Μπορεί το σώμα να προβλέπει το μέλλον; Listen to Your Intuition, Because Your Body Can Predict Future Events Without Conscious Clues

Salvador Dali, L'Oeil, The Eye

Το ότι το υποσυνείδητο μέρος του μυαλού γνωρίζει πολλά περισσότερα από το συνειδητό είναι γνωστό. Μετα-ανάλυση αμερικανών επιστημόνων όμως έδειξε ότι η υποσυνείδητη διέγερση τίθεται σε λειτουργία αρκετά προτού ενεργοποιηθεί η συνειδητή μας επίγνωση, προειδοποιώντας μας για κάτι που πρόκειται να συμβεί στο πολύ κοντινό μέλλον και μάλιστα χωρίς ερεθίσματα από το γύρω περιβάλλον.

Διαβάζοντας τη γυάλινη «σφαίρα» του υποσυνείδητου

Οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Νορθγουέστερν ανέλυσαν τα ευρήματα 26 προηγούμενων μελετών οι οποίες είχαν πραγματοποιηθεί από το 1978 μέχρι το 2010.

«Αυτό που δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο είναι κατά πόσο ο άνθρωπος έχει την ικανότητα να προβλέπει σημαντικά μελλοντικά γεγονότα χωρίς καμία ένδειξη από το περιβάλλον του» εξηγεί η κύρια συγγραφέας της μελέτης δρ. Τζούλια Μόσμπριτζ από το Εργαστήριο Οπτικής Αντίληψης, Νόησης και Νευροεπιστήμης του πανεπιστημίου.

Για παράδειγμα, όταν ένας εργαζόμενος παίζει ηλεκτρονικά παιχνίδια στο γραφείο φορώντας ακουστικά, δε μπορεί να ακούσει πότε πλησιάζει ο διευθυντής του.

«Από την ανάλυσή μας όμως φάνηκε ότι εάν βρισκόμαστε σε πλήρη συντονισμό με το σώμα μας, τότε μπορούμε να αντιληφθούμε κάποιες αλλαγές δύο με 10 δευτερόλεπτα νωρίτερα και να κλείσουμε το παιχνίδι εγκαίρως» αναφέρει η ειδικός. «Αν είμαστε αρκετά γρήγοροι μπορεί να προλάβουμε να ανοίξουμε ακόμη και το αρχείο επάνω στο οποίο εργαζόμαστε και όλα αυτά, αν είμαστε τυχεροί, μπορεί να συμβούν προτού το αφεντικό μπει στον χώρο».

Το φαινόμενο αυτό, σύμφωνα με τους επιστήμονες, ονομάζεται προαίσθηση και θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως διαίσθηση του κοντινού μέλλοντος. Ωστόσο οι απόψεις γύρω από τη συγκεκριμένη δραστηριότητα, διίστανται.

«Προσωπικά, θα ονόμαζα το φαινόμενο αυτό “ανώμαλη προληπτική δράση”» λέει η δρ. Μόσμπριτζ. «Πρόκειται για ένα “ανώμαλο” φαινόμενο καθώς δεν μπορούμε να εξηγήσουμε τον βιολογικό μηχανισμό που κρύβεται πίσω του - ίσως μέσω της κβαντικής βιολογίας θα μπορούσαμε να λάβουμε κάποιες απαντήσεις. Το ονομάζω “προληπτικό” γιατί φαίνεται να προβλέπει μελλοντικές αλλαγές στη φυσιολογία μας (καρδιοπνευμονικές, δερματικές αλλαγές και αλλαγές που σχετίζονται με το νευρικό σύστημα) σε συνάρτηση με ένα σημαντικό γεγονός, χωρίς γνωστές ενδείξεις».

Τα ενδιαφέροντα ευρήματα των ειδικών παρουσιάζονται στο επιστημονικό έντυπο «Frontiers in Perception Science».

Ότο Ντιξ: Ο Αντιπολεμικός Εξπρεσιονιστής. Otto Dix: The Anti-War Expressionist

Otto Dix, Guerrier fumant la pipe, Warrior smoking the pipe, 1918. 

Ο Βίλελμ Χάινριχ Ότο Ντιξ (γερμανικά: Wilhelm Heinrich Otto Dix, 2 Δεκεμβρίου 1891 - 25 Ιουλίου 1969) ήταν γερμανός ζωγράφος και χαράκτης. Γνωστός για τις ωμές και ιδιαίτερα ρεαλιστικές απεικονίσεις της κοινωνίας της δημοκρατίας της Βαϊμάρης και της κτηνωδίας του πολέμου, ήταν, μαζί με τον Τζορτζ Γκρος, ένας από τους πιο σημαντικούς καλλιτέχνες της Νέας Αντικειμενικότητας, καλλιτεχνικής τάσης που προέκυψε από τον εξπρεσιονισμό.

Autoportrait avec muse, 1924.

Ο Ντιξ γεννήθηκε στο Ούντερμχαους της Γερμανίας, που σήμερα είναι τμήμα της πόλης Γκέρα. Ήταν ο μεγαλύτερος γιος του Φραντς και της Παουλίνε Λουίζε Ντιξ (το γένος Άμαν), εργάτη χυτηρίου και ράφτρας, αντίστοιχα. Καθώς η μητέρα του είχε ασχοληθεί με την ποίηση, εκτέθηκε στην τέχνη από μικρή ηλικία, και οι ώρες που περνούσε στο ατελιέ του ξαδέρφου του, ζωγράφου Φριτς Άμαν, συνετέλεσαν στη διαμόρφωση της φιλοδοξίας του να γίνει κι αυτός καλλιτέχνης. Έλαβε επίσης ενθάρρυνση από το δάσκαλό του στο δημοτικό. Από το 1906 έως το 1910 ήταν βοηθός του ζωγράφου Καρλ Σενφφ, και άρχισε να ζωγραφίζει τα πρώτα του τοπία. Το 1910 ξεκίνησε σπουδές στην Ακαδημαία Καλών Τεχνών της Δρέσδης. Εκεί, ερχόμενος σε επαφή με τα σύγχρονα καλλιτεχνικά ρεύματα, πειραματίστηκε με κυβιστικές, φουτουριστικές και ντανταϊστικές φόρμες, κάτι που θα συνέχιζε στα έργα που φιλοτέχνησε στη διάρκεια της θητείας του κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Autoportrait avec casque d'artillerie, 1914.

