Το ιστολόγιο "Τέχνης Σύμπαν και Φιλολογία" είναι ένας διαδικτυακός τόπος που αφιερώνεται στην προώθηση και ανάδειξη της τέχνης, της επιστήμης και της φιλολογίας. Ο συντάκτης του ιστολογίου, Κωνσταντίνος Βακουφτσής, μοιράζεται με τους αναγνώστες του τις σκέψεις του, τις αναλύσεις του και την αγάπη του για τον πολιτισμό, το σύμπαν και τη λογοτεχνία.
Arts Universe and Philology
The blog "Art, Universe, and Philology" is an online platform dedicated to the promotion and exploration of art, science, and philology. Its owner, Konstantinos Vakouftsis, shares his thoughts, analyses, and passion for culture, the universe, and literature with his readers.
Researchers
examined the iron bead of Gkerzech with scanner and created 3D models of the
structure of (Open University)archaeologists struggling for decades to explain
how the few iron artifacts constructed that found for example in the tomb of Tutankhamun
– the Egyptians supposedly did not know then how to melt this metal. New study
in the UK shows now confirmed a seemingly unlikely theory, according to which
iron in these objects came from meteorites.
Θα
μπορούσαν να αποτελούν απλώς ένα ακόμη προϊστορικό δείγμα του ότι στον άνθρωπο
πάντα άρεσε να «στολίζεται». Οι ηλικίας άνω των 5.000 ετών χάντρες που έχουν
βρεθεί στην Αίγυπτο, σε ένα νεκροταφείο της προδυναστικής περιόδου,
περιβάλλονται όμως από ένα μοναδικό μυστήριο: είναι φτιαγμένες από σίδηρο σε
μια εποχή που ακόμη ο σίδηρος δεν είχε εξορυχθεί. Πριν από μερικούς μήνες μια
μελέτη είχε υποδείξει ότι μάλλον κατασκευάστηκαν από μέταλλο μετεωρίτη. Τώρα
μια ομάδα επιστημόνων επιβεβαιώνει αυτή την άποψη αποδεικνύοντας πέραν πάσης
αμφιβολίας ότι προήλθαν πραγματικά εξ ουρανού.
Επίσης,
αποκαλύπτοντας τον τρόπο με τον οποίο είναι φτιαγμένες οι σιδερένιες χάντρες,
οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η κατεργασία του σιδήρου έχει… εξωγήινη
προέλευση καθώς οι μετεωρίτες πρόσφεραν στους κατοίκους της Γης την ευκαιρία να
αναπτύξουν την τέχνη της σιδηρουργίας χιλιετίες προτού μπορέσουν να εξορύξουν
το μέταλλο από τον δικό μας πλανήτη.
Οι
χάντρες του Γκερζέχ, όπως είναι γνωστές από το χωριό κοντά στο οποίο έχουν
βρεθεί, θεωρούνται τα αρχαιότερα τέχνεργα από σίδηρο που έχουν ανακαλυφθεί ως
σήμερα. Καθώς τοποθετούνται χρονικά γύρω στο 3200 π.Χ. - δύο χιλιετίες πριν από
την Εποχή του Σιδήρου - αποτέλεσαν συχνά εδώ και δεκαετίες πηγή απορίας και
αντικείμενο μελέτης για τους αρχαιολόγους.
Τον
περασμένο Μάιο ερευνητές του Ανοιχτού Πανεπιστημίου του Μίλτον Κέινς εξέτασαν
μία από αυτές (η οποία βρίσκεται στο Μουσείο του Μάντσεστερ) με αξονικό
τομογράφο και ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης.
Διαπίστωσαν
ότι ο σίδηρός της περιείχε νικέλιο κατά 30% - ένδειξη ότι μάλλον προέρχεται από
μετεωρίτη - ενώ η κρυσταλλική δομή του ήταν χαρακτηριστική των μεταλλικών
μετεωριτών που έχουν υποστεί βραδεία ψύξη στο εσωτερικό μεγάλων αστεροειδών. This
ancient Egyptian iron bead dates back to roughly 3300 BC. Photo: The
Open University / The University of Manchester
Μελέτη με ακτίνες νετρονίων
The FEI Quanta 200
was used to analyze an 5,300+ year old Egyptian bead. Dr Joyce Tyldesley, a
Senior Lecturer in Egyptology at the University of Manchester, worked with
Project Leader Diane Johnson of OU. She said: "To the ancient Egyptians,
[iron] was a rare and beautiful material which, as it fell from the sky, surely
had some magical/religious properties. They therefore used this remarkable
metal to create small objects of beauty and religious significance which were
so important to them that they chose to include them in their graves." Photo
Credit: Nature Protocols
Επιστήμονες
του UniversityCollege του Λονδίνου με επικεφαλής τον Τίλο Ρέρεν
αποφάσισαν να διερευνήσουν το ζήτημα περαιτέρω. Εξέτασαν περισσότερες χάντρες -
εννέα στον αριθμό, από τη συλλογή του Μουσείου Petrie - με μια πιο αναλυτική τεχνική,
χρησιμοποιώντας ακτίνες νετρονίων και ακτίνες -γ. Η ανάλυση έδειξε την πλήρη
σύσταση του κράματος του σιδήρου από το οποίο είναι κατασκευασμένα τα αρχαία
κοσμήματα, αποκαλύπτοντας ότι περιέχει σε υψηλές συγκεντρώσεις νικέλιο,
κοβάλτιο, φωσφόρο και γερμάνιο.
