ένα «φρέσκο» της αμερικανικής κοινωνίας μέσα από τα σλόγκαν, τις διαδηλώσεις και τις καθημερινές τελετουργίες.

Το στυλ του χαρακτηρίζεται από μια εσκεμμένη ηρεμία και διακριτική ομορφιά, αποφεύγοντας τις τότε κυρίαρχες τάσεις της δραματικής φωτογραφίας.

Bill Owens came to prominence in the early 1970s. After graduating from California State University at Chico (1963), he began to pursue photography while serving in the Peace Corps (1964-66). Later, when working as a newspaper photographer for the Independent News in Livermore, California (1968-78), a small city 33 miles east of San Francisco, Owens was assigned the daily beat of the suburban activities of his friends and neighbors.

Owens' first book Suburbia (Straight Arrow Books, 1972) was a fascinating catalog of many of the individuals that the artist met while his camera was trained on the various yard sales, PTA meetings, church socials, and other social phenomena of his neighborhood. In Suburbia, the artist paired photographs of these plain folks with short, descriptive statements in their own words or paraphrased from interviews. The photographs have a compelling presence by themselves, but the combination of word and image runs the gamut from amusing humor to touching pathos.

Εορταστική Θεσσαλονίκη. Festive Thessaloniki

Φωτογραφίες: Κωνσταντίνος Βακουφτσής

 

Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου, «Όλες οι παραμονές Χριστουγέννων ένα αμύγδαλο πικρό». Maria Kendrou-Agathopoulou, "Every Christmas Eve Is a Bitter Almond"

Ευτυχώς σκοτεινιάζει κι απόψε

Το μωσαϊκό της κουζίνας μου

Δείχνει κιόλας μεσάνυχτα

Μ' εκείνο το ένδοξο άσπρο-μαύρο

 

Μου πέφτει ένα αμύγδαλο

Το ψάχνω πάνω στο άσπρο-μαύρο

(Πάντα προς το μαύρο κλείνει η αφή των πραγμάτων)

 

Τα πόδια μου στο δόκανο

 

Να σε δω να υποφέρεις αληθινά

Ακόμα έχεις απάνω σου ένα κλάμα ψυχρό

Ένα χαμόγελο ψεύτικο

Κάθισε κοντά μου και πες μου τι βλέπεις

Μες στον παλιό καθρέφτη

 

Όλες οι καμπάνες σημαίνουν Χριστούγεννα

Κι εγώ δεν έχω τίποτε άλλο να ζήσω

Πάρεξ τη γεύση ενός αίματος που αρνούμαι να πιω

Αν μη τι άλλο εγώ πέταξα το σώμα μου

Μες στην αγάπη όπου σαπίζει τώρα

Με λογική και σύνεση με θεία παραδοχή

 

Την τρέλα τη μαθαίνει κανείς μέσα σε μια στιγμή

Από τη συλλογή "Σαλκίμ", εκδ. Νεφέλη, 2001.

Γεννήθηκε το 1930 στη Θεσσαλονίκη, όπου και ζει, από γονείς Μικρασιάτες. Στην ίδια πόλη έκανε τις εγκύκλιες σπουδές της. Ως ποιήτρια εμφανίστηκε στα γράμματα το 1961 με την ποιητική συλλογή "Ψυχή και τέχνη". Ακολουθούν από τότε άλλες δώδεκα, με τελευταία την ποιητική συλλογή "Σαλκίμ". Είναι μέλος της Εταιρίας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης και της Εταιρείας Συγγραφέων. Συνεργάστηκε με πολλά λογοτεχνικά περιοδικά. Εκτός από ποίηση, δημοσιεύει σε περιοδικά κριτικά δοκίμια, για ποιητικά κατ' εξοχήν βιβλία. Παράλληλα με την ποίηση γράφει και διηγήματα. Ποιήματά της έχουν περιληφθεί σε πολλές ελληνικές και ξένες ανθολογίες κι έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά, πολωνικά, ρουμανικά, ισπανικά και σερβικά. Διηγήματά της βρίσκονται σε γερμανικές ανθολογίες.