Όταν ξέσπασε ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος, ο Ντιξ κατατάχτηκε με ενθουσιασμό ως εθελοντής στον γερμανικό στρατό. Τοποθετήθηκε σε ένα σύνταγμα πεδινού πυροβολικού στη Δρέσδη. Το φθινόπωρο του 1915 στάλθηκε ως έφεδρος υπαξιωματικός σε μια μονάδα πολυβολιστών στο Δυτικό Μέτωπο και το 1916 πήρε μέρος στη μάχη του Σομμ, τη δεύτερη πιο φονική του Α' Π.Π. Τραυματίστηκε σοβαρά αρκετές φορές. Το 1917 η μονάδα του στάλθηκε στο Ανατολικό Μέτωπο μέχρι τη λήξη των εχθροπραξιών με τη Ρωσία. Γυρνώντας στο Δυτικο Μέτωπο, συμμετείχε στη γερμανική Εαρινή επίθεση. Παρασημοφορήθηκε με τον Σιδηρό Σταυρό δεύτερης τάξης.

Otto Dix, Tranchée, 1918.

Στα τέλη του 1918 ο Ντιξ επέστρεψε στη Γκέρα, για να μετακομίσει ένα χρόνο μετά και πάλι στη Δρέσδη, όπου συνέχισε τις σπουδές του στην Ακαδημία Καλών Τεχνών. Ήταν, το 1919, από τα ιδρυτικά μέλη του Σετσεσιονισμού (Απόσχισης) της Δρέσδης, μιας ομάδας καλλιτεχνών που δήλωνε τη ρήξη της με τα κυρίαρχα καλλιτεχνικά ρεύματα, σε μια περίοδο όπου το έργο του περνούσε από μια εξπρεσιονιστική φάση.

Otto Dix, Souvenir des galeries des Glaces à Bruxelles, 1920.

Το 1920 γνώρισε τον Τζορτζ Γκρος και, επηρεασμένος από τον Ντανταϊσμό, άρχισε να συμπεριλαμβάνει στοιχεία κολάζ στα έργα του, μερικά από τα οποία παρουσιάστηκαν στην πρώτη Ντανταϊστική Έκθεση στο Βερολίνο. Την ίδια χρονιά συμμετείχε επίσης στην έκθεση των Γερμανών Εξπρεσιονιστών στο Ντάρμσταντ.

 Otto Dix, A la Beauté, 1922.

Ο Ότο Ντιξ και η γυναίκα του Μάρθα φωτογραφίζονται από τον σπουδαίο August Sander, 1925. Φωτ.: Πηγή: staedel museum.

Το 1922 μετακινήθηκε στο Ντίσελντορφ, και την ίδια χρονιά παντρεύτηκε τη Μάρθα Κοχ, με την οποία θα αποκτούσε τρία παιδιά. Το 1924 προσχώρησε στους Σετσεσιονιστές του Βερολίνου. Εκείνη την εποχή ανέπτυσσε ένα ολοένα και περισσότερο ρεαλιστικό στυλ, χρησιμοποιώντας λεπτά στρώματα λαδιού πάνω σε υπόστρωμα τέμπερας, όπως οι ζωγράφοι της γερμανικής Αναγέννησης. 

War Triptych (The Trench), 1923. Το Trench Warfareis είναι ένα τρίπτυχο (τρεις πίνακες δίπλα-δίπλα) ασχολείται πιο άμεσα με τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο πρώτος πίνακας απεικονίζει Γερμανούς στρατιώτες να παρελαύνουν στον πόλεμο, ο κεντρικός πίνακας μια σκηνή από κατεστραμμένα σπίτια και παραμορφωμένα σώματα, και ο τελευταίος πίνακας παρουσιάζει τους στρατιώτες που πολεμάνε μέσα από τα σπίτια τους.

Ο πίνακας του 1923 Το χαράκωμα, που απεικόνιζε τα διαμελισμένα και αποσυντιθέμενα πτώματα στρατιωτών μετά από μια μάχη, προκάλεσε τόσο σάλο που το μουσείο Wallraf-Richartz που φιλοξενούσε τον πίνακα, ένα από τα μεγαλύτερα της Κολωνίας, τον έκρυψε πίσω από μια κουρτίνα. 

Otto Dix, Amants inégaux, 1925.

Otto Dix (1891-1969), Portrait of the Dancer Anita Berber, 1925, Oil and tempera on plywood, Sammlung Landesbank Baden-Württemberg im Kunstmuseum Stuttgart © Artists Rights Society (ARS), New York/VG Bild-Kunst, Bonn.

Το 1925 ο Κόνραντ Αντενάουερ, τότε δήμαρχος της Κολωνίας και μετέπειτα πρώτος καγκελάριος της Δυτικής Γερμανίας, ακύρωσε την αγορά του πίνακα και εξανάγκασε το διευθυντή του μουσείου σε παραίτηση.

Στο Σαλόνι Ι , ο Ότο Ντιξ απεικονίζει τέσσερις ηλικιωμένες πόρνες σε ένα πορνείο. Ο πίνακας είναι εμπνευσμένος από μια επίσκεψη στο Αμβούργο το 1921. Τα κουρασμένα βλέμματα των τριών που κάθονται μαζί στο τραπέζι έρχονται σε αντίθεση με τη γυμνή συνάδελφό τους που χαϊδεύεται μπροστά σε έναν αόρατο πελάτη. Όλες έχουν περάσει την ακμή τους, ντυμένες με στολίδια και μακιγιάζ — οι προσπάθειές τους να αντιστρέψουν τη διαδικασία γήρανσης. Ο Ντιξ φαίνεται να αναρωτιέται τι συμβαίνει σε αυτές τις γυναίκες καθώς περνάει ο καιρός.