Το
γεγονός ότι τα στοιχεία αυτά υπάρχουν μόνο σε απειροελάχιστες ποσότητες στον
σίδηρο που εξορύσσεται από τη Γη, τονίζουν οι ερευνητές στο σχετικό άρθρο τους
στην επιθεώρηση «JournalofArchaeologicalScience», επιβεβαιώνει
απόλυτα την εξωγήινη προέλευση του μετάλλου των αινιγματικών χαντρών.
«Το
συναρπαστικό αποτέλεσμα αυτής της έρευνας είναι ότι για πρώτη φορά μπορέσαμε να
δείξουμε πέραν πάσης αμφιβολίας ότι σε αυτές τις χάντρες υπάρχουν
χαρακτηριστικά ιχνοστοιχεία όπως το κοβάλτιο και το γερμάνιο, σε επίπεδα τα
οποία συναντώνται μόνο σε μετεωριτικό σίδηρο» δήλωσε σε σχετικό δελτίο Τύπου ο
καθηγητής Ρέρεν.
Προωθημένη τέχνη
Researchers have
shown that ancient Egyptian iron beads held at the UCL Petrie Museum were
hammered from pieces of meteorites, rather than iron ore. The objects, which
trace their origins to outer space, also predate the emergence of iron smelting
by two millennia. (Credit: UCL
Petrie Museum/Rob Eagle)
Εκτός
από τη σύσταση του μετάλλου, η τεχνική που εφάρμοσαν ο δρ Ρέρεν και οι
συνεργάτες του έδειξε και τη μέθοδο της κατασκευής των κυλινδρικών χαντρών.
«Είμαστε επίσης ενθουσιασμένοι γιατί μπορέσαμε να δούμε την εσωτερική δομή των
χαντρών αποκαλύπτοντας πώς τυλίχθηκαν και σφυρηλατήθηκαν» πρόσθεσε ο
αρχαιολόγος.
«Πρόκειται
για μια τεχνολογία κατασκευής των λίθινων χαντρών πολύ διαφορετική από τη
συνηθισμένη την εποχή εκείνη και δείχνει μια πολύ προωθημένη κατανόηση της
επεξεργασίας ενός τόσο δύσκολου υλικού».
Οι
χάντρες του Γκερζέχ αποτελούσαν μέρος ενός περιδέραιου με στοιχεία από χρυσό
και πολύτιμους λίθους. Οι σιδερένιες χάντρες είναι φτιαγμένες με εντελώς
διαφορετικό τρόπο από αυτόν που έχει χρησιμοποιηθεί για τα στοιχεία από χρυσό: ο σίδηρος έχει σφυρηλατηθεί σε φύλλο και μετά έχει τυλιχθεί σε κύλινδρο. Το
γεγονός ότι οι κάτοικοι της προδυναστικής περιόδου της Αιγύπτου γνώριζαν πώς να
επεξεργαστούν ένα τόσο διαφορετικό και σκληρό υλικό υποδηλώνει σύμφωνα με τον
καθηγητή Ρέρεν ότι οι άνθρωποι είχαν αναπτύξει την τέχνη της σιδηρουργίας
χιλιετίες προτού κατορθώσουν να εξορύξουν τον σίδηρο, χάρη στα μετέωρα που
έφθαναν στη Γη.
Αποστολή
του δορυφόρου SPS-ALPHA θα είναι η συλλογή όσο το δυνατό
περισσότερης ηλιακής ενέργειας με στόχο την ηλεκτροδότηση της Γης. The
system would be made up of thousands of thin, curved mirror-like pieces which
could move around to ensure that they picked up as much sun as possible.
Έναν
πανίσχυρο δορυφόρο, καλυμμένο από φωτοβολταϊκά και σε σχήμα που παραπέμπει σε…
ποτήρι για κοκτέιλ, ο οποίος θα μπορούσε να σβήσει το 1/3 της ενεργειακής
«δίψας» της Γης αναπτύσσει ο μηχανικός, Τζον Μάνκινς για χάρη της NASA.
SPS-Alpha Operation
Concept Graphic.
Ο
δορυφόρος SolarPowerSatelliteviaArbitarilyLargePhasedArray ή SPS-APLHA, σύμφωνα με τον σχεδιαστή του, θα μπορούσε να τεθεί σε τροχιά
μέχρι το 2025.
As part of the project,
researchers at Strathclyde University aim to produce a 'swarm' of satellites
that could one day power whole cities.
«Ένας
και μόνο δορυφόρος ηλιακής ενέργειας θα μπορούσε να προσφέρει αρκετή ενέργεια
για την κάλυψη του 1/3 των παγκόσμιων αναγκών» εξηγεί ο Μάνκινς.
