Παρασκευή, 3 Αυγούστου 2018

Η απόρριψη της «Σατραπείας» από τον Κωνσταντίνο Δασκαλάκη. Constantinos Daskalakis: Rejecting the Satrapy

Ένα ποίημα του Καβάφη ως πυξίδα επιστημονικής ηθικής. Constantinos Daskalakis on the banks of the Charles River in Cambridge, Massachusetts. Photo by Cassandra Klos for Quanta Magazine; Illustration by Olena Shmahalo/Quanta Magazine

Στο κάτω μέρος της ιστοσελίδας του 37χρονου καθηγητή του ΜΙΤ, Κωνσταντίνου Δασκαλάκη, θα βρείτε το ποίημα του Κωνσταντίνου Καβάφη «Σατραπεία», που γράφηκε το 1910:

«Η Σατραπεία»

Rembrandt, Le Festin de Balthasar, The Feast of Balthasar, Détail, 1635.

Τι συμφορά, ενώ είσαι καμωμένος
για τα ωραία και μεγάλα έργα
η άδικη αυτή σου η τύχη πάντα
ενθάρρυνσι κ’ επιτυχία να σε αρνείται·
να σ’ εμποδίζουν ευτελείς συνήθειες,
και μικροπρέπειες, κι αδιαφορίες.
Και τι φρικτή η μέρα που ενδίδεις,
(η μέρα που αφέθηκες κ’ ενδίδεις),
και φεύγεις οδοιπόρος για τα Σούσα,
και πηαίνεις στον μονάρχην Aρταξέρξη
που ευνοϊκά σε βάζει στην αυλή του,
και σε προσφέρει σατραπείες και τέτοια.
Και συ τα δέχεσαι με απελπισία
αυτά τα πράγματα που δεν τα θέλεις.
Άλλα ζητεί η ψυχή σου, γι’ άλλα κλαίει·
τον έπαινο του Δήμου και των Σοφιστών,
τα δύσκολα και τ’ ανεκτίμητα Εύγε·
την Aγορά, το Θέατρο, και τους Στεφάνους.
Aυτά πού θα σ’ τα δώσει ο Aρταξέρξης,
αυτά πού θα τα βρεις στη σατραπεία·
και τι ζωή χωρίς αυτά θα κάμεις.

Scroll down to the bottom of Constantinos Daskalakis’ web page— past links to his theoretical computer science papers and his doctoral students at the Massachusetts Institute of Technology — and you will come upon a spare, 21-line poem by Constantine Cavafy, “The Satrapy.”

“The Satrapy”

Rembrandt, L'Homme au casque d'or, 1650

What a misfortune, although you are made
for fine and great works
this unjust fate of yours always
denies you encouragement and success;
that base customs should block you;
and pettiness and indifference.
And how terrible the day when you yield
(the day when you give up and yield),
and you leave on foot for Susa,
and you go to the monarch Artaxerxes
who favorably places you in his court,
and offers you satrapies and the like.
And you accept them with despair
these things that you do not want.
Your soul seeks other things, weeps for other things;
the praise of the public and the Sophists,
the hard-won and inestimable Well Done;
the Agora, the Theater, and the Laurels.
How can Artaxerxes give you these,
where will you find these in a satrapy;
and what life can you live without these.

Constantine P. Cavafy (1910).

For Daskalakis, the poem serves as a sort of talisman, to guard him against base motives. “It’s a moral compass, if you want,” he said. “I want to have this constant reminder that there are some noble ideas that you’re serving, and don’t forget that when you make decisions.” Daskalakis is learning to play the baglamas as an additional point of contact with Greek culture. Cassandra Klos for Quanta Magazine

Όταν ο Κωστής Δασκαλάκης ρωτήθηκε σε μια συνέντευξή του «γιατί επέλεξε αυτό το ποίημα για την προσωπική του ιστοσελίδα», απάντησε: «Αφενός γιατί μου αρέσει ο Καβάφης αφετέρου γιατί αυτό το ποίημα είναι πυξίδα ηθικής στη ζωή μου. Όταν βρισκόμαστε σε σταυροδρόμι, όπου πρέπει να αποφασίσουμε ποιο δρόμο θα ακολουθήσουμε, τότε καλό είναι οι επιλογές μας να συνάδουν με τις αξίες μας. (Οι αξίες μου) έχουν να κάνουν με τη συνεισφορά στην πρόοδο της ανθρωπότητας. Δεν με αφορά ο πλούτος ούτε η καλοπέραση. (…) Ο Αρταξέρξης είναι ίσως οι εταιρείες της Wall Street ή της Silicon Valley. Η κινητήρια δύναμη για να ασχοληθώ με κάτι είναι το επιστημονικό ενδιαφέρον. Πόσο θα εμπλουτίσει μια δουλειά την εμπειρία και τις γνώσεις μου και αν αυτές μπορούν να ενσωματωθούν μελλοντικά στο έργο μου.» Παρόμοια απάντηση δίνει και στη συνέντευξή του στην Erica Klarreich στο Quantamagazine: «A Poet of Computation Who Uncovers Distant Truths».