Trois prostituées dans la rue, 1925. Πόρνες, πορνεία, σεξ, αστική απελπισία, μεθύσια, γίνονται θέματα στη δουλειά του Ντιξ.

Ο Ντιξ συμμετείχε επίσης το 1925 στην έκθεση της "Νέας Αντικειμενικότητας", όπου παρουσιάζονταν επίσης έργα των Τζορτζ Γκρος, Μαξ Μπέκμαν, Γκέοργκ Σολτζ και πολλών άλλων. Η Νέα Αντικειμενικότητα ως ρεύμα προήλθε μεν από τον εξπρεσιονισμό, όμως σε αντίθεση με αυτόν χαρακτηριζόταν από καθαρές γραμμές και έναν προσαρμοσμένο στις ανάγκες της ρεαλισμό που διευκόλυνε τη διατύπωση του κοινωνικού ή πολιτικού μηνύματος που ήθελε να μεταφέρει ο καλλιτέχνης. Τα έργα του Ντιξ, όπως αυτά του φίλου του και επίσης βετεράνου του πολέμου Γκρος, ασκούσαν έντονη κριτική στη γερμανική κοινωνία της εποχής, με συχνές αναφορές στη φονοφιλία, ή το σεξουαλικό έγκλημα, που ήταν σε άνοδο στη Γερμανία μετά τον πόλεμο. Έστρεφαν την προσοχή στη σκοτεινή όψη της ζωής, απεικονίζοντας χωρίς έλεος την πορνεία, τη βία, τα γηρατειά και το θάνατο.

Metropolis triptych, 1927-1928. Στο Metropolis, ο Ντιξ παρουσιάζει την εκμετάλλευση του προλεταριάτου από την αστική τάξη και πώς εκείνη χρησιμοποιεί στη μηχανή του πολέμου τους προλετάριους.

Portrait of the Journalist Sylvia von Harden, 1926.

Ανάμεσα στα πιο γνωστά έργα του συγκαταλέγονται το τρίπτυχο Μετρόπολις (Metropolis, 1928), μια κριτική απεικόνιση της κοινωνικής παρακμής στη Δημοκρατία της Βαϊμάρης, όπου η συνεχής διασκέδαση ήταν για ένα μέρος του πληθυσμού ένας τρόπος να ανταπεξέλθει στην ήττα της Γερμανίας στον πόλεμο και την οικονομική καταστροφή και το Πορτρέτο της δημοσιογράφου Σύλβια βον Χάρντεν (Bildnis der Journalistin Sylvia von Harden, 1926), αντιπροσωπευτικό δείγμα της Νέας Αντικειμενικότητας. 

Prague Street (Devoted to my Contemporaries), 1920. Oil and collage on canvas, 101 cm x 81 cm, Kunstmuseum, Stuttgart. © Otto Dix/IVARO 2011.

Ότο Ντιξ, Ανάπηροι πολέμου (Kriegskrüppel), 1920. Βετεράνοι πολέμου με πλήρη στρατιωτική ενδυμασία παρελαύνουν σε έναν δρόμο της πόλης. Τέτοιοι φρικτά ακρωτηριασμένοι και παραμορφωμένοι άνδρες δεν ήταν ασυνήθιστοι στη Γερμανία μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν 80.000 ακρωτηριασμένοι επέστρεψαν στα σπίτια τους από το μέτωπο. Βασισμένοι σε προσθετικά μέλη, μπαστούνια και πατερίτσες, αυτοί οι βετεράνοι έχουν γίνει τόσο μηχανοποιημένοι όσο ο πόλεμος που τους σάρωσε. Ωστόσο, ακόμη και ενώ απεικονίζει τα τραγικά αποτελέσματα της σύγκρουσης, ο Ντιξ εμποτίζει το έργο με καυστικό χιούμορ: οι βετεράνοι περνούν δίπλα από έναν υποδηματοποιό (που αναγνωρίζεται από την μπότα στη βιτρίνα και τη λέξη Schuhmacherei), μια υπηρεσία για την οποία, χάρη στον πόλεμο, έχουν πλέον περιορισμένη ανάγκη. Το Kriegskrüppel είναι μια από τις πρώτες προσπάθειες του Ντιξ να χρησιμοποιήσει ξηρή αιχμή, την οποία έμαθε από τον καλλιτέχνη Conrad Felixmüller στη Δρέσδη. Βάσισε αυτή την εκτύπωση σε έναν πίνακα, τον οποίο οι Ναζί αργότερα καταδίκασαν ως εκφυλισμένο και κατέστρεψαν. Απόσπασμα δημοσίευσης από το βιβλίο Heather Hess, German Expressionist Digital Archive Project, German Expressionism: Works from the Collection. 2011.