Η
τεχνολογία του ηλιακού «ποτηριού»
It looks like a
cocktail glass floating in space, but the SPS-ALPHA machine might be might
actually be the future of how we collect solar energy.
Η
φουτουριστική τεχνολογία θα βασίζεται στην αποστολή της συσσωρευμένης ενέργειας
σε μονάδες ενέργειας στη Γη, οι οποίες θα την διανέμουν στη συνέχεια σε
πελάτες.
Το
σύστημα του ενεργειακού δορυφόρου θα αποτελείται από χιλιάδες λεπτά και ελαφρώς
καμπυλωτά κάτοπτρα, με δυνατότητα κίνησής τους ώστε να διασφαλίζεται η μέγιστη
ενεργειακή συγκομιδή. Στο εσωτερικό του SPS-ALPHA θα πραγματοποιείται η μετατροπή της ηλιακής ενέργειας σε
μικροκύμματα, τα οποία και θα αποστέλλονται στη συνέχεια στη Γη.
Μια
μέση μπανάνα παράγει, μέσω των ραδιενεργών διασπάσεων του στοιχείου Κάλιο-40
που περιέχει, ένα ποζιτρόνιο κάθε 75 λεπτά! Bananas Emit Antimatter Almost
Every 75 Minutes!
Mπορούμε
να ανιχνεύσουμε παντού ραδιενέργεια στο περιβάλλον μας – χωρίς αυτή να
οφείλεται σε πυρηνικά ατυχήματα … ακόμη και σε μια μπανάνα (!).
Οι
μπανάνες περιέχουν το ραδιενεργό ισότοπο κάλιο-40, που αποτελεί ένα πολύ μικρό
ποσοστό του φυσικού καλίου. Το κάλιο-40 εκπέμπει ραδιενέργεια β+ . Όταν
διασπάται ένας πυρήνας Καλίου-40, συνήθως εκπέμπεται ένα ποζιτρόνιο. Το
ποζιτρόνιο όμως δεν είναι τίποτε άλλο παρά, το αντισωματίδιο του ηλεκτρονίου,
δηλαδή αντιύλη !
Ενεργειακό
διάγραμμα της διάσπασης του Καλίου-40.
Κάθε
άνθρωπος βομβαρδίζεται από μια πληθώρα ειδών ακτινοβολίας: ακτίνες γάμμα,
σωματίδια άλφα, νετρίνα, μιόνια κ.ά. Υπολογίζεται πως ένας μέσος άνθρωπος
λαμβάνει κάθε χρόνο 360 μιλιρέμ ακτινοβολίας (το μιλιρέμ είναι δείκτης
απορρόφησης ακτινοβολίας) κατά μέσο όρο, που ισοδυναμεί με την ακτινοβολία που
λαμβάνουμε από 36 ακτινογραφίες.
Τα
200 μιλιρέμ, προέρχονται από το ουράνιο που υπάρχει σχεδόν παντού στη φύση σε
μικρές ποσότητες, το οποίο παράγει ένα άοσμο και άχρωμο αέριο, το ραδόνιο.
Εκτός από περιπτώσεις που υπάρχουν αυξημένες ποσότητες ραδονίου σε οικίες και
κλειστούς χώρους, οι ποσότητες ραδιενέργειας που λαμβάνουμε από το ραδόνιο δεν
είναι επικίνδυνες για τον ανθρώπινο οργανισμό.
Το
επόμενο αίτιο για την ακτινοβολία που δεχόμαστε είναι οι ακτινογραφίες, και οι
υπόλοιπες ιατρικές εξετάσεις που χρησιμοποιούν ακτίνες. Στην επόμενη θέση όμως
βρίσκονται όλα τα κοινά αντικείμενα που χρησιμοποιούμε καθημερινά: τα ρούχα που
φοράμε, το χαρτί από τις εφημερίδες που διαβάζουμε, ακόμη και το φαγητό μας.
Για
παράδειγμα, κάθε ζωντανός οργανισμός χρειάζεται κάλιο. Περίπου ένα άτομο καλίου
στα 8.550 είναι το ραδιενεργό στοιχείο κάλιο-40. Το κάλιο-40 διασπάται πολύ
σπάνια, κάθε ένα δισεκατομμύριο χρόνια, ωστόσο μεγάλες ποσότητες ατόμων καλίου
σημαίνει και αυξημένη πιθανότητα διάσπασης ενός από αυτά.
Έτσι,
οι μπανάνες που έχουν μεγάλη συγκέντρωση καλίου είναι ένα από τα πιο
«ραδιενεργά» φαγητά. Υπολογισμοί δείχνουν πως μια μέση μπανάνα, παράγει μέσω
ραδιενεργών διασπάσεων ένα ποζιτρόνιο (το αντισωματίδιο του ηλεκτρονίου) κάθε
75 λεπτά!
A positron is
basically the opposite of an electron. It has the same mass as an electron, but
a positive charge instead of a negative one. It is the electron’s antimatter doppelgänger.
