«Κάτω
τα χέρια από τις φωτογραφίες. Εγώ δεν τις κακοποιώ. Ούτε τις «μαγειρεύω», ούτε
τις «τακτοποιώ».»
Αυτά
είναι τα λόγια της μεγάλης Αμερικανίδας φωτογράφου Dorothea Lange η
οποία μας έδωσε μια από τις πιο σημαντικές κοινωνικές καταγραφές του αιώνα μας.
Γεννήθηκε
στο New Jersey και η καταγωγή της ήταν γερμανική. Στην
παιδική της ηλικία χτυπήθηκε από πολιομυελίτιδα που της άφησε μια αναπηρία στο
βάδισμα. Σ’ αυτήν ακριβώς την αναπηρία όφειλε – όπως υποστήριζε η ίδια – την
ιδιαίτερη ευαισθησία της πάνω στον πόνο και τα βάσανα των συνανθρώπων της. Η D. Lange εκπαιδευόταν για δασκάλα, όταν το 1914 επισκέφθηκε το
στούντιο του Arnold
Genthe, ο οποίος και
της έδωσε την πρώτη της κάμερα και την ενθάρρυνε να ασχοληθεί με τη φωτογραφία.
Η
Dorothea αρχίζει να
φωτογραφίζει και το 1917-18 βρίσκεται να σπουδάζει φωτογραφία στο Columbia University με τον Clarence White. Στα τέλη του 1918 δουλεύει σαν εκτυπωτής
φωτογραφιών στο San
Francisco και λίγο αργότερα
σαν «ελεύθερη επαγγελματίας φωτογράφος», για να ανοίξει τελικά το δικό της
στούντιο φωτογραφίας στο Berkeley,
της California το οποίο και
κράτησε σε λειτουργία από το 1919 μέχρι το 1940.
White
Angel Breadline, San Francisco, California, 1933 National Gallery of Art,
Washington, Gift of Daniel Greenberg and Susan Steinhauser © The Dorothea Lange
Collection, Oakland Museum of California, City of Oakland. Gift of Paul S.
Taylor.
Μετά
από δέκα χρόνια φωτογράφησης πορτραίτων στο στούντιο, και συγκλονισμένη από την
εικόνα των εξαθλιωμένων άνεργων και άστεγων συμπολιτών της, η Dorothea Lange βγαίνει στο δρόμο και ειδικότερα αρχίζει
τις καταγραφές στους φυσικούς χώρους των ανθρώπων. Νοιώθει πως επιτελεί
κοινωνικό έργο. Το 1935, προσλαμβάνεται από την Farm Security Administration (FSA) και αναλαμβάνει μαζί με άλλους φωτογράφους να καταγράψει την
εξαθλίωση των αμερικανών αγροτών. Απόγνωση, απελπισία, αλλά και υπερηφάνεια και
η αξιοπρέπεια των φτωχών αγροτικών οικογενειών, καταγράφονται από την Lange με ένα τρόπο μοναδικό.
Το
1941 βραβεύεται με την περίφημη υποτροφία Guggenheim, αλλά το έργο που αναλαμβάνει μένει
ανολοκλήρωτο λόγω του δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου.
Η
υγεία της Lange
– μετά τον πόλεμο – δεν είναι καλή, γεγονός που την αναγκάζει να μείνει άνεργη
για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Το
1950 διεξάγει σεμινάρια φωτογραφίας και από το 1954 εργάζεται σαν ανεξάρτητη
φωτογράφος.
Αργότερα
συνοδεύει και βοηθά – ως ανεξάρτητη φωτογράφος και πάλι – τον σύζυγο της Paul Taylor στις αποστολές του στην Ασία, τη Νότια
Αμερική, και τη Μέση Ανατολή, μέχρι το
τέλος της ζωής της.
Πεθαίνει
από καρκίνο το 1965 στην California,
λίγο πριν ανοίξει η μεγάλη αναδρομική της έκθεση στο Μουσείο Μοντέρνας τέχνης
της Νέας Υόρκης (ΜΟΜΑ).
American
photographer. From 1914 to 1917 she attended the New York Training School for
Teachers and there decided to become a photographer, partly influenced by
visits to the photographer Arnold Genthe.
From 1917 to 1918
she attended a photography course run by Clarence H. White at Columbia
University, NY. Lange moved to San Francisco in 1918, and in 1919 she set up a
successful portrait studio where she took works such as Clayburgh Children, San
Francisco (1924; Oakland, CA, Mus.).