War Cripples: A Self-Portrait (45% Fit for Service), also subtitled Four of Them Don’t Add Up to a Whole Man, 1920. Oil on canvas, 150 x 200 cm. Location unknown. © Otto Dix/IVARO 2011. Ο Ντιξ τώρα απεικονίζει τον εαυτό του ως ανάπηρο πολέμου, με μια ψεύτικη γνάθο στη θέση της δικής του, η οποία έχει (συμβολικά) εξαφανιστεί από τον αέρα. Η εικόνα δείχνει τέσσερις ανάπηρους πολέμου, όλους ανάπηρους με κάποιο τρόπο, να περπατούν σε έναν πλακόστρωτο δρόμο γεμάτο καταστήματα. Το φόντο διακόπτεται από κομμένα μοτίβα σε στυλ ντανταϊστικού μοντάζ που σχολιάζουν την κατάσταση των άτυχων βετεράνων. Κάθε φιγούρα έχει «ανακατασκευαστεί» με ξύλινα και μεταλλικά προσθετικά, αλλά φαίνεται, σύμφωνα με τους ντανταϊστικούς στόχους, ότι η πρόθεση του Ντιξ ήταν να ανατρέψει το μήνυμα που μεταδίδεται σε αμέτρητες φωτογραφίες του Τύπου που γιόρταζαν τις τεχνολογικές εξελίξεις της Γερμανίας. Η σύγχρονη τεχνολογία αποδείχθηκε εξαιρετικά αποτελεσματική στην παραγωγή θανάτου και εξασθένησης, αλλά δεν μπόρεσε να ανοικοδομήσει τα κατεστραμμένα σώματα και μυαλά των βετεράνων πολέμου. Ο Ντιξ έδωσε στους Ακρωτηριασμένους του Πολέμου έναν επιπλέον υπότιτλο στο βιβλίο «Τέσσερις από αυτούς δεν μπορούν να γίνουν ολόκληροι άνθρωποι». Το φόντο στους Ακρωτηριασμένους του Πολέμου αντιπαραθέτει μοτίβα σωματικής ολότητας με τα κατεστραμμένα σώματα στο προσκήνιο: ένα λευκό, τεντωμένο χέρι, μια μπότα και ένα προφίλ ανθρώπινου κεφαλιού, το οποίο τοποθετείται δίπλα στον πιο φρικτά παραμορφωμένο της άθλιας ομάδας. Το τελευταίο καταδεικνύει ότι οι βετεράνοι δεν υπέφεραν μόνο από την απώλεια άκρων, αλλά και από τη φρίκη του να γίνουν γκροτέσκοι. Η απόδοση του Ντιξ των παραμορφωμένων στο πρόσωπο το 1920 ήταν σαφώς αντιπαραθετική, καθώς οι εικόνες των «ανδρών χωρίς πρόσωπα» ήταν πολύ σπάνιες. Υπήρξαν επίμονες προσπάθειες να κρυφτούν όσοι είχαν σοβαρό σωματικό τραύμα: οι ακρωτηριασμένοι δεν είχαν απλώς θεραπευτεί και επανενταχθεί στην κοινωνία, αλλά σε πολλές περιπτώσεις, εξακολουθούσαν να κρύβονται, ντροπιασμένοι και γκροτέσκοι, σε μυστικά νοσοκομεία. Σύμφωνα με μια εντολή του 1917 από το Υπουργείο Πολέμου στο Βερολίνο, όλοι οι σωματικά ακρωτηριασμένοι βετεράνοι έπρεπε να αποθαρρύνονται από το να κατεβαίνουν στους δρόμους, για να μην τρομοκρατήσουν και να προκαλέσουν το κοινό.

Οι απεικονίσεις ακρωτηριασμένων και παραμορφωμένων βετεράνων του Πολέμου -συχνού θεάματος στους δρόμους του τότε Βερολίνου- με πιο γνωστό το έργο Ανάπηροι Πολέμου (Kriegskrüppel, 1920) αποκαλύπτουν την άσχημη πλευρά του πολέμου και την εγκατάλειψη των βετεράνων στην τύχη τους από την τότε γερμανική κοινωνία.

Το 1926 ξεκίνησε να διδάσκει στην Ακαδημία Τεχνών της Δρέσδης, ενώ το 1931 έγινε μέλος της Πρωσικής Ακαδημίας Τεχνών. Ο Ντιξ επηρεάστηκε βαθιά από τα όσα βίωσε στον πόλεμο, και αργότερα θα περιέγραφε έναν επαναλαμβανόμενο εφιάλτη του, όπου σερνόταν ανάμεσα σε κατεστραμμένα σπίτια.

"Η τρελή του Σαίντ-Μαρί-α-Πυ". The Madwoman of Sainte-Marie-à-Py (Die Irrsinnige von Sainte-Marie-à-Py) from The War (Der Krieg). Με ένα ακαθόριστο φόντο που παραπέμπει σε χαλάσματα, βλέπουμε την τρελή του Σαιντ-Μαρί, ενός κατειλημμένου από τους Γερμανούς γαλλικού χωριού στις όχθες του ποταμού Πυ στην περιοχή της Μάρνης, μια γυναίκα που τρελάθηκε εξαιτίας του πολέμου. Το έργο ανήκε σε μια σειρά 50 χαρακτικών με τίτλο "Πόλεμος" [Der Krieg] που φιλοτέχνησε ο Όττο Ντιξ το 1924 και στην οποία με σχεδόν ρεαλιστικό τρόπο μεταφέρεται η φρίκη, ο θάνατος, οι ακρωτηριασμοί, οι καταστροφές των τόπων και των ανθρώπινων ζωών που επέφερε ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος (όπως και κάθε πόλεμος) -φρικαλεότητες και δυστυχίες τις οποίες ο Όττο Ντιξ (1891-1969) είχε δει με τα ίδια του μάτια, όντας εθελοντής στο μέτωπο. Πηγή: MoMA (Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, Νέα Υόρκη)

"Νυχτερινό συναπάντημα με έναν τρελό". Nocturnal Encounter with a Lunatic (Nächtliche Begegnung mit einem Irrsinnigen) from The War (Der Krieg), 1924. Η σκοτεινή γελαστή φιγούρα του τρελού μπροστά από τα χαλάσματα μιας βομβαρδισμένης έρημης πόλης. Από τη σειρά χαρακτικών "Ο πόλεμος" [Der Krieg]. Πηγή: MoMA (Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, Νέα Υόρκη)  

Οι τραυματικές του εμπειρίες αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για αρκετά έργα του, ανάμεσα στα οποία ένα λεύκωμα 50 χαρακτικών με τον τίτλο Ο Πόλεμος (Der Krieg) που κυκλοφόρησε στα 1924.

Μελαγχολία. Melancholia, (1930). Staatsgalerie Stuttgart (Κρατική Πινακοθήκη Στουτγάρδης).

The Seven Deadly Sins, (1933).