Τα
ποζιτρόνια αυτά αλληλεπιδρούν με την ύλη και εξαϋλώνονται, απελευθερώνοντας
ακτίνες γάμμα και άλλες ακτινοβολίες. Με αυτό τον τρόπο, φυσική που για να
παρατηρηθεί αλλού χρειάζονται εξεζητημένα και ακριβά πειράματα, μπορεί να
συμβαίνει μέσα στον ίδιο μας το οργανισμό, αν και πολύ πιο σπάνια.
Αξίζει
να σημειωθεί πως η ποσότητα ακτινοβολίας που λαμβάνουμε από τέτοια φαγητά είναι
ελάχιστη και σε καμία περίπτωση επικίνδυνη, ενώ το κάλιο είναι απαραίτητο για
την υγεία μας. Ωστόσο, όταν κανείς καταναλώσει 600 περίπου μπανάνες, έχει
δεχτεί ακτινοβολία ίση με μία ακτινογραφία!
Στην
τελευταία θέση από τις ακτινοβολίες που δεχόμαστε από το περιβάλλον, είναι η
κοσμική ακτινοβολία: κυρίως πρωτόνια και σωματίδια άλφα που έρχονται από το
διάστημα. Σε όσο μεγαλύτερο υψόμετρο μένουμε τόσο μεγαλύτερη είναι και η
ακτινοβολία που δεχόμαστε, ενώ σε κάθε ταξίδι με αεροπλάνο διάρκειας έξι ωρών
που κάνουμε, λαμβάνουμε περίπου 2 μιλιρέμ παραπάνω.
Άλλες
πηγές ακτινοβολίας μπορεί να είναι οι πυρηνικές δοκιμές σε κάποιο απομακρυσμένο
μέρος του πλανήτη (1 μιλιρέμ) ή η σύγκρουση ενός νετρίνου με κάποιο άτομο του
οργανισμού μας, ένα σπάνιο φαινόμενο που προκαλεί κάθε ένα εκατομμύριο χρόνια
όση ακτινοβολία δεχόμαστε από μία μπανάνα! Τέλος, το αν κοιμάμαστε μαζί με
κάποιον τα βράδια, προσθέτει άλλο ένα μιλιρέμ ετήσιως!
Ακόμη
και το ανθρώπινο σώμα εκπέμπει ραδιενέργεια. Χρησιμοποιώντας
το μέγεθος της ενεργότητας - [Eνεργότητα
είναι ο αριθμός διασπάσεων ανά μονάδα χρόνου και το 1 Bq (Μπεκερέλ) είναι ίσο
με μία διάσπαση ανά δευτερόλεπτο] -
τα ραδιοϊσότοπα που έχουν βρεθεί σε ανθρώπινα σώματα κατατάσσονται κατά σειρά
μειούμενης ενεργότητας ως εξής:
Κάλιο-40,
Άνθρακας-14,
Τρίτιο
(υδρογόνο-3),
Ρουβίδιο-87,
Στρόντιο-90,
Μόλυβδος-228,
Πολώνιο-210,
Ράδιο-226,
Μόλυβδος-228,
Πολώνιο-210,
Ουράνιο-238.
Το
Κάλιο-40 και ο Άνθρακας-14 στο ανθρώπινο σώμα έχουν ενεργότητα 480 και 322 Bq
(Μπεκερέλ), ενώ το ουράνιο-238, 0,096 Bq.
Henri de
Toulouse-Lautrec, Red Haired Woman In Red
Dress. To κόκκινο χρώμα
φαίνεται ότι μαγνητίζει τους άνδρες και με επιστημονικές αποδείξεις.
Η
επιλογή του χρώματος των ρούχων μιας γυναίκας ενδεχομένως να μαρτυρεί κατά
πόσον βρίσκεται σε φάση αναζήτησης συντρόφου, υποστηρίζουν καναδοί επιστήμονες.
Σύμφωνα
με ευρήματα, οι γυναίκες τείνουν να στέλνουν μηνύματα στο αντίθετο φύλο σχετικά
με τη φάση του βιολογικού τους ρολογιού με τον τρόπο με τον οποίο ντύνονται
και, πιο συγκεκριμένα, με τα χρώματα που επιλέγουν. Για παράδειγμα, το κόκκινο
και το ροζ παραπέμπουν στην αναζήτηση σεξουαλικού συντρόφου και συνήθως
επιλέγονται ασυνείδητα από τις γυναίκες όταν αυτές βρίσκονται σε ωορρηξία -
όταν δηλαδή έχουν τις περισσότερες πιθανότητες να τεκνοποιήσουν.
Pablo Picasso, Frenzy, 1900, Pastel, 47,5x38,5 cm.
Οι
ειδικοί δεν έχουν ακόμη κατανοήσει πλήρως γιατί το κόκκινο χρώμα λειτουργεί ως
«μαγνήτης» προς το αντίθετο φύλο. Ωστόσο κάποιοι υποθέτουν ότι το συγκεκριμένο
έντονο χρώμα ξυπνά τα άγρια ένστικτα των ανδρών.