Η κριτική διακρίνει δύο φάσεις στη δημιουργική πορεία της Μαρίας Κέντρου-Αγαθοπούλου, μία πρώτη, στην οποία ανιχνεύει τις υπαρξιακές δομές της ανθρώπινης φύσης (1965-1975), και μία δεύτερη, ξεκινώντας με τη μεταιχμιακή συλλογή Τα επακόλουθα , στην οποία οι τόνοι χαμηλώνουν και εμφανίζονται στα ποιήματά της εικόνες και στιγμιότυπα της καθημερινής ζωής.

Την ποίηση της Μαρίας Κέντρου-Αγαθοπούλου κεντρίζουν τόσο ζητήματα υπαρξιακά, όσο και ερωτικά∙ το γήρας, οικείων και δικό της, και ο παρεπόμενος θάνατος, η βραχύτητα του βίου, ακραίες καταστάσεις της ανθρώπινης ζωής, όπως η απόλυτη μοναξιά, συμπλέκονται με τις σχέσεις των δύο φύλων, τις αρχέτυπες μετωνυμίες τους, το αλγεινό υπόβαθρο της ερωτικής μνήμης, με τη γραφή της να πραγματοποιεί μία κίνηση εκκρεμούς με τα δύο της άκρα στον έρωτα και τον θάνατο. Σταθερά μοτίβα θα επανέρχονται στα ποιήματά της, οριοθετώντας την περιοχή εκείνη που την απασχόλησε περισσότερο, με συχνότερα μοτίβα: το σπίτι, το δέντρο, την πέτρα και το νερό.

Πηγές: Βικιπαίδεια, Ε.ΚΕ.ΒΙ.

 

Σκύλοι και Λογοτεχνία. Dogs and Literature

James Ward (1769–1859), Portrait of Dash, a Favourite Spaniel, the Property of Lady Frances Vane-Tempest (1819), oil on canvas, 88.9 x 104.1 cm, Art Gallery of South Australia, Adelaide, Australia. Wikimedia Commons.

CHARLES BAUDELAIRE, «Ο ΣΚΥΛΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΠΟΥΚΑΛΙ»

-Ωραίε μου σκύλε, καλέ μου σκύλε, αγαπημένο μου σκυλάκι, πλησίασε και έλα ν’ αναπνεύσεις ένα έξοχο άρωμα αγορασμένο στον καλύτερο αρωματοποιό της πόλης.

Και ο σκύλος, κουνώντας την ουρά του, αυτό που είναι, νομίζω, σ’ αυτά τα φτωχά πλάσματα, το σημάδι που αναλογεί στο γέλιο και στο χαμόγελο, πλησιάζει και χώνει με περιέργεια την υγρή μύτη του στο ξεβουλωμένο μπουκάλι ΄ έπειτα, οπισθοχωρώντας ξαφνικά με φρίκη, γαβγίζει εναντίον μου σαν να με κατηγορεί.

-Ά! άθλιο σκυλί, αν σου είχα δώσει ένα πακέτο βρωμιές, θα το είχες μυρίσει με απόλαυση και ίσως καταβροχθίσει. Έτσι, εσύ, ανάξιε σύντροφε της θλιβερής ζωής μου, μοιάζεις στο κοινό, που δεν πρέπει ποτέ να του παρουσιάζεις εκλεπτυσμένα αρώματα που το απελπίζουν, με προσεχτικά διαλεγμένες βρωμιές.

Vittore Carpaccio (1465–1526), Two Venetian Ladies (c 1490), oil on panel, 94 x 64 cm, Museo Correr, Venice, Italy. Wikimedia Commons.

Από «ΜΠΩΝΤΛΑΙΡ 20 ΠΕΖΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΕΥΑΣ ΜΥΛΩΝΑ. ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΝΤΩΝΗ ΚΕΠΕΤΖΗ», εκδ. «ΙΚΑΡΟΣ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ» σελ. 45.

Ορέστης Αλεξάκης, «Όσα δεν μάθαμε ποτέ για τα σκυλιά»

Briton Rivière (1840-1920), The Long Sleep (1868), further details not known. Wikimedia Commons.