Χαρακτηριστικά έργα του της εποχής εκείνης είναι η «Μελαγχολία» (λάδι) του 1930 με τη σκοτεινή ατμόσφαιρα της Γερμανίας της εποχής και τα «Εφτά θανάσιμα αμαρτήματα» του 1933 (σχέδιο), όπου απεικονίζεται μια μορφή με τα χαρακτηριστικά του Χίτλερ (το μουστάκι, προσθήκη μετά τον πόλεμο). Όταν οι ναζί πήραν την εξουσία το 1933, ο Χίτλερ χαρακτήρισε τον Dix ως εκφυλισμένο και έκαψε πολλά από τα σημαντικότερα έργα του. Αργότερα μετακόμισε στην πόλη Χέμενχοφεν, πάνω στη λίμνη Κωνσταντία. 

Η ασπρόμαυρη φωτογραφία του έργου Der Schützengraben (Η Τάφρος) (1923). Το έργο προκάλεσε ισχυρές αντιδράσεις όταν πρωτοπαρουσιάστηκε πριν 100 χρόνια. Φωτ.: Hugo Erfurth, Akademie der Künste Berlin, Otto-Dix-Archiv. Γνωστός ως μία από τις πιο ζωντανές απεικονίσεις της φρίκης του πολέμου, ο πίνακας έδειχνε μια τάφρο του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου μετά από βομβαρδισμό με ακρωτηριασμένα σώματα, σκισμένα άκρα και εγκεφάλους να ξεχύνονται από κρανία. Τη χρονιά που προβλήθηκε στην Πρωσική Ακαδημία Τεχνών, ο διάσημος κριτικός Julius Meier-Graefe έγραψε ότι «όχι απλώς ήταν άσχημα ζωγραφισμένο, αλλά επαίσχυντα». Άλλοι είδαν τη δύναμή του: ο Max Liebermann, τότε πρόεδρος της Ακαδημίας, το περιέγραψε σε μια ιδιωτική επιστολή ως «η προσωποποίηση του πολέμου» και «ένα από τα πιο σημαντικά έργα της μεταπολεμικής εποχής». Ο πίνακας συμπεριλήφθηκε στην πρώτη Schandausstellung («έκθεση ντροπής») που διοργάνωσε ο Richard Müller στο Neues Rathaus  στη Δρέσδη το 1933. Οι «εξέχοντες Ναζί» επισκέπτες στην έκθεση της Δρέσδης Γκέμπελς, Γκέρινγκ και Χίτλερ, οποίοι παρατήρησαν, ότι "Είναι κρίμα που αυτοί οι άνθρωποι δεν μπορούν να φυλακιστούν". Η «Τάφρος» ήταν ένα από τα οκτώ έργα του Ντιξ που συμπεριλήφθηκαν στην Έκθεση Degenerate Art στο Μόναχο το 1937. Η σημείωση κάτω από έργο έγραφε: «Εδώ, η «τέχνη» μπαίνει στην υπηρεσία της μαρξιστικής προπαγάνδας για αντιρρησίες  συνείδησης». Το Trench (Η Τάφρος) δεν συμπεριλήφθηκε στη δημοπρασία ορισμένων έργων εκφυλισμένης τέχνης από τη γερμανική κυβέρνηση στη Λουκέρνη τον Ιούνιο του 1939. Τα στοιχεία δείχνουν ότι αγοράστηκε τον Ιανουάριο του 1940 από τον έμπορο έργων τέχνης Bernhard A. Böhmer πιθανότατα, αλλά η μοίρα του δεν είναι γνωστή. Παραμένει χαμένο και μπορεί να έχει καταστραφεί στον πόλεμο.

Οι πίνακές του Το χαράκωμα και Ανάπηροι πολέμου περιελήφθηκαν στην “Έκθεση Εκφυλισμένης Τέχνης” που διοργάνωσαν οι Ναζί στο Μόναχο το 1937 προκειμένου να δυσφημίσουν τη μοντέρνα τέχνη. Οι πίνακες αργότερα κάηκαν. Τρεις μήνες μετά την άνοδο του Χίτλερ, ο Ντιξ απολύθηκε από τη διδασκαλική έδρα του και αρχίζει η περίοδός του στην ερημιά. Οι ναζιστές κατέσχεσαν 200 έργα του, οκτώ από τα οποία συμπεριελήφθησαν στην έκθεση «Εκφυλισμένη τέχνη» του Μονάχου του 1937. Τότε ο Ντιξ ζούσε κοντά στα σύνορα με την Ελβετία και κουρασμένος από το δράμα, στράφηκε στην τοπιογραφία και τα θρησκευτικά θέματα. Συνελήφθη για λίγο το 1939 έπειτα από αποτυχημένη απόπειρα κατά της ζωής του Χίτλερ, αλλά τον πόλεμο πέρασε αδιατάρακτα μέχρι το 1945, όταν επιστρατεύθηκε, 55 ετών, στην πολιτοφυλακή και πιάστηκε από τους συμμάχους. Φυλακίστηκε για λίγους μήνες στο Κολμάρ της Γαλλίας όπου ζωγράφισε μια τοιχογραφία στον ναό του στρατοπέδου όπου εκρατείτο.

Femme étendue sur une peau de leopard, 1927.

Ο Ντιξ, όπως όλοι οι υπόλοιποι ενεργοί καλλιτέχνες, υποχρεώθηκε να γίνει μέλος του Επιμελητηρίου Καλών Τεχνών του Ράιχ (Reichskammer der bildenden Kuenste) που δημιουργήθηκε από τον Γκαίμπελς ως υποδιεύθυνση του υπουργείου Πολιτισμού. Η συμμετοχή ήταν υποχρεωτική για όσους καλλιτέχνες είχαν γερμανική φυλετική καταγωγή, ενώ όσοι δεν ήταν μέλη, είτε λόγω καταγωγής ή διαφωνίας με τις απόψεις του Ναζιστικού κόμματος, δεν μπορούσαν να συμμετέχουν στην πολιτιστική ζωή της Γερμανίας.  Ο Ντιξ, προκειμένου να μπορεί να συνεχίσει να παράγει τέχνη, αναγκάστηκε να δεσμευτεί ότι θα ζωγράφιζε μόνο τοπία σε συντηρητικό στυλ. Ωστόσο ζωγράφισε και μερικές αλληγορίες που ασκούσαν κριτική στα ιδανικά των ναζί.