«Τα
τελευταία χρόνια οι επιστήμονες έχουν αρχίσει να αναλύουν εις βάθος τη σχέση
ανάμεσα στο χρώμα και στη συμπεριφορά» εξηγεί ο καθηγητής Ψυχολογίας δρ Άντριου
Έλιοτ από το Πανεπιστήμιο του Ρότσεστερ. «Για την ώρα γνωρίζουμε περισσότερα
γύρω από τη φυσική και τη φυσιολογία των χρωμάτων και λιγότερα για την
ψυχολογία των χρωμάτων. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό το γεγονός ότι τα χρώματα
που μας περιβάλλουν καθημερινά μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά μας χωρίς
καν να το αντιληφθούμε» υπογραμμίζει ο ειδικός.
Women at high
conception risk were substantially more likely to be wearing a red or pink
shirt compared with women at low conception risk—Sample A: 26% vs. 8%, χ2(1, N = 100) = 5.32, p = .02, odds
ratio = 3.85; Sample B: 40% vs. 7%, χ2(1, N =
24) = 3.82, p = .051, odds ratio = 8.67.
Στο
πλαίσιο μελέτης τους, οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Βρετανικής Κολομβίας
στον Καναδά ζήτησαν από 124 γυναίκες να δηλώσουν το χρώμα των ρούχων τους, όπως
επίσης και το πόσες ημέρες είχαν παρέλθει από την τελευταία τους περίοδο.
Διαπίστωσαν
λοιπόν ότι οι γυναίκες που βρίσκονταν στις πιο γόνιμες ημέρες τους είχαν
περισσότερες πιθανότητες να επιλέξουν κόκκινα ρούχα συγκριτικά με όσες
βρίσκονταν σε άλλη περίοδο του κύκλου τους.
Frida Kahlo, Autoportrait en robe de velours, 1926, Mexico,
Museo de Arte Moderno.
Από
την άλλη πλευρά, δημοσκόπηση που διεξήγαγε η ιστοσελίδα διαδικτυακών γνωριμιών
OKCupid έδειξε ότι οι γυναίκες που φορούσαν κόκκινο στη φωτογραφία του ψηφιακού
προφίλ τους ελάμβαναν περισσότερα μηνύματα και έβγαιναν περισσότερα ραντεβού
συγκριτικά με όσες φορούσαν οποιοδήποτε άλλο χρώμα.
Τα
ευρήματα αυτά επιβεβαιώθηκαν και από Γάλλους ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της
Νότιας Βρετάνης. Στη μελέτη τους οι επιστήμονες ζήτησαν από 64 γυναίκες να
αλλάζουν ψηφιακά το χρώμα της μπλούζας που φορούσαν στη φωτογραφία του προφίλ
τους ανά δύο εβδομάδες για ένα διάστημα ενός χρόνου. Είδαν λοιπόν ότι από τον
συνολικό όγκο μηνυμάτων που έλαβαν οι συμμετέχουσες κατά τη διάρκεια της
μελέτης το 21% ελήφθη ενόσω εμφανίζονταν με κόκκινο τοπ. Αντίστοιχα όταν
φορούσαν άλλα χρώματα (μαύρο, λευκό, μπλε, κίτρινο ή πράσινο) η ανταπόκριση του
αντίθετου φύλου υπό μορφή μηνυμάτων άγγιζε το 14%-16%.
Τέλος,
ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Ρότσεστερ στη Νέα Υόρκη διαπίστωσαν ότι στα
μάτια των ανδρών μια γυναίκα που φοράει κόκκινα φαντάζει πιο ελκυστική, ενώ
έχει περισσότερες πιθανότητες να δεχθεί πρόταση για ρομαντικό ραντεβού.
Κολάζ
εικόνων από τη δεκαετή καριέρα του Spitzer. A montage of images
taken by NASA's Spitzer Space Telescope over the years. Credit: NASA/JPL-Caltech
Μπορεί
να μην είναι τόσο ευρέως γνωστό όσο το Hubble, άνοιξε όμως ένα μεγάλο παράθυρο
στο Σύμπαν με τα υπέρυθρα μάτια του. Δέκα χρόνια μετά την εκτόξευσή του σε
τροχιά γύρω από τον Ήλιο, το διαστημικό τηλεσκόπιο Spitzer συνεχίζει να φωτίζει
τη σκοτεινή πλευρά του κόσμου.
Since 25 August
2003, NASA’s Spitzer Space Telescope has probed the infrared cosmos from an
Earth-trailing heliocentric orbit. Image
Credit: NASA
Το
διαστημικό παρατηρητήριο της ΝASA είναι σχεδιασμένο να βλέπει την υπέρυθρη
ακτινοβολία που διαπερνά τη διαστρική σκόνη και αποκαλύπτει μακρινά, ψυχρά και
σκονισμένα αντικείμενα.