In the late 1920s
she became dissatisfied with studio work and experimented with landscape and
plant photography, although she found the results unsatisfactory. With the
Stock Market crash of 1929 Lange decided to look for subjects outside her
studio. Turning to the effects of the economic decline she took photographs
such as General Strike, San Francisco (1934; Oakland, CA, Mus.).
Το
καλοκαίρι του 1934 ο Πολ Τέιλορ, καθηγητής αγροτικής οικονομίας στο
Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ, παρακολούθησε μια έκθεση με τις εικόνες της Λανγκ
από τις διαδηλώσεις της Πρωτομαγιάς. Ζήτησε την άδεια να χρησιμοποιήσει μία από
τις φωτογραφίες της και σύντομα θα την προσκαλέσει σε μια πόλη βόρεια του
Σακραμέντο, για να φωτογραφίσει μια κοινότητα ανέργων. Η συνάντηση αυτή
πυροδότησε μια ισόβια επαγγελματική και προσωπική σχέση.
Αργότερα
την ίδια χρονιά, θα ξανασυνεργαστούν σε ένα ταξίδι στο Νιπόμο για τη συγκομιδή
μπιζελιών και σταδιακά θα αναπτύξουν ένα ιδιαίτερο ντοκιμαντερίστικο ύφος για
τις εκθέσεις τους, συνδυάζοντας εικόνες και κείμενο. Η Λανγκ παντρεύτηκε τον
Τέιλορ τον Δεκέμβριο του 1935, αφού χώρισε με τον Ντίξον.
She had her first
one-woman show at the Brockhurst Studio of Willard Van Dyke in Oakland, CA
(1934), and in the same year met the economist Paul Schuster Taylor, under whom
she worked for the California State Emergency Relief Administration in 1935.
Later that year she
transferred to the Resettlement Administration, set up to deal with the problem
of the migration of agricultural workers. She continued to work for this body,
through its various transformations (including its time as the Farm Security
Administration), until 1942.
Stenographer
with Mended Stockings, San Francisco, California , 1934, printed 1950s National
Gallery of Art, Washington, Gift of Daniel Greenberg and Susan Steinhauser ©
The Dorothea Lange Collection, Oakland Museum of California, City of Oakland. Gift
of Paul S. Taylor
Η Ντοροθέα
Λανγκ ήταν εκείνη που έδωσε «πρόσωπο» στην Μεγάλη Ύφεση του 1930 στις ΗΠΑ
και επηρέασε όσο λίγοι την εξέλιξη της φωτογραφίας που καταγράφει την Ιστορία.
Τα
πορτραίτα της αιχμαλώτισαν την ανθρώπινη απόγνωση και φτώχεια και
ταυτόχρονα τη δύναμη και την αξιοπρέπεια. Πρόκειται για εικόνες που αποτυπώνουν
την αλήθεια σχεδόν αδιαμεσολάβητα και σίγουρα χωρίς φίλτρα οποιουδήποτε είδους
ή προσπάθεια ωραιοποίησης για χάρη της τέχνης.

«Μετανάστρια
Μητέρα». Migrant
mother. Η εμβληματική φωτογραφία από την Ντοροθέα Λαγκ που σημάδεψε μια
ολόκληρη εποχή. Η φωτογράφος αιχμαλώτισε με το φακό της τα
στιγμιότυπα από την πρόχειρη σκηνή μιας οικογένειας, η οποία ταξίδευε σε
αναζήτηση εργασίας στους αγρούς της Καλιφόρνιας. Η Φλόρενς Όουενς Τόμπσον
(Florence Owens Thomspon) απεικονίζεται στη φωτογραφία με δύο από τα επτά
παιδιά της. Η καρτερικότητα στο βλέμμα της και η απόλυτη δυστυχία που βίωνε με
την οικογένειά της αντικατόπτριζαν τον εφιάλτη του αμερικανικού ονείρου. Οι
απόκληροι της κοινωνίας βρίσκονταν στην καρδιά της Γης της Επαγγελίας. One of
her most famous photographs from this project is Migrant Mother, Nipomo,
California (1936; Washington, DC, Lib. Congr.), which depicts an anxious,
distracted mother and three children.
