Τετάρτη, 1 Ιουλίου 2015

Ξύπνησε γειτονική μαύρη τρύπα! Monster black hole wakes up after 26 years!

Οι επιστήμονες έχουν στρέψει την προσοχή τους στο φαινόμενο. Astronomers using a fleet of orbiting telescopes, including ESA’s Integral satellite, NASA’s Swift satellite and the Japanese MAXI telescope, have observed a strong outburst of gamma rays and X-rays produced by a low-mass black hole in a binary system called V404 Cygni. Artist’s impression of a black hole feasting on matter from its companion star in a binary system. Image credit: ESA / ATG medialab.

Μια μελανή οπή που βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από το ηλιακό μας σύστημα «ξύπνησε» μετά από 26 έτη σιωπής και άρχισε να... λειτουργεί εκ νέου απορροφώντας την ύλη γειτονικού της άστρου. Οι επιστήμονες έχουν στρέψει επίγεια και διαστημικά τηλεσκόπια στη μελανή οπή για να παρατηρήσουν το φαινόμενο και να μάθουν νέα άγνωστα δεδομένα για τις μαύρες τρύπες και τους μηχανισμούς τους.

Το σύστημα

These images show the patch of the sky where the black-hole binary system V404 Cygni is located, as observed with the IBIS instrument on ESA's Integral gamma-ray observatory. This system, comprising a black hole and a star orbiting one another, is located in our Milky Way galaxy, almost 8000 light-years away in the constellation Cygnus, the Swan. On 15 June 2015, V404 Cygni started showing signs of extraordinary activity, something that had not happened since 1989. The renewed activity is likely caused by material slowly piling up in the disc, until eventually reaching a tipping point that dramatically changes the black hole's feeding routine for a short period. The image on the left was taken on 19 May 2015, before the outburst: V404 Cygni is not present, and its position is marked with a cross. The image on the right, taken on 18 June 2015, shows V404 Cygni as the brightest source in the field. The two sources Cygnus X-1 and Cygnus X-3, present in both images, are some of the brightest objects in the X-ray sky. Other transient sources are also present in both images, highlighting the great variability of the high-energy sky. Image credit: ESA/Integral/IBIS/ISDC

Το 1938 οι αστρονόμοι της εποχής εντόπισαν μια ξαφνική έντονη έκλαμψη στον ουράνιο θόλο. Διαπίστωσαν ότι η έκλαμψη προερχόταν από ένα δυαδικό κοσμικό σύστημα σε απόσταση 8 χιλιάδων ετών φωτός από εμάς. Το σύστημα ονομάστηκε V404 Cygni και αποτελείται από ένα μεγάλο άστρο και μια σχετικά μικρού μεγέθους μελανή οπή που έχει μάζα ίση με εκείνη 12 άστρων σαν τον Ήλιο. Η μελανή οπή όταν βρίσκεται σε φάση δραστηριοποίησης «τρέφεται» με την ύλη του γειτονικού της άστρου. Όμως όπως έχει αποδειχτεί πρόκειται για μια μάλλον… τεμπέλα μαύρη τρύπα αφού ενεργοποιείται κάθε φορά για μικρό χρονικό διάστημα και στη συνέχεια ξεκουράζεται. Μετά το 1938 οι επιστήμονες εντόπισαν δραστηριότητα σε αυτό μια φορά το 1956 και άλλη μια το 1989.

Πείνασε!

Δείτε ένα βίντεο για το σύστημα V404 Cygni και το τι συμβαίνει εκεί. On June 15, NASA's Swift caught the onset of a rare X-ray outburst from a stellar-mass black hole in the binary system V404 Cygni. Astronomers around the world are watching the event. In this system, a stream of gas from a star much like the sun flows toward a 10 solar mass black hole. Instead of spiraling toward the black hole, the gas accumulates in an accretion disk around it. Every couple of decades, the disk switches into a state that sends the gas rushing inward, starting a new outburst.

Για 26 χρόνια η μελανή οπή είχε «σιγήσει» και ξαφνικά πριν από λίγες μέρες άρχισε και πάλι να κάνει αισθητή την ύπαρξη της. Το «ξύπνημα» της μαύρης τρύπας εντόπισε το διαστημικό παρατηρητήριο Swift. Έτσι οι επιστήμονες έχουν στρέψει τώρα πολλά επίγεια και διαστημικά τηλεσκόπια στο V404 Cygni για να παρατηρήσουν το φαινόμενο. Με δεδομένο ότι τις προηγούμενες φορές που η μαύρη τρύπα ενεργοποιήθηκε τα τεχνικά μέσα που είχε στη διάθεση της η επιστημονική κοινότητα  δεν ήταν ούτε τόσο πολλά όσο σήμερα ούτε τόσο προηγμένα θεωρείται δεδομένο ότι θα μάθουμε πολλά άγνωστα δεδομένα για τις μυστηριώδεις μελανές οπές.