Στη
δεκαετή καριέρα του, το Spitzer μελέτησε κομήτες και αστεροειδής, μέτρησε άστρα
και εξέτασε νεογέννητα άστρα και γαλαξίες. Ήταν επίσης το πρώτο τηλεσκόπιο που
κατάφερε να ανιχνεύσει φως που ερχόταν από έναν πλανήτη εκτός του Ηλιακού
Συστήματος.
Τομή
του μεγάλου δακτύλιου που ανακάλυψε το Spitzer στον Κρόνο. Ο μεγαλύτερος
δακτύλιος του συστήματος έχει διάμετρο 200 φορές μεγαλύτερη από του Κρόνου και
αποτελείται κυρίως από σωματίδια πάγου.
Μπόρεσε
επίσης να ανιχνεύσει έναν ακόμα μεγάλο δακτύλιο στον Κρόνο, ο οποίος δύσκολα
διακρίνεται στο ορατό φως.
Τώρα,
η ΝASA σκοπεύει να αξιοποιήσει την υπέρυθρη όραση του Spitzer για να εντοπίσει
τον κατάλληλο στόχο για μια αποστολή σύλληψης και εξερεύνησης ενός κοντινού
αστεροειδή. Ο πρώτος υποψήφιος διαστημικός βράχος, ένας αστεροειδής με την
ονομασία 2009 DB, θα εξεταστεί τον Οκτώβριο.
Lyman Spitzer
(1914-1997), one of the early proponents for an orbiting space telescope, was
honoured in December 2003 by lending his name to the Spitzer Space Telescope. Photo Credit: Denise Applewhite/Princeton
University
Το
Spitzer ήταν το τέταρτο και τελευταίο από τα λεγόμενα Μεγάλα Παρατηρητήρια της
NASA. Την τετράδα συμπληρώνουν το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble, το οποίο βλέπει
στο ορατό τμήμα του φάσματος, το Παρατηρητήριο Ακτίνων Χ Chandra και το
Παρατηρητήριο Ακτίνων Γάμμα Comptοn, το οποίο πια δεν λειτουργεί.
Η
μαγεία του Διαστήματος με τα «μάτια» του Spitzer
Το
άστρο Ήτα στον αστερισμό της Τρόπιδας, η λευκή κουκκίδα στο κέντρο, είναι ένα
από τα μεγαλύτερα άστρα του Γαλαξία, με μάζα 100 φορές μεγαλύτερη από του Ήλιου
και ακτινοβολία ένα εκατομμύριο φορές ισχυρότερη. Η ακτινοβολία αυτή σπρώχνει
μακριά τη σκόνη και δημιουργεί τρύπες στο νεφέλωμα. Massive stars can
wreak havoc on their surroundings, as can be seen in this view of the Carina
nebula from NASA’s Spitzer Space Telescope. Credit: NASA/JPL-Caltech
To πλανητικό νεφέλωμα της Έλικας, σε απόσταση
700 ετών φωτός, μαγνητίζει τα τηλεσκόπια των ερασιτεχνών αστρονόμων λόγω της
θεαματικής του εμφάνισης που θυμίζει μάτι. Τα πλανητικά νεφελώματα ονομάστηκαν
έτσι επειδή θυμίζουν γιγάντιους πλανήτες όπως ο Δίας. Στην πραγματικότητα όμως
είναι απομεινάρια νεκρών άστρων: τα εξωτερικά στρώματα του άστρου έχουν
εκτιναχθεί στο Διάστημα και αυτό που μένει στο κέντρο είναι ένας λευκός νάνος. This
infrared image from NASA's Spitzer Space Telescope shows the Helix nebula, a
cosmic starlet often photographed by amateur astronomers for its vivid colors
and eerie resemblance to a giant eye. Credit: NASA/JPL-Caltech/Univ.of Ariz.
Ογαλαξίας Messier 104, έναγιγάντιοκοσμικόσομπρέροείναιένααπόταδιασημότεραουράνιασώματα. Στις υπέρυθρες εικόνες του Spitzer
ανακαλύφθηκε ένας ακόμα δακτύλιος από σκόνη, ο οποίος εμφανίζεται εδώ κόκκινος.
The infrared vision of NASA’s Spitzer Space Telescope has revealed that
the Sombrero galaxy—named after its appearance in visible light to a
wide-brimmed hat—is in fact two galaxies in one. Image Credit: NASA/JPL-Caltech
Τμήμα
της σήραγγας που εντοπίστηκε κάτω από τη Βίλα του Αδριανού. One of
the 'service' tunnels beneath Hadrian's Villa, built in the 2nd century as an
imperial escape from Rome. Photograph:
Marco Placidi
Ιταλοί
αρχαιολόγοι ανακάλυψαν μια κρυμμένη σήραγγα κάτω από τη Βίλα του Αδριανού κοντά
στη Ρώμη, τμήμα ενός δικτύου από στοές και διαδρόμους που χρησιμοποιούσαν οι
σκλάβοι προκειμένου να εξυπηρετούν με διακριτικότητα τις ανάγκες του
εκτεταμένου αυτοκρατορικού ανακτόρου.