The Resurrection, 1949. 

Μετά τον πόλεμο ο Γκρος άκμαζε στη Νέα Υόρκη και ο Μπέκμαν ετοιμαζόταν να μεταναστεύσει στις ΗΠΑ από την Ολλανδία. Γιατί ο Ντιξ δεν έφυγε; «Κλειδώθηκα», είπε ο ίδιος αργότερα, «κατέφυγα στην εξοχή και ζωγράφιζα συνεχώς δίχως να θέλω να ξέρω τίποτα για τον πόλεμο. Σήμερα, ξέρω πως είχα δίκιο».

Self-Portrait, 1942.

Εάν είχε φύγει θα είχε αποξενωθεί από τις πηγές του που ήταν στη Γερμανία, την άλλη όχι εκείνη του ναζισμού. Θα στέρευε. Αντ’ αυτού στράφηκε στη δική του Γερμανία, του Ντίρερ και του Κάσπαρ Νταβίντ Φρίντριχ, που και τους δύο όμως είχε υιοθετήσει ο εθνικοσοσιαλισμός, έως ένα σημείο. Αυτά με την αμφίσημη φύση της Γερμανίας. Με τον θάνατο του Ντιξ το 1969 άρχισε να ανακαλύπτεται η παλιά δουλειά του και σήμερα θεωρείται ως μείζων Γερμανός ζωγράφος των μεσοπολεμικών χρόνων του 20ού αιώνα.

Πηγές: https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%8C%CF%84%CE%BF_%CE%9D%CF%84%CE%B9%CE%BE - https://www.lifo.gr/now/entertainment/enas-skandalodis-pinakas-ekato-hronia-meta-ti-dimioyrgia-toy - https://ann-murray.com/reformed-masculinity-trauma-soldierhood-and-society-in-otto-dixs-war-cripples-and-prague-street/ - https://www.kathimerini.gr/culture/146187/oto-ntix-mia-esoteriki-exoria/

 

Ο Αδάμ των πρωτευόντων θηλαστικών, The most primitive primate revealed: How our earliest ancestor resembled a tiny squirrel

Το Purgatorius ήταν πιθανώς το πρώτο πρωτεύον θηλαστικό που εμφανίστηκε στη Γη. Purgatorius, illustrated here, is believed to be the first primate - and almost resembles a modern-day squirrel.

Είχαν εντοπισθεί παλαιότερα τα δόντια ενός αρχαίου είδους ζώου που έμοιαζε με πρωτεύον θηλαστικό αλλά οι επιστήμονες δεν μπορούσαν να είναι βέβαιοι ούτε για την ταυτότητα ούτε για την ηλικία του. Πρόσφατα εντοπίσθηκαν και άλλα απολιθώματα από αυτό το ζώο και η μελέτη τους από ομάδα ειδικών οδηγεί στο συμπέρασμα ότι όχι μόνο πρόκειται πράγματι για ένα πρωτεύον θηλαστικό αλλά για το πρώτο είδος πρωτεύοντος θηλαστικού που εμφανίστηκε στον πλανήτη μας. 

Πρωτεύον νούμερο 1

Το ζώο ονομάστηκε Purgatorius και πήρε το όνομα του από την περιοχή στην οποία εντοπίστηκαν τα νέα απολιθώματα, έναν λόφο στην Μοντάνα των ΗΠΑ. Το ζώο έζησε πριν από 66 εκατομμύρια έτη. Ήταν σύμφωνα με τους ερευνητές ένα μικροσκοπικό ζώο που έμοιαζε με σκίουρο και είχε βάρος μόλις 37 γραμμάρια- είναι το μικρότερο είδος πρωτεύοντος θηλαστικού που γνωρίζουμε. 

Τη μελέτη διεξήγαγαν ειδικοί των Πανεπιστημίων Γέιλ, Μπέρκλεϊ και του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Φλόριδας. Εκτιμούν ότι το Purgatorius είχε καφέ χρώμα, δεν κινιόταν μόνο στο έδαφος αλλά μπορούσε να σκαρφαλώνει στα δέντρα και μάλιστα περνούσε πολύ χρόνο εκεί.

Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι διέθετε μεγάλη οδοντοστοιχία και οι φρονιμίτες του ήταν χαμηλοί, γεγονός που μαρτυρεί ότι το ζώο είχε ως βασική τροφή τα φρούτα.

Σύμφωνα με τους ερευνητές οι αστράγαλοι του Purgatorius είχαν τέτοια δομή ώστε να αποτελέσουν το σημείο- «κλειδί» στην επιτυχημένη εξέλιξη των πρώτων ειδών πρωτευόντων θηλαστικών. Οι αστράγαλοι αυτοί επέτρεψαν στα πρώτα είδη θηλαστικών να σκαρφαλώνουν στα δέντρα και να διευκολύνονται έτσι στο να βρίσκουν τροφή αλλά και να προστατεύονται από τους εχθρούς τους στο έδαφος.

Τομογράφοι «βλέπουν» το περιεχόμενο των ονείρων. Brain scans during sleep can decode visual content of dreams

The scientists used a combination of magnetic resonance imaging and near-infrared spectroscopy to 'see' hot and cold patches in their brains. The activity was identical when people did something consciously, and did it in a dream

Για πρώτη φορά στα χρονικά της μελέτης των ονείρων, Ιάπωνες ερευνητές αναφέρουν ότι μπόρεσαν να προβλέψουν με σχετική ακρίβεια το θέμα των ονείρων που έβλεπαν τρεις εθελοντές. Η μελέτη αποκαλύπτει τη συμμετοχή της όρασης στα όνειρα και δείχνει να επιβεβαιώνει ότι οι νυχτερινές μας περιπέτειες σπάνια μένουν στη μνήμη όταν ξυπνάμε.