Το βραβείο Rolf Nevanlinna που απονέμεται κάθε τέσσερα χρόνια σε επιστήμονες κάτω των 40 ετών με συνεισφορά στα μαθηματικά των υπολογιστών, αποτελεί για τον Δασκαλάκη έναν ακόμα «έπαινο του Δήμου και των Σοφιστών», ισοδύναμο με «τα δύσκολα και τ’ ανεκτίμητα Εύγε» που αναφέρει ο Καβάφης στο ποίημα του.

Today, Daskalakis’ contributions have been recognized with the Rolf Nevanlinna Prize, which is awarded every four years and is considered one of the highest honors in theoretical computer science. The award cites his “powerful body of results” that explicate core questions in economics about how rational players behave in games and markets, as well as his more recent work in machine learning. Copyright © Bryce Vickmark

Σύμφωνα με τον ιστότοπο της IMU (International Mathematical Union) το βραβείο μαθηματικών Rolf Nevanlinna 2018 απονέμεται στον  Κωνσταντίνο Δασκαλάκη, για την εξαιρετική συνεισφορά του στην μαθηματική πλευρά της επιστήμης της πληροφορικής που περιλαμβάνει:
  1. Όλες τις μαθηματικές πτυχές της επιστήμης των υπολογιστών, συμπεριλαμβανομένης της θεωρίας της πολυπλοκότητας, της λογικής των γλωσσών προγραμματισμού, της ανάλυσης αλγορίθμων, της κρυπτογραφίας, της υπολογιστικής όρασης, της αναγνώρισης προτύπων, της επεξεργασίας πληροφοριών και μοντελοποίησης της νοημοσύνης
  2. Την επιστημονική υπολογιστική και αριθμητική ανάλυση. Υπολογιστικές πτυχές της θεωρίας βελτιστοποίησης και ελέγχου. Yπολογιστική άλγεβρα.

Ο Allyn Jackson περιγράφει αναλυτικότερα την συνεισφορά του Κωνσταντίνου Δασκαλάκη στο άρθρο με τίτλο: “The Work of Constantinos Daskalakis”.

Η ανακοίνωση της βράβευσης έγινε στη διάρκεια του συνεδρίου της Διεθνούς Ένωσης Μαθηματικών στο Ρίο της Βραζιλίας.  Το βραβείο, που δημιουργήθηκε το 1981 προς τιμήν του Φινλανδού μαθηματικού Ρολφ Νεβανλίνα και συνοδεύεται από το ποσό των 10.000 ευρώ, απονέμεται κάθε τέσσερα χρόνια σε επιστήμονα έως 40 ετών, ο οποίος έχει σημαντική συμβολή στα μαθηματικά της επιστήμης των υπολογιστών. Το βραβείο χρηματοδοτείται από το Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι της Φινλανδίας.

Constantinos Daskalakis on why he studies the interface between theoretical computer science and human behavior.

Όπως δήλωσε ο Κωνσταντίνος Δασκαλάκης, από το Ρίο της Βραζιλίας, όπου την Πέμπτη του απονεμήθηκε το βραβείο μαθηματικών «Rolf Nevanlinna 2018», στη διάρκεια του συνεδρίου της Διεθνούς Ένωσης Μαθηματικών, «το Nevanlinna είναι από τα βραβεία για τα οποία μαθαίνεις όταν είσαι μικρός, ύστερα κοιτάς τη λίστα με τους βραβευθέντες και αποφασίζεις ότι οι πιθανότητες να το λάβεις ποτέ, είναι μηδαμινές. Όταν έμαθα ότι το έργο μου αναγνωρίστηκε με αυτήν την τεράστια διάκριση, αισθάνθηκα μεγάλη τιμή και χαρά. Ύστερα σκέφτηκα όλους τους ανθρώπους ,χωρίς τους οποίους δεν θα είχα φτάσει ως εδώ: τους γονείς και τον αδερφό μου, τη γιαγιά μου, την κοπέλα μου, τους φίλους, τους δασκάλους και τους μαθητές μου».