Έχουν δική τους μοίρα τα σκυλιά
δικό τους πρόσωπο θεού λατρεύουν
δικό τους αγναντεύουν ουρανό
δίνουν δικό τους ορισμό για τους ανθρώπους
Κρατούν τη μνήμη του
κατακλυσμού
το ρίγος για μια άγνωστη πατρίδα
ψάχνουν το δάσος κάτω από την πόλη
θέλουν να ξεψυχήσουν σ’ άλλους τόπους
Κάποτε μες στον ύπνο των σκυλιών
θρηνούν οι λύκοι
σαλεύει ο φόβος τα βαριά κλαδιά του
φίδι σφυρίζει η πείνα την οργή της
Ακούν στα βάθη την παλιά οιμωγή
της ερημιάς τον προσκλητήριο θρήνο
δαγκώνουν την αόρατη αλυσίδα
κόκκινο φως τα μάτια τους τυφλώνει

Θυμούνται φλόγες και
ξεριζωμό

Ξυπνά το αγρίμι μέσα τους
και κλαίει

Briton Rivière (1840–1920), Requiescat (1888), oil on canvas, 191.5 x 250.8 cm, Art Gallery of New South Wales, Sydney, Australia. Wikimedia Commons.

Από τη συλλογή Ο ληξίαρχος (1989).

Γιώργος Χρονάς «Η πλατεία των σκύλων»

Gustave Courbet (1819–1877), Nude Woman with a Dog (1861-62), oil on canvas, 65 x 81 cm, Musée d’Orsay, Paris. Wikimedia Commons.

Κανείς δεν ξέρει πού βρέθηκαν τόσα σκυλιά χαμένα

τόσοι πιστοί φίλοι χωρίς φίλους.

Ψάχνουνε τ’ αφεντικά τους

κάτω από τις φυλλωσιές

δίπλα στα σκαλιά του ναού

σαν να προσεύχονται

σε άγνωστη θρησκεία

με μαύρους ιερείς

που υπακούουν στην ιατρική από έλεος.

Τα ονόματά τους ποτέ δεν θ’ ακούσουνε

ξανά να τα φωνάζουν οι αγαπημένοι.

Γι’ αυτό σωπαίνουν με τη μουσούδα

τους υγρή στο χώμα.

Rembrandt Harmenszoon van Rijn (1606-1669), Self-portrait in Oriental Attire with Poodle (1631-33), oil on oak panel, 55.5 x 52 cm, Petit Palais, Paris. Wikimedia Commons.

Από τη συλλογή «Κατάστημα νεωτερισμών», εκδ. Οδός Πανός, 1997 –συγκεντρωτική έκδοση «Γιώργος Χρονάς, Τα ποιήματα (1973-2008)», εκδ. Οδός Πανός, 2008.

Μιχάλης Γκανάς, «Το σκυλί»

Briton Rivière (1840-1920), Tick-Tick (1881), oil on canvas, 36.5 x 48 cm, Russell-Cotes Art Gallery and Museum, Bournemouth, England. Wikimedia Commons.

Το 'να σκυλί το σκότωσαν

τ' άλλο το πήραν οι γειτόνοι.

 

Βγαίνει τις νύχτες

και κοιτάει το φεγγάρι,

μυρίζει στις μολόχες

που του 'ριχνες ψωμί.

Ύστερα βρίσκει τον τορό

κ' έρχεται με μουσούδα

όλο δροσιές στο μνήμα σου.

 

Κάθεται στα πισινά κι ακούει

τ' άλλο σκυλί που αλυχτάει κάποιο διαβάτη.

Briton Rivière (1840-1920), Pallas Athena and the Herdsman’s Dogs (1876), oil on canvas, 112.1 x 178.1 cm, Metropolitan Museum of Art, New York, NY. Wikimedia Commons.

Από τη συλλογή «Μαύρα Λιθάρια», 1980 –συγκεντρωτική έκδοση «Μιχάλης Γκανάς, Ποιήματα 1978-2012», εκδ. Μελάνι, 2013.