Η εντυπωσιακή έρευνα έρχεται από την ομάδα του Γιουκιγιάσου Καμιτάνι, νευροεπιστήμονα στα Εργαστήρια Υπολογιστικής Νευροεπιστήμης ATR στο Κιότο, ο οποίος είχε αναφέρει πέρυσι ότι μπόρεσε να μαντέψει ποιες εικόνες κοιτούσαν οι εθελοντές στο εργαστήριο εξετάζοντας την εγκεφαλική τους δραστηριότητα.

Τώρα, ο Καμιτάνι αναφέρει ότι έκανε το ίδιο με αυτά που έβλεπαν οι εθελοντές στον ύπνο τους. Για να γίνει αυτό, βέβαια, οι εθελοντές είχαν δώσει πρώτα λεπτομερείς αναφορές των ονείρων τους, οπότε οι ερευνητές γνώριζαν εκ των προτέρων το ρεπερτόριο που θα έπρεπε να αναλύσουν.

Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο συνέδριο της Εταιρείας για τις Νευροεπιστήμες στη Νέα Ορλεάνη.

Πείραμα εν ώρα ύπνου

Οι ερευνητές ζήτησαν από τρία άτομα να κοιμηθούν στο εργαστήριο, ενώ ταυτόχρονα η εγκεφαλική τους δραστηριότητα εξεταζόταν με ηλεκτροεγκεφαλογράφο και με λειτουργικό μαγνητικό συντονισμό (fMRI) -μια παραλλαγή της μαγνητικής τομογραφίας που παρακολουθεί τον εγκέφαλο σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.

Reproduction: An image, left, of Steve Martin in Pink Panther 2 is amazingly recreated through analysis of blood flow into the brain's visual cortex to produce the representation on the right

Κάθε φορά που τα σήματα του ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος έδειχναν ότι ο εθελοντής ονειρευόταν, οι ερευνητές τον ξυπνούσαν και τον ρωτούσαν για το όνειρο. Περίπου δέκα μέρες αργότερα, είχαν συγκεντρωθεί δεδομένα για περίπου 200 όνειρα.

Οι ερευνητές ανέλυσαν τις αναφορές και διάλεξαν 20 κατηγορίες ονείρων οι οποίες αντιστοιχούσαν σε λέξεις όπως «αυτοκίνητο», «υπολογιστής», «άνδρας» και «γυναίκα».

Στην επόμενη φάση, οι εθελοντές υποβλήθηκαν σε fMRI την ώρα που κοιτούσαν εικόνες αυτών των κατηγοριών -εικόνες αυτοκινήτων, υπολογιστών κλπ. Τα σήματα που καταγράφηκαν στον τομογράφο αποτέλεσαν στη συνέχεια το «κλειδί» για την ανάλυση των ονείρων.

Συγκεκριμένα, οι ερευνητές αναζήτησαν τα σήματα αυτά στις καταγραφές που είχαν συγκεντρωθεί στη διάρκεια ονείρων. Και πράγματι, η ανάλυση έδειξε ότι τα σήματα όντως εμφανίζονταν την ώρα που οι εθελοντές ονειρεύονταν.

Πρόβλεψη του περιεχομένου

«Δημιουργήσαμε ένα μοντέλο που μας επέτρεψε να προβλέπουμε ποια κατηγορία περιεχομένου εμφανιζόταν στα όνειρα» αναφέρει ο δρ Καμιτάνι στον δικτυακό τόπο της επιθεώρησης «Nature». «Αναλύοντας την εγκεφαλική δραστηριότητα τα τελευταία εννέα δευτερόλεπτα πριν ξυπνήσει ο εθελοντής, μπορούσαμε να προβλέψουμε αν για παράδειγμα υπήρχε ένας άνδρας στο όνειρο, με ακρίβεια 75-80%».

A particuarly impressive example of the process shows another picture of Steve Martin replicated right down to the colour of his clothing and the blue medal around his neck

Τα αποτελέσματα, σχολιάζουν οι ερευνητές, επιβεβαιώνουν ότι τα όνειρα και η οπτική αντίληψη χρησιμοποιούν κοινές αναπαραστάσεις στον εγκέφαλο -με άλλα λόγια, τα όνειρα είναι κάτι που κυριολεκτικά «βλέπουμε» με τα συστήματα της όρασής μας.

Φευγαλέα όνειρα

Επιπλέον, η μελέτη δείχνει ότι τα όνειρά μας είναι φευγαλέα, αφού η ακρίβεια των μετρήσεων ήταν μέγιστη στα τελευταία δευτερόλεπτα πριν οι εθελοντές ξυπνήσουν -ένδειξη ότι τα όνειρα αποθηκεύονται στη βραχυπρόθεσμη μνήμη και συνήθως ξεχνιούνται σε λίγα δευτερόλεπτα.

Η έρευνα, βέβαια, δεν προσφέρει απαντήσεις για τα μεγαλύτερα ερωτήματα που απασχολούν τους νευροεπιστήμονες: το γιατί κοιμόμαστε και το γιατί ονειρευόμαστε.

Ποιος ξέρει; Ίσως στο μέλλον οι τεχνικές απεικόνισης του εγκεφάλου θα μας αποκαλύψουν λεπτομέρειες για τη νυχτερινή ζωή μας τις οποίες ούτε εμείς οι ίδιοι γνωρίζουμε.

H φάλαινα που μιλούσε...ανθρώπινα. The Beluga Whale Who Spoke Almost Like A Human

Μια νέα ανάλυση από ηχογραφήσεις μιας φάλαινας που βρισκόταν σε αιχμαλωσία από τη δεκαετία του 1970 δείχνει ότι είχε βρει τρόπο να παράγει ήχους που να μοιάζουν πολύ με την ανθρώπινη φωνή. Ο NOC ήταν μια αρσενική μπελούγκα η οποία σύμφωνα με τους ερευνητές δεν λειτούργησε μιμητικά όπως το κάνει ο παπαγάλος αλλά πιθανότατα προσπάθησε να «μάθει» την ανθρώπινη γλώσσα ώστε να επικοινωνεί με τους εκπαιδευτές της και γενικότερα με τους ανθρώπους με τους οποίους ερχόταν σε επαφή.

