Ο υπέροχος κόσμος του Μαρτίν Μουνκάτσι. The fabulous world of Martin Munkácsi

Ο Martin Munkácsi (1896 – 1963 ) ήταν ένας Ούγγρος φωτογράφος ο οποίος εκτός από την γενέτειρα στα πρώτα χρόνια της καριέρας του δούλεψε στην Γερμανία το διάστημα 1928-1934 και στις Ηνωμένες Πολιτείες αργότερα.

Ο Munkacsi ξεκίνησε ως αθλητικογράφος και φωτογράφος στην Ουγγαρία. Εκείνη την περίοδο, αθλητική φωτογραφία δράσης μπορούσε να γίνει μόνο κάτω από εξαιρετικά καλές φωτιστικές συνθήκες και πάντα σε εξωτερικούς χώρους. Η καινοτομία του Munkacsi ήταν η παρουσίαση επιμελώς φτιαγμένων φωτογραφιών δράσης οι οποίες απαιτούσαν καλλιτεχνικές αλλά και τεχνικές δεξιότητες. 

Θεωρείται ο φωτογράφος που έδεσε το snapshot με την αισθητική κάτι το οποίο σημάδεψε την φωτογραφία για πάντα. Η ικανότητα του να συλλαμβάνει το αυθόρμητο στοιχείο με τόσο σεβασμό στο στυλ, τη φόρμα και την σύνθεση καταδεικνύουν την υπερεκλεπτυσμένη αίσθηση του στην φωτογραφία, η οποία αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για πολλούς μεταγενέστερους φωτογράφους. Οι πρώτες του φωτογραφίες δημοσιεύτηκαν σε τοπικές εφημερίδες το 1921.

Το μεγάλο βήμα στην ιστορία του Munkacsi έγινε με αφορμή έναν τρομερό καβγά με θύματα τον οποίο έτυχε να φωτογραφίσει. Οι φωτογραφίες του επηρέασαν την απόφαση του δικαστηρίου και έκαναν τον Munkacsi περισσότερο γνωστό. 

Αυτή η φήμη τον βοήθησε να αναλάβει μια δουλειά το 1928, για την γερμανική εφημερίδα Berliner Illustrirte Zeitung. Στο σημείο αυτό ο Martin Munkacsi θεωρείται ο πιο ακριβοπληρωμένος φωτορεπόρτερ στην Ουγγαρία...

Εκείνη την περίοδο εκτός από αθλητικά γεγονότα και μόδα φωτογραφίζει τους Βερολινέζους, φτωχούς και πλούσιους, σε όλες τις δραστηριότητες τους. Επίσης, ταξιδεύει στην Τουρκία, την Αίγυπτο, το Λονδίνο, την Νέα Υόρκη, την Βραζιλία καθώς και στην Λιβερία από όπου μερικές φωτογραφίες του έχουν γίνει περισσότερο γνωστές, πάντα για λογαριασμό της Berliner Illustrierte Zeitung.

Στις 21 Μαρτίου του 1933, φωτογραφίζει την μοιραία μέρα που η εξουσία της Γερμανίας παραδίδεται στον Αδόλφο Χίτλερ. Σε αποστολή από την εφημερίδα του φωτογραφίζει επίσης τον στενό κύκλο του Χίτλερ. Ο Munkacsi ήταν Εβραίος...

Το 1934 οι Ναζί κρατικοποιούν την Berliner Illustrirte Zeitung, απολύουν τον Εβραίο αρχισυντάκτη και επιλέγουν να αλλάξουν το φωτογραφικό ύφος της εφημερίδας. Οι καινοτόμες φωτογραφίες του αρχιφωτογράφου πλέον Ούγγρου αντικαθίστανται από φωτογραφίες των γερμανικών στρατευμάτων.

Στο σημείο αυτό ο Martin Munkacsi θεωρείται ο πιο ακριβοπληρωμένος φωτορεπόρτερ στην Γερμανία. 

Η εξέλιξη αυτή τον οδηγεί στις Ηνωμένες Πολιτείες όπου και υπογράφει ένα σημαντικό συμβόλαιο εκατό χιλιάδων δολαρίων με το κορυφαίο περιοδικό μόδας Harper's Bazaar. Ο φωτογράφος στα πλαίσια του συμβολαίου αυτού ξεφεύγει από τα στενά όρια της φωτογραφίας μόδας στο στούντιο και επιλέγει να φωτογραφίσει μοντέλα σε εξωτερικούς χώρους, σε παραλίες, σε αγροκτήματα και αεροδρόμια. 

Στην Αμερική ο Munkacsi φθάνει στην κορυφή της καριέρας του στα έντυπα μέσα δημοσιεύοντας εκτός από το Harper's Bazaar και στα γνωστά εκείνη την περίοδο Life και Ladies Home Journal. Στο ιστορικό του καταγράφεται και ένα από τα πρώτα άρθρα που πλαισιώθηκε από γυμνές φωτογραφίες σε περιοδικό ευρείας κυκλοφορίας.

O Munkacsi ασχολήθηκε αρχικά με αθλητικά γεγονότα. Μια θεματολογία άλλωστε την οποία ουδέποτε εγκατέλειψε. Όταν εργάστηκε στο Βερολίνο κάλυψε πολλά πολιτικά γεγονότα, μεταξύ των οποίων και την άνοδο του Χίτλερ με τη διάσημη τελετή στο Potsdam, αλλά ταξίδεψε και σε πολλές μακρινές χώρες, πράγμα που κατέληξε σε πολλά αντίστοιχα ρεπορτάζ. Να σημειωθεί επίσης ότι όλες αυτές οι διάσημες φωτογραφίες γίνονταν πάντα με μια βαριά δυσκίνητη φωτογραφική μηχανή.