There is a tunnel
network spanning around two miles beneath Hadrian's Villa.(sotterraneidiroma.it)
Η
σήραγγα που ανακαλύφθηκε πρόσφατα είναι αρκετά μεγάλη ώστε να χωράει κάρα και
άμαξες, τα οποία πιθανότατα θα μετέφεραν τρόφιμα, ξύλα και άλλα αγαθά σε όλα τα
τμήματα του μεγάλου ανακτόρου.
Slave road
discovered beneath Hadrian's Villa in Tivoli. (wiki commons)
Η
Βίλα, που βρίσκεται στο Τίβολι, περίπου 20 μίλια ανατολικά της Ρώμης, κτίστηκε
από τον Αδριανό τον 2ο αι. μ.Χ. και ήταν η μεγαλύτερη που κατασκευάστηκε κατά
τη Ρωμαϊκή περίοδο.
Είχε έκταση περίπου 1.000 στρέμματα και αποτελούνταν από
περισσότερα από 30 κύρια κτήρια, μεταξύ των οποίων ανάκτορα, βιβλιοθήκες,
θερμαινόμενα λουτρά, θέατρα και εξαιρετικά διαμορφωμένους κήπους. Διέθετε,
επίσης, υπαίθριες διακοσμητικές πισίνες, στολισμένες με κροκόδειλους από
πράσινο μάρμαρο, καθώς και ένα ολοστρόγγυλο τεχνητό νησί στο κέντρο μιας
λίμνης.
Κάτω
από το συγκρότημα υπάρχουν σήραγγες που εκτείνονται σε απόσταση μεγαλύτερη των
τριών χιλιομέτρων, οι οποίες πιστεύεται ότι χρησίμευαν για να διευκολύνεται η
μετακίνηση των σκλάβων από το ένα κτίριο στο άλλο, χωρίς να είναι ορατοί από
τον αυτοκράτορα, την οικογένειά του και τους αυτοκρατορικούς αξιωματούχους.
Η
ύπαρξη των περισσότερων από αυτών είναι γνωστή εδώ και δεκαετίες. Το υπόγειο
πέρασμα που εντοπίστηκε πρόσφατα ονομάστηκε από τους αρχαιολόγους o Μεγάλος
Υπόγειος Δρόμος (Strada Carrabile), καθώς είναι μεγαλύτερο σε έκταση από τα
υπόλοιπα.
Βρέθηκε
όταν αρχαιολόγοι που εργάζονταν στη θέση διέκριναν ένα μικρό άνοιγμα στο
έδαφος, που ήταν κρυμμένο πίσω από θάμνους, το οποίο και τους οδήγησε στην
κύρια στοά. Έχει πλάτος τρία μέτρα, κατεύθυνση από βορρά προς ανατολή, και σε
κάποιο σημείο της στρίβει προς το νότο.
Theatrical masks of
Tragedy and Comedy in refined mosaic, from the villa (Capitoline Museum, Rome).
«Η
μεγαλοπρέπεια της Βίλας του Αδριανού αντανακλάται κάτω από το έδαφος», δήλωσε
στην εφημερίδα Il Messagero η αρχαιολόγος Vittoria Fresi, επικεφαλής του
ερευνητικού προγράμματος. «Το υπόγειο δίκτυο μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα
τα κτίρια που βρίσκονται στην επιφάνεια». Σε αντίθεση με το ανάκτορο, που
παρήκμασε μετά την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και τα μάρμαρά του
λεηλατήθηκαν αργότερα, το υπόγειο δίκτυο παραμένει «σχεδόν ανέπαφο».
Η
σήραγγα εξερευνήθηκε από ερασιτέχνες αρχαιολόγους με γνώσεις σπηλαιολογίας,
καθώς και με κατευθυνόμενα οχήματα, εξοπλισμένα με κάμερες. Μεγάλο μέρος της
είναι αποκλεισμένο από κατάλοιπα που έχουν συσσωρευτεί στο πέρασμα των αιώνων.
Οι
υπεύθυνοι για την Πολιτιστική Κληρονομιά της Ιταλίας ελπίζουν ότι το φθινόπωρο
θα είναι έτοιμοι να επιτρέψουν τις πρώτες επισκέψεις του κοινού στο υπόγειο
δίκτυο.
Roman emperor
Hadrian in Greek dress offers a sprig of laurel to Apollo. From the temple of
Apollo at Cyrene. According to Tracey Sweek, the head does not belong to the
body. Hadrien en vêtements grecs offre un rameau de laurier à Apollon.
Provenance : temple d'Apollon à Cyrène. Selon Tracey Sweek, la tête
n'appartient pas au corps. Between circa 117 and circa 125 AD.
Ο
Αδριανός, που έχτισε και το ομώνυμο αμυντικό τείχος στη βόρεια Αγγλία, ήταν
ένας παθιασμένος ερασιτέχνης αρχιτέκτονας που ενσωμάτωσε στο σχεδιασμό της
βίλας του αρχιτεκτονικά στυλ που είχε δει στη διάρκεια των ταξιδιών του στην
Αίγυπτο και την Ελλάδα. Άρχισε να κτίζει το ανάκτορο λίγο καιρό αφότου έγινε
αυτοκράτορας το 117 μ.Χ. και συνέχισε να το επεκτείνει έως το θάνατό του το 138
μ.Χ.