Η
Λανγκ εντόπισε τη μητέρα και τα παιδιά της κάπως τυχαία. Οδηγούσε τον Μάρτιο
του 1936 ένα κρύο, βροχερό απόγευμα στο Nipomo της Καλιφόρνια όταν πέρασε από
μια πινακίδα που έγραφε "Pea-Pickers Camp". Συνέχισε να οδηγεί αλλά
δεν μπόρεσε να προσπεράσει. Στα απομνημονεύματά της γράφει σχετικά με τη
φωτογράφιση αυτή: «Ήμουν καθ' οδόν και μετά βίας είδα μια πρόχειρη πινακίδα με
ένα βέλος στην άκρη του δρόμου. Την είδα, με την άκρη του ματιού μου, αλλά την
είδα. Έχοντας πείσει τον εαυτό μου για είκοσι μίλια ότι μπορούσα να συνεχίσω
τον δρόμο μου, τελικά έκανα το αντίθετο. Σχεδόν χωρίς να το συνειδητοποιήσω,
έκανα μια αναστροφή στον άδειο αυτοκινητόδρομο».
Όταν
η Λανγκ έφτασε για πρώτη φορά στον καταυλισμό των μεταναστών συλλεκτών
μπιζελιού, τράβηξε δύο στιγμιότυπα από τη σκηνή της μητέρας και των παιδιών
της. Στη σκηνή ήταν η μητέρα, η έφηβη κόρη της και τρία μικρά παιδιά. Συνειδητοποιώντας
ότι αυτές οι φωτογραφίες στερούνταν κεντρικής εστίασης, ο Λανγκ ξαναπροσπάθησε
με διαφορετική σύνθεση και διαφορετικό κάδρο. Η μητέρα ήταν κουρασμένη και
κοιτούσε χαμηλά, καθώς θήλαζε το μωρό της.
Αν
και η Λανγκ ήταν κατά της παρέμβασης στο θέμα που απεικόνιζε κάθε φορά, το
χαμηλωμένο βλέμμα στη φωτογραφία έμοιαζε σαν η γυναίκα να είχε παραδοθεί,
διαλυμένη από την ανέχεια. Αυτή η αίσθηση δεν αποτύπωνε την αλήθεια που έβλεπε
η Λανγκ σε αυτήν τη γυναίκα. Η φωτογράφος ζήτησε να αλλάξουν θέση τα
παιδιά στην αγκαλιά της μητέρας τους και τότε η γυναίκα κοίταξε τον ορίζοντα.
Αυτό ήταν το κλικ που έμεινε στην Ιστορία.

In 1939, in
collaboration with Taylor, who provided the text, she published An American
Exodus, which dealt with the same social problems. In 1941 she was awarded a
Guggenheim Fellowship, and this allowed her to take a series of photographs of
religious groups in the USA, such as those of the Amish people (1941; Oakland,
CA, Mus.). In 1942 she worked for the War Relocation Authority and from 1943 to
1945 for the Office of War Information in San Francisco.
Illness prevented
her working from 1945 to 1951, after which she produced photographs of the
Mormons and of rural life in Ireland for articles in Life in 1954 and 1955.
Washington,
Yakima Valley, near Wapato. One of Chris Adolph’s Younger Children. Farm
Security Administration Rehabilitation Clients., August 1939, Collection of
the Oakland Museum of California, Gift of Paul S. Taylor.
In 1958–9 she
worked with Taylor in East Asia and in 1960 accompanied him to South America.
She worked in Egypt and the Middle East in 1962–3, producing such photographs
as Procession Bearing Food to the Dead, Upper Egypt (1963; Oakland, CA, Mus.)
in the detached, documentary style that characterizes all her work. From Grove
Art Online © 2009 Oxford University Press
Near
Coolidge, Arizona. Migratory cotton picker with his cotton sack slung over his
shoulder rests at the scales before returning to work in the fi eld. , November
1940, printed c. 1965 National Gallery of Art, Washington, Gift of Daniel
Greenberg and Susan Steinhauser
Γνωστή
για τα συμπονετικά πορτρέτα ανθρώπων σε όλο τον κόσμο, η Αμερικανίδα
φωτογράφος Ντοροθέα Λανγκ (1895-1965), κατά τη διάρκεια της μακράς,
παραγωγικής και πρωτοποριακής καριέρας της, φιλοτέχνησε μερικά από τα πιο
εμβληματικά πορτρέτα του 20ού αιώνα.