Η Εβραϊκή του καταγωγή τον ώθησε να εγκαταλείψει τη Γερμανία και να μετακομίσει στη Νέα Υόρκη, όπου άρχισε να ασχολείται με τη μόδα αξιοποιώντας τις γνώσεις του από τον αθλητισμό, μια και είναι ο πρώτος που φωτογράφισε μόδα εν κινήσει. Δούλεψε συστηματικά για το διάσημο Harper’s Bazaar, αλλά και για πολλά άλλα περιοδικά (Good Housekeeping, Ladies’ Home Journal, Life, Pictorial Review, Town and Country) και έφτασε να κερδίζει πολλά χρήματα. Παράλληλα έγινε ο αγαπημένος πορτραιτίστας του Hollywood. Ένα σοβαρό καρδιακό επεισόδιο όμως το 1943 τον έπεισε να μειώσει τους ρυθμούς του και να ασχοληθεί πάλι με το γράψιμο και ευκαιριακά με τη φωτογραφία και μόνο για συγκεκριμένες παραγγελίες από μεγάλες εταιρείες.

Οι φωτογραφίες του Munkacsi ανέτρεψαν το συνηθισμένο σκηνικό της φωτογραφίας μόδας που επικρατούσε στον μεσοπόλεμο. O Munkacsi έδειξε στον κόσμο ότι η φωτογραφία μπορούσε να βγει στον δρόμο και να έχει κίνηση. Άλλωστε το παρατσούκλι του ήταν «the kinetic man» (ο κινητικός άνθρωπος). O Munkacsi υπήρξε ένθερμος οπαδός του ανερχόμενου τότε κινήματος του φωτογραφικού μοντερνισμού, το οποίο απεχθανόταν τη μίμηση των άλλων τεχνών και ειδικά τής ζωγραφικής και ήθελε να αξιοποιήσει τις ιδιαιτερότητες του φωτογραφικού μέσου.

Ανάμεσα σε άλλους φωτογραφίζει τους Katharine Hepburn, Leslie Howard, Jean Harlow, Joan Crawford, Jane Russell, Louis Armstrong, καθώς και τον μεγαλο χορευτή Fred Astaire.

Στην δεκαετία του 50 ο φωτογράφος δουλεύει σε ενα πρότζεκτ με το όνομα “The fabulous world of Munkacsi” το οποίο όμως τελικά δεν δημοσιεύεται ποτέ...

O Martin Munkacsi πέθανε στην ανέχεια στις 13 Ιουλίου του 1963 στην Νέα Υόρκη. Οι λόγοι ήταν πολλοί και διάφοροι. Τραγικές στιγμές στην προσωπική του ζωή, διαφωνίες με μουσεία, φωτογραφικά ινστιτούτα και εκδοτικούς οίκους καθώς και κακές οικονομικές επιλογές έπαιξαν τον ρόλο τους. Πολλά πανεπιστήμια και μουσεία αρνήθηκαν να δεχτούν το αρχείο του το οποίο τελικά κατέληξε διασκορπισμένο ανά τον κόσμο. Το θλιβερό είναι ότι αυτός ο άνθρωπος που ήταν ένας τόσο πετυχημένος επαγγελματίας, ο πιο ακριβοπληρωμένος και διάσημος επαγγελματίας φωτογράφος της εποχής του, πέθανε φτωχός και ξεχασμένος από όλους και μάλιστα δεν βρισκόταν μουσείο ή πανεπιστήμιο στην Αμερική να δεχτεί να εντάξει στη συλλογή του τα αρνητικά και τις φωτογραφίες που άφησε πίσω του. Πέρασαν πολλά χρόνια για να γίνει αντιληπτή η ποιότητα του και να αρχίσουν οι εκθέσεις και οι εκδόσεις με φωτογραφίες του.

Το 1932 ο νέος τότε φωτογράφος Henri Cartier-Bresson βλέπει την φωτογραφία του Munkacsi 'Three Boys at Lake Tanganyika' η οποία είχε τραβηχτεί στην Λιβερία. Αργότερα ο Bresson είπε : “Για μένα αυτή η φωτογραφία ήταν η σπίθα που φούντωσε τον ενθουσιασμό μου για την φωτογραφία. Ξαφνικά συνειδητοποίησα ότι η φωτογραφία συλλαμβάνοντας την στιγμή καταφέρνει να πετύχει την αιωνιότητα. Αυτή η φωτογραφία έχει τόση ένταση, τόσο joie de vivre, τέτοια θαυμάσια αίσθηση που εξακολουθεί να με γοητεύει έως και σήμερα. Η δουλειά του Munkacsi με έφερε στη φωτογραφία. Μόλις είδα τη φωτογραφία με τα τρία παιδιά να τρέχουν στη λίμνη δεν πίστευα ότι τέτοιο πράγμα μπορούσε να συλληφθεί από μια φωτογραφική μηχανή... Είπα "να πάρει...”, πήρα τη φωτογραφική μου μηχανή και βγήκα στο δρόμο”.

Πηγές: www.photomind.gr - https://www.rivellis.gr/peri-didaskalias-fotografias-kai-kinimatografou/simantikoi-fotografoi-kai-to-ergo-tous/1377-martin-munkacsi