«Μετά», πρόσθεσε, «ήρθε στο μυαλό μου η Ελλάδα που η συνεισφορά της τόσο στα μαθηματικά όσο και την ευρύτερη ανθρώπινη σκέψη ήταν έμπνευση σε όλη μου τη ζωή. Τέλος, θυμήθηκα την πρόσφατη τραγωδία με τις φωτιές της Αττικής και τον άδικο χαμό τόσων ανθρώπων. Όλες αυτές οι σκέψεις συνυπήρχαν στο μυαλό μου, όταν ανέβηκα στη σκηνή για να λάβω το βραβείο και μου έφεραν μεγάλη συγκίνηση».

«Είμαι χαρούμενος που μπόρεσα να προσφέρω στην ελληνική σκέψη. Η Ελλάδα έχει πολύ ταλέντο και ελπίζω να δημιουργηθούν σύντομα οι συνθήκες για να μειωθεί η «διαρροή εγκεφάλων» και οι νέοι μας να μπορούν να δημιουργούν μέσα στην Ελλάδα χωρίς περισπασμούς», τόνισε μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Daskalakis with John Nash in 2013. Vasilis Syrgkanis

Ο Δασκαλάκης είναι απόφοιτος του ΕΜΠ και πήρε το διδακτορικό του από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια-Μπέρκλεϊ. Έγινε διεθνώς γνωστός στα 27 του χρόνια όταν κατάφερε να λύσει ένα πρόβλημα της Θεωρίας Παιγνίων που έθεσε ο νομπελίστας Τζον Φορμπς Νας και παρέμενε άλυτο επί 60 χρόνια. Ο Δασκαλάκης ανακάλυψε πως για κάποια πολύπλοκα συστήματα η εύρεση του σημείου ισορροπίας Νας, είναι υπολογιστικά ανέφικτη. Τα ερευνητικά ενδιαφέροντα του Κ. Δασκαλάκη στρέφονται κυρίως στα υπολογιστικά θεμέλια της Θεωρίας Παιγνίων, σε υπολογιστικά προβλήματα στο σχεδιασμό αγορών, στη θεωρία πιθανοτήτων και στη στατιστική σε υψηλές διαστάσεις, καθώς και τα μαθηματικά και υπολογιστικά θεμέλια της τεχνητής νοημοσύνης. Εκτός από τα διδακτικά καθήκοντά του, είναι κύριος ερευνητής στο Εργαστήριο Επιστήμης και των Υπολογιστών και Τεχνητής Νοημοσύνης (Computer Science and Artificial Intelligence Laboratory-CSAIL) του ΜΙΤ. Το ερευνητικό έργο του εστιάζει τελευταία στο «πάντρεμα» των υπολογιστών και της τεχνητής νοημοσύνης με την οικονομία. Σύμφωνα με την Erica Klarreich, οι εργασίες του Κωστή Δασκαλάκη ισορροπούν ανάμεσα στα μαθηματικά και στη μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς, κάτι που δεν είναι καθόλου τυχαίο. Ως παιδί καθηγητών μέσης εκπαίδευσης – ο πατέρας του (Περικλής) μαθηματικός και η μητέρα του (Σοφία Αγαπουλάκη) φιλόλογος – πέρασε τα παιδικά του χρόνια βυθισμένος όχι μόνο στην επιστήμη αλλά και στην βαθιά ανθρωποκεντρική κληρονομιά των Ελλήνων φιλοσόφων και θεατρικών συγγραφέων. «Είναι μια εξαιρετικά σημαντική κληρονομιά την οποία φέρω. Με εμπνέει, με κρατά ταπεινό, είναι μια μεγάλη ευθύνη και μια πρόκληση», λέει ο ίδιος.

Daskalakis has won numerous awards for his work on game theory, auction theory and machine learning. Cassandra Klos for Quanta Magazine

Το βραβείο Νεβανλίνα είναι η κορυφαία διεθνής διάκρισή του μέχρι σήμερα και του ανοίγει το δρόμο για να συμμετάσχει πλέον στο «Φόρουμ της Χαϊδελβέργης», όπου κάθε χρόνο παίρνουν μέρος οι κάτοχοι των κορυφαίων μαθηματικών βραβείων (Fields, Abel, Turing και Nevanlinna). Εκτός από το βραβείο Rolf Nevanlinna ο Δασκαλάκης έχει τιμηθεί με τα παρακάτω βραβεία: