Φραντσέσκα Γούντμαν: Άγγελος εξολοθρευτής. Francesca Woodman: Exterminating Angel

Francesca Woodman, On Being an Angel #1, Providence, Rhode Island, 1977 © George and Betty Woodman. Κάθε χρόνο που περνά από τον πρόωρο χαμό της το 1981 σε ηλικία 22 χρονών, ο μύθος που συνοδεύει τη «Σύλβια Πλαθ (ή τον Ίαν Κέρτις) της φωτογραφίας» γίνεται όλο και πιο ισχυρός. With each passing year since her untimely death in 1981 at the age of 22, the myth that accompanies the "Sylvia Plath (or Ian Curtis) of photography" grows stronger.

Καθ' όλη τη διάρκεια της καριέρας της, η νεαρή Αμερικανίδα φωτογράφος Francesca Woodman (1958–1981) επανεξέτασε το θέμα των αγγέλων. Στο έργο της "On Being an Angel" απεικονίζεται να σκύβει προς τα πίσω καθώς το φως πέφτει στο λευκό της σώμα. Την επόμενη χρονιά δημιούργησε μια νέα εκδοχή - μια εικόνα με πιο σκοτεινή διάθεση στην οποία δείχνει το πρόσωπό της. Αυτοί οι άγγελοι είναι μόνο μερικά παραδείγματα της πρακτικής της Francesca Woodman να σκηνοθετεί το σώμα και το πρόσωπό της. Στα λίγα έντονα χρόνια πριν από τον πολύ πρόωρο θάνατό της, κατάφερε να δημιουργήσει μια συλλογή από συναρπαστικές φωτογραφίες. Το έργο της έχει παρουσιαστεί σε αρκετές μεγάλες εκθέσεις τα τελευταία χρόνια και οι φωτογραφίες της έχουν εμπνεύσει καλλιτέχνες σε όλο τον κόσμο.

Francesca Woodman, Untitled, Providence, Rhode Island, 1975-78 © George and Betty Woodman.

Francesca Woodman, From Angel series, Rome, Italy, 1977 © George and Betty Woodman

Francesca Woodman, Untitled, Rome, Italy, 1977–78 © George and Betty Woodman

Οι φωτογραφίες της Γούντμαν εξερευνούν το φύλο, την αναπαράσταση, τη σεξουαλικότητα και το σώμα. Η οικεία φύση του θέματος ενισχύεται από τις μικρές μορφές. Η παραγωγή της περιλαμβάνει πολλά πορτρέτα, χρησιμοποιώντας την ίδια και τους φίλους της ως μοντέλα. Οι φιγούρες συχνά τοποθετούνται πίσω από έπιπλα και άλλα εσωτερικά στοιχεία. Περιστασιακά, οι εικόνες είναι θολές και τα μοντέλα κρυμμένα από τον θεατή. Η Γούντμαν εργάστηκε σε περιβάλλοντα όπως εγκαταλελειμμένα κτίρια, χρησιμοποιώντας καθρέφτες και γυαλί, προκαλώντας σουρεαλιστικές και κατά καιρούς ακόμη και κλειστοφοβικές διαθέσεις.

Francesca Woodman, About Being My Model, Providence, Rhode Island, 1976 © George and Betty Woodman

Francesca Woodman, Self-deceit #1, Rome, Italy, 1978 © George and Betty Woodman

House 3, Providence, Rhode Island, 1975-1976. Η Φραντσέσκα Γούντμαν είναι διάσημη για τα εξαιρετικά ασπρόμαυρα πορτρέτα της που μοιάζαν στοιχειωμένα. Φωτογράφιζε συχνά τον εαυτό της γυμνό, κάποιες φορές με ένα αντικείμενο, έναν καθρέφτη ή ένα έπιπλο που έκρυβε το σώμα ή το πρόσωπό της. Η τεχνική που χρησιμοποιούσε άφηνε εκτεθειμένο το φιλμ αρκετά ώστε να αποτυπωθούν κάποιες φανταστικές φιγούρες. Πολλές από τις λήψεις της έχουν μια αίσθηση μελαγχολίας, αν κι αυτός ο μύθος βασίστηκε μόνο στο γεγονός ότι το 1981, στα 22 της χρόνια, μετά από κατάθλιψη, η Γούντμαν αυτοκτόνησε πηδώντας από το παράθυρο του σπιτιού της στη Νέα Υόρκη.

Η Francesca Woodman γεννήθηκε σε οικογένεια καλλιτεχνών. Ο πατέρας της ήταν φωτογράφος και ζωγράφος και η μητέρα της κεραμίστρια. Η ίδια έδειξε ενδιαφέρον για τη φωτογραφία, τράβηξε την πρώτη της αυτοπροσωπογραφία σε ηλικία δεκατριών ετών και συνέχισε να φωτογραφίζει τον εαυτό της μέχρι το τέλος. Μεγαλωμένη σε μια οικογένεια που ταξίδευε στον κόσμο και περνούσε τα καλοκαίρια της στην ύπαιθρο της Φλωρεντίας, σε ένα παλιό αγρόκτημα, έκανε μία σχολική χρονιά στην Ιταλία και τις γυμνασιακές σπουδές της στο Abbot Academy, ένα ιδιωτικό οικοