Πέμπτη, 22 Δεκεμβρίου 2016

Pan-STARRS: η μεγαλύτερη «ψηφιακή απογραφή» του σύμπαντος. Pan-STARRS releases catalogue of 3 billion astronomical sources

This compressed view of the entire sky visible from Hawai'i by the Pan-STARRS1 Observatory is the result of half a million exposures, each about 45 seconds in length, taken over a period of 4 years. The shape comes from making a map of the celestial sphere, like a map of the Earth, but leaving out the southern quarter. The disk of the Milky Way looks like a yellow arc, and the dust lanes show up as reddish brown filaments. The background is made up of billions of faint stars and galaxies. If printed at full resolution, the image would be 1.5 miles long, and you would have to get close and squint to see the detail. Credit: Danny Farrow, Pan-STARRS1 Science Consortium and Max Planck Institute for Extraterrestial Physics

Εκατομμύρια εικόνες και καταλόγους με ακριβείς μετρήσεις δισεκατομμυρίων άστρων και γαλαξιών, περιέχει η βάση δεδομένων που έκαναν δημόσια προσβάσιμη οι επιστήμονες του Pan-STARRS πρότζεκτ. Η βάση δεδομένων χρειάστηκε τέσσερα χρόνια για να δημιουργηθεί και αποτελεί αυτή τη στιγμή τη μεγαλύτερη «ψηφιακή απογραφή» του ορατού σύμπαντος που δημιουργήθηκε ποτέ.

Pan-STARRS1 Observatory. Credit: Rob Ratkowski

Όλες οι φωτογραφίες και οι μετρήσεις προέρχονται από το επίγειο τηλεσκόπιο Pan-STARRS1 (PS1), το οποίο βρίσκεται στη Χαβάη και αποτυπώνει τον νυχτερινό στο ορατό και το υπεριώδες φάσμα. Τα στιγμιότυπα είναι εξαιρετικά λεπτομερή, καθώς η ψηφιακή κάμερα του PS1 έχει τη μεγαλύτερη ανάλυση για επίγειο τηλεσκόπιο, 1,4 Gigapixel, κάτι που σημαίνει πως κάθε εικόνα αποτελείται από 1,4 δισεκατομμύρια pixel.

«Προσφέροντας δημόσια πρόσβαση, περιμένουμε πως επιστήμονες από όλο τον κόσμο –όπως επίσης και φοιτητές ή ερασιτέχνες– θα κάνουν πολλές νέες ανακαλύψεις από αυτόν τον τεράστιο πλούτο δεδομένων», αναφέρει στην ιστοσελίδα του πρότζεκτ ο Κεν Τσάμπερς, διευθυντής του αστεροσκοπείου Pan-STARRS.

Ο πλούτος είναι πραγματικά τεράστιος, καθώς όλη η βάση δεδομένων έχει όγκο 2 petabyte, δηλαδή 2.000 terabyte. Το νούμερο αυτό αντιστοιχεί σε 100 φορές το συνολικό περιεχόμενο της Wikipedia, αφού μόνο το οπτικό υλικό έχει συντεθεί από 3 δισεκατομμύρια ξεχωριστές εικόνες, όπου διακρίνονται ουράνια σώματα στη «γειτονιά» της Γης, αλλά και αστέρες ή γαλαξίες που βρίσκονται σε διάφορες αποστάσεις από τον πλανήτη μας.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι επιστήμονες του πρότζεκτ έχουν ήδη βρει από νέα ουράνια σώματα στη ζώνη του Κάιπερ, μία περιοχή μακρύτερα από τον Πλούτωνα, μέχρι «μοναχικούς» πλανήτες σε μακρινούς αστέρες. Επίσης, έχουν χαρτογραφήσει σε τρεις διαστάσεις τη διαστρική σκόνη του γαλαξία μας, ενώ έχουν εντοπίσει επίσης εξαιρετικά λαμπρούς και μακρινούς ενεργούς γαλαξιακούς πυρήνες, που ανάγονται στα πρώτα στάδια δημιουργίας του σύμπαντος.

Παρ’ όλα αυτά, οι ερευνητές είναι σίγουροι πως από τα δεδομένα θα προκύψουν ακόμη περισσότερες ανακαλύψεις, τώρα που έγιναν δημοσίως διαθέσιμα. «Οι επιστήμονες και ο απλός κόσμος που θα τα αξιοποιήσει θα βρει πολλά καινούρια πράγματα που δεν μπορούμε καν να φανταστούμε – αυτός είναι άλλωστε ο λόγος της κίνησής μας», λέει ο Τσάλμερς.

The Panoramic Survey Telescope and Rapid Response System (Pan-STARRS) project at the University of Hawaii at Manoa Institute for Astronomy is publicly releasing the world’s largest digital sky survey. The data can be accessed at panstarrs.stsci.edu. Credit: University of Hawai‘i News

Τα δεδομένα θα διατεθούν σε δύο φάσεις. Αυτό το πρώτο στάδιο αφορά τον «Στατικό Ουρανό», καθώς αναρτήθηκαν οι μέσες τιμές των μετρήσεων για κάθε αστρονομικό αντικείμενο, όπως η θέση του στον ουρανό και η φωτεινότητά του. Στο επόμενο στάδιο, το οποίο προγραμματίζεται για την επόμενη χρονιά, θα αναρτηθούν οι τιμές αυτών των μεγεθών σε διαφορετικές αστρονομικές εποχές.

Πηγή: phys.org