 Η φάλαινα

Ο NOC αιχμαλωτίστηκε το 1977 όταν βρισκόταν λίγο έξω από τις ακτές του Καναδά στον Ειρηνικό Ωκεανό. Μεταφέρθηκε στο Εθνικό Ίδρυμα Θαλάσσιων Θηλαστικών στην Καλιφόρνια όπου ζούσε σε ένα ενυδρείο που είναι κατασκευασμένο μέσα στη ανοικτή θάλασσα. Η φάλαινα συμμετείχε σε πειράματα με άλλες φάλαινες και δελφίνια σχετικά με τις ακουστικές δυνατότητες που διαθέτουν τα κήτη. Επτά χρόνια μετά την παραμονή του NOC στο ενυδρείο συνέβη ένα περιστατικό που προκάλεσε την προσοχή των υπευθύνων των ερευνών.

Ένα μέλος του προσωπικού που είχε βουτήξει μέσα στο ενυδρείο για να κάνει κάποια εργασία αναδύθηκε ρωτώντας τους συναδέλφους του γιατί του ζήτησαν να βγει έξω. Οι συνάδελφοί του τον ενημέρωσαν ότι κανείς δεν είχε πει το παραμικρό. Εκείνος επέμεινε ότι όσο βρισκόταν μέσα στο νερό άκουσε και μάλιστα αρκετές φορές τη λέξη «έξω». Οι ερευνητές αποφάσισαν να οργανώσουν μια έρευνα για να διαπιστώσουν τι είχε συμβεί.

Τοποθέτησαν υδρόφωνα μέσα στο νερό αλλά και μικρόφωνα στην επιφάνειά του. Διαπιστώθηκε ότι ο NOC είχε αρχίσει να παράγει «περίεργους» ήχους και πιστώθηκε το περιστατικό με τον δύτη. Παρόλα αυτά η μελέτη των ηχογραφήσεων το επόμενο διάστημα και μέχρι τον θάνατο του NOC το 2007 δεν οδήγησαν σε οριστικό συμπέρασμα για το είδος των ήχων που παρήγε η φάλαινα.

Η ανακάλυψη

Ομάδα ειδικών του Ιδρύματος αποφάσισε να ασχοληθεί και πάλι με αυτές τις ηχογραφήσεις και να τις αναλύσει εκ νέου με νέα υπερσύγχρονα τεχνικά μέσα. Οι ερευνητές συνέκριναν τους ήχους του NOC με εκείνους που παράγει ο άνθρωπος. Συνέκριναν τους ήχους της φάλαινας με μοτίβα της ανθρώπινης ομιλίας καθώς και την αρμονία των λέξεων. Η ανάλυση και η σύγκριση αποκάλυψε μια καταπληκτική ομοιότητα ανάμεσα στους ήχους του NOC και την ανθρώπινη ομιλία. Οι ερευνητές έμειναν έκπληκτοι αφού οι φάλαινες παράγουν ήχους μέσω φυσαλίδων που βγάζουν από τη μύτη τους και όχι από τον λάρυγγα όπως ο άνθρωπος.

Δείτε ένα βίντεο με μια από τις ηχογραφήσεις του NOC στην οποία προσπαθεί να... μιλήσει

«Οι παρατηρήσεις μας δείχνουν ότι ο NOC κατάφερε να τροποποιήσει τους φωνητικούς του μηχανισμούς έτσι ώστε να παράγει ήχους που να μοιάζουν με εκείνους που παράγει ο άνθρωπος. Αυτή η προσπάθεια είναι προφανές ότι έγινε με κίνητρο της επικοινωνία της φάλαινας με τους ανθρώπους» αναφέρει ο Σαμ Ριντγουέι, μέλος της ερευνητικής ομάδας. Η νέα μελέτη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Current Biology».

«Άβυσσος» το Γκραν Κάνυον του Άρη, Valles Marineris: The Grandest Canyon of All

Μια από τις νέες εικόνες του Valles Marineris οι οποίες αποκαλύπτουν το εντυπωσιακό του μέγεθος. A digital terrain model of a portion of Mars’ Valles Marineris, the largest canyon in the Solar System. Credit: ESA/DLR/FU Berlin (G. Neukum)

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) έδωσε στη δημοσιότητα τις πρώτες υψηλής ανάλυσης και έγχρωμες εικόνες του Valles Marineris, του μεγαλύτερου φαραγγιού του Άρη που πιθανότατα είναι το μεγαλύτερο φαράγγι του ηλιακού μας συστήματος. Οι νέες παρατηρήσεις του Valles Marineris δείχνουν ότι είναι πολύ βαθύτερο από όσο πιστεύαμε. 

«Ταξιδέψτε» στο Valles Marineris μέσα από μια εντυπωσιακή προσομοίωση

Με βάση προηγούμενες παρατηρήσεις οι ειδικοί είχαν υπολογίσει αρχικά ότι το Valles Marineris έχει μήκος 3.000 χλμ., πλάτος 200 χλμ. και βάθος 7 χλμ. Λίγο αργότερα οι μετρήσεις αναθεωρήθηκαν και οι ειδικοί έκαναν λόγο για μήκος 4.000 χλμ. και βάθος 8 χλμ.

Οι νέες παρατηρήσεις που έκανε ο δορυφόρος Mars Express της ESA δείχνουν ότι το μήκος και πλάτος του φαραγγιού είναι αυτά που έχουν υπολογιστεί μέχρι τώρα αλλά το βάθος του είναι ακόμη μεγαλύτερο αφού σε κάποια σημεία του φτάνει τα δέκα χλμ! Συγκριτικά, το Γκραντ Κάνυον στην Αριζόνα έχει μήκος 446 χλμ., 29 χλμ. πλάτος, και το μέγιστο βάθος του φτάνει στα 1800 μέτρα.