Η Μεγάλη Ύφεση χτυπάει την πόρτα της Αμερικής. Είναι η περίοδος των μεγάλων
διαδηλώσεων και απεργιών. Από το παράθυρο του στούντιό της στην οδό Μοντγκόμερι
η Λανγκ γίνεται μάρτυρας των απεργιών και των αγώνων των ανέργων και των
αστέγων, τους οποίους άρχισε να φωτογραφίζει στους δρόμους με τη μηχανή Graflex
στις αρχές του 1933:
«Περιτριγυρισμένη από τα στοιχεία της ύφεσης»,
όπως η ίδια θα δηλώσει, βγήκε με τη φωτογραφική της μηχανή στους δρόμους με μια
μόνη έννοια: να αποκαλύψει την αδικία και την κακοποίηση που έβλεπε, ελπίζοντας
να ανακουφίσει λίγο αυτούς τους ανθρώπους με το δικό της προσωπικό τρόπο.
Το
ασπρόμαυρο φιλμ (εξ)υπηρέτησε τη δύναμη με την οποία κατέγραψε η Λανγκ τα βασανισμένα
πρόσωπα της φτώχειας στην αμερικανική ύπαιθρο όπου ταξίδευε, παρά τα προβλήματα
που είχε αφήσει στο σώμα της η πολιομυελίτιδα.















Children
of the Weill Public School Shown in a Flag Pledge Ceremony, San Francisco,
California , April 1942 National Gallery of Art, Washington, Gift of Daniel
Greenberg and Susan Steinhauser Children of the Weill Public School Shown in a
Flag Pledge Ceremony, San Francisco, California, April 1942, printed c. 1965.
Μετά
τον βομβαρδισμό του Περλ Χάρμπορ, φωτογράφισε Ιάπωνες Αμερικανούς των
οποίων η ζωή ανατράπηκε, όταν αναγκάστηκαν να μπουν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Η Αρχή Πολεμικής Μετεγκατάστασης (WRA) προσέλαβε τη Λανγκ να
καταγράψει την αναγκαστική μετεγκατάσταση των Αμερικανών Ιαπώνων. Ωστόσο, ήρθε
αντιμέτωπη με πολλά εμπόδια από τους λογοκριτές του αμερικανικού στρατού και το
προσωπικό της WRA και πολλές από τις φωτογραφίες της δεν προβλήθηκαν, αλλά
αποσιωπήθηκαν τη στιγμή που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την κοινή γνώμη. Καμία
δεν δημοσιεύτηκε μέχρι να τελειώσει ο πόλεμος. Τον Ιούνιο του 1946,
εισήχθησαν στα Εθνικά Αρχεία (σήμερα οι ψηφιακές σαρώσεις είναι ελεύθερα
προσβάσιμες) και είναι αυτές οι φωτογραφίες που βοήθησαν να κατανοήσουμε
καλύτερα την ανθρώπινη τραγωδία του εγκλεισμού.
Η
οδυνηρή εικόνα ενός ιαπωνοαμερικανικού κοριτσιού που στέκεται δίπλα στους
συμμαθητές της με το χέρι στην καρδιά, δηλώνοντας με σοβαρότητα πίστη στη
σημαία των ΗΠΑ, τραβήχτηκε πριν η ίδια και η οικογένειά της φυλακιστούν.


Grandfather
and Grandson of Japanese Ancestry at a War Relocation Authority Center,
Manzanar, California, July 1942 National Gallery of Art, Washington, Gift of
Daniel Greenberg and Susan Steinhauser.
Τη
δεκαετία του 1950 εστίασε τη φωτογραφική της μηχανή σε ανθρώπους που εργάζονταν
και ζούσαν στην ακμάζουσα πόλη Ρίτσμοντ της Καλιφόρνια, καθώς και στους
Μορμόνους κατοίκους της αγροτικής Γιούτα και στην καταστροφή μιας πόλης της
κοιλάδας για να δημιουργηθεί η τεχνητή λίμνη Μπεριέσα στην κομητεία Νάπα της
Καλιφόρνιας.
«Ποτέ
δεν υπήρξα σίγουρη ότι ήμουν φωτογράφος όπως και εσείς δεν θα ήσασταν σίγουροι
πως ήσασταν ο εαυτός σας» – Dorothea Lange