Ο
πλανήτης KOI 1843.03 σιγοψήνεται
καθώς περιφέρεται ταχύτατα γύρω από το μητρικό του άστρο. Artist's
concept of the close-orbiting alien planet Kepler-78b, whose scorching-hot
surface is likely a huge ocean of lava. Credit:
Cristina Sanchis Ojeda
Φανταστείτε
πώς θα ήταν αν η βάρδια σας στη δουλειά διαρκούσε δύο συνεχόμενα έτη. Αυτό θα
συνέβαινε αν εργαζόσασταν στον KOI
1843.03, τον πλανήτη με το συντομότερο έτος που έχει ανακαλυφθεί έως σήμερα.
Ερευνητές
του MIT ανέλυσαν δεδομένα
του διαστημικού τηλεσκοπίου Kepler,
το οποίο είχε δώσει ενδείξεις για την ύπαρξη του πλανήτη το 2012. Το Kepler είναι σχεδιασμένο να ανιχνεύει εξωπλανήτες
την ώρα που περνούν μπροστά από τα μητρικά τους άστρα.
Στην
περίπτωση του KOI
1843.03, τα περάσματα αυτά, γνωστά στους αστρονόμους ως διαβάσεις, ήταν
εξαιρετικά συχνά, ένδειξη ότι το έτος του πλανήτη έχει μικρή διάρκεια.
Οι
παρατηρήσεις, αναφέρουν οι ερευνητές στο επιστημονικό έντυπο «AstrophysicalJournalLetters» δείχνουν ότι ο KOI 1843.03 είναι ο πλανήτης με τη μικρότερη
γνωστή περίοδο περιφοράς, δηλαδή το συντομότερο έτος, με διάρκεια μόλις 4 ώρες
και 15 λεπτά.
Η
μικρή διάρκεια περιφοράς οφείλεται στο γεγονός ότι ο πλανήτης βρίσκεται σε
εξαιρετικά μικρή απόσταση από το μητρικό του άστρο και κινείται ασυνήθιστα γρήγορα,
με ταχύτητα γύρω στα 250 χιλιόμετρα την ώρα. Συγκριτικά, η Γη «σέρνεται» γύρω
από τον Ήλιο με μόλις 30 χιλιόμετρα την ώρα.
Όμως
η μικρή απόσταση του KOI
1843.03 από το μητρικό του άστρο πιθανότατα έχει και άλλες συνέπειες: η
ερευνητική ομάδα εκτιμά ότι ο πλανήτης πρέπει να να έχει στραμμένη τη μία
πλευρά του μόνιμα προς το άστρο, όπως η Σελήνη έχει τη μία πλευρά της μονίμως
στραμμένη προς τη Γη.
Και
αυτό θα σήμαινε ότι η περίοδος περιφοράς είναι ίση με την περίοδο περιστροφής.
Με άλλα λόγια, ένας χρόνος στον KOI 1843.03 πρέπει να διαρκεί όσο μία ημέρα.
Στενή
«μητρική» σχέση
Τα
παράξενα όμως δεν σταματούν εδώ: όταν ένας πλανήτης βρίσκεται σε τόσο μικρή
απόσταση από το άστρο του δέχεται τις συνέπειες της βαρυτικής του έλξης, η
οποία μπορεί να έχει διαφορετική ένταση σε κάθε περιοχή και να δημιουργεί έτσι
ισχυρές παλιρροϊκές δυνάμεις.
«Όταν
βρίσκεται κανείς τόσο κοντά στο άστρο, οι παλιρροϊκές αλληλεπιδράσεις γίνονται
τόσο ισχυρές ώστε μπορούν να διαλύσουν τον πλανήτη. Ο μόνος τρόπος για να
μπορέσει ο πλανήτης να συγκρατήσει τη μάζα του είναι να έχει πολύ μεγάλη
πυκνότητα» σχολιάζει ο Ρομπέρτο Σάντσις-Οχέδα, μέλος της ερευνητικής ομάδας στο
MIT.
Οι
υπολογισμοί της μελέτης του δείχνουν ότι ο ΚΟΙ 1843.03, ο οποίος έχει μάζα ίση
με 0,6 γήινες μάζες, είναι τόσο πυκνός ότι πρέπει να αποτελείται κατά
τουλάχιστον 70% από σίδηρο, ή ακόμα και από μασίφ σίδερο.
Η
αλήθεια πάντως είναι ότι ο ΚΟΙ 1843.03 είναι ακόμα ένας «πιθανός πλανήτης», του
οποίου η ύπαρξη δεν έχει επιβεβαιωθεί οριστικά.
Αν
τελικά αυτός ο κόσμος δεν υπάρχει, το ρεκόρ του συντομότερου έτους πηγαίνει
στον Kepler 87b.