Dennis
Miller Bunker (1861–1890), Chrysanthemums (1888), oil on canvas, 90.2 x 121.9
cm, Isabella Stewart Gardner Museum, Boston, MA. The Athenaeum.
Οχτώ Νοέμβρη.
Εποχή των χρυσανθέμων --
γυαλί σπασμένο το
κορμί σου καταγής.
Ντυμένη θαύματα
στη δόξα των ανέμων
τον αιματόφυρτο
καιρό αιμορραγείς.
Οχτώ Νοέμβρη πια ποτέ δε θα ξανάρθει
σαν θεατρίνα που
έχει σβήσει αλκοολική
κι ένα παιδί που
μεγαλώνει μες στη στάχτη
θα διδαχτεί απ'
τους θεούς τη μαντική.
Μες στα νεκρά τα
καφενεία πέφτει χιόνι
κι έξω περνάει μια
κηδεία της συμφοράς.
Των αισθημάτων
λάμπει πάντοτε το αφιόνι
σ' ένα κουτί μέσα
κλεισμένο ζαφοράς.
Πρέπει να μάθεις
να διαβάζεις το σκοτάδι
σαν ένα σώμα, στην
αρχή συλλαβιστά.
Να κατακτήσεις και
το μπλέ που είναι στον Άδη.
Να ιδρώνουν θάνατο
οι χορδές και τα πνευστά.
Σ' ένα δωμάτιο
τρεις γιατροί συλλογισμένοι
πίνουν θανάτους
μιας ζωής πριν μ' αρνηθεί.
Και συνεχώς με
ψηλαφίζουν σαστισμένοι
γιατί το μέλλον
μου λυσσάει για να σωθεί.
Παλιά φεγγάρια της
αγάπης τα μπακίρια.
Πλεχτές κουβέρτες
με τοπάζι και χρυσό.
Μυρίζουν κίτρινο
και δάφνη τα σανίδια
και πίνω αρώματα
και οινόπνευμα να ζω.
Μες στις βελόνες
του ένας ράφτης καρφωμένος --
διαμάντια το αίμα
του, καρφίτσες και κλωστές.
Ένα παλτό
μεταποιεί σαν μαγεμένος
να το φορέσουν των
ανέμων εραστές.
Οχτώ Νοέμβρη και
το σπίτι ταξιδεύει
σ' ενός σουλτάνου
τις αυλές ψηφιδωτό.
Του σώματός μας τα
κρυφά και τα ερέβη
μόνο της τέχνης
μας φυλούν την κιβωτό.
Ποιμένες άγγελοι
στα μωβ των αθανάτων
πενθούν και
ψάλλουν τη μεσίστια ζωή.
Κι εγώ στο έλεος
πενθώ των αοράτων
και των προβάτων
που πηγαίνουν για σφαγή.
Απόψε τίποτα δεν
έχεις να δηλώσεις.
Η νομιμότητά σου
εξωπραγματική.
Αρκεί σαν γράμμα
τη ζωή σου να διπλώσεις
κι ύστερα παίζεις
κοπτική και ραπτική.
Οχτώ Νοέμβρη.
Εορτή των Αρχαγγέλων.
Των Μιχαήλ και
Γαβριήλ Ταξιαρχών.
Δεν έχει νόημα πως
κάψαμε το μέλλον.
Το κέρδος μένει
και σωμάτων και ψυχών.
Κι όπως τις ροζ τις εποχές των χρυσανθέμων
πλανόδιοι θίασοι
πουλούσαν μαγικά
έτσι κι εσύ μέσα
στη δόξα των ανέμων
τα αινίγματά σου
αθροίζεις με μηδενικά.
Dennis
Miller Bunker (1861–1890), Portrait of a Woman (date not known), oil on canvas,
76.8 × 63.5 cm, location not known. Wikimedia Commons.
Από την ποιητική συλλογή «Η πόρτα της Πηνελόπης» 2003 εκδόσεις Γαβριηλίδη.
Ο
Μάνος Ελευθερίου γεννήθηκε στις 12 Μαρτίου 1938 στην Ερμούπολη της Σύρου. Σε
ηλικία 14 ετών ήρθε με την οικογένειά του στην Αθήνα. Το 1955 γνωρίζεται με τον
Άγγελο Τερζάκη ο οποίος τον ωθεί να παρακολουθήσει μαθήματα στη δραματική σχολή
του Εθνικού Θεάτρου. Το 1960 αρχίζει να γράφει θεατρικά έργα και ποιήματα και,
δύο χρόνια αργότερα, σε ηλικία 24 ετών εκδίδει την πρώτη του ποιητική
συλλογή Συνοικισμός. Παράλληλα
γράφει στίχους για τραγούδια (μεταξύ των οποίων και «Το τρένο φεύγει στις 8»
που αργότερα μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης). Εργάστηκε για δεκαέξι χρόνια στο
περιοδικό «Reader’s Digest» ενώ κυκλοφορούν τα δύο πρώτα του βιβλία
με διηγήματα, Το διευθυντήριο (1964)
και Η σφαγή (1965).
Το 1964 παρουσιάζεται στην ελληνική δισκογραφία. Συνεργάζεται με τον συνθέτη Χρήστο Λεοντή, τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Δήμο Μούτση (Άγιος Φεβρουάριος, 1971) και τον Γιάννη Μαρκόπουλο (Θητεία, Μαλαματένια λόγια, Τα λόγια και τα χρόνια κ.ά). Συνεργάστηκε επίσης με τον Σταύρο Κουγιουμτζή, τον Θανάση Γκαϊφύλλια (Ατέλειωτη εκδρομή, 1975), τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Θάνο Μικρούτσικο, τον Γιάννη Σπανό, τον Γιώργο Ζαμπέτα, τον Σταμάτη Κραουνάκη, τον Λουκιανό Κηλαηδόνη, τον Γιώργο Χατζηνάσιο και πολλούς άλλους. Παράλληλα έγραψε μυθιστορήματα, εικονογραφούσε παραμύθια για παιδιά και επιμελήθηκε διάφορα (φωτογραφικά κυρίως) λευκώματα.
Το 2004 δημοσιεύει το πρώτο του μυθιστόρημα Ο καιρός των χρυσανθέμων που τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας 2005. Το 2013 βραβεύθηκε από την Ακαδημία Αθηνών για το σύνολο του έργου του. Ο Μάνος Ελευθερίου πέθανε στην Αθήνα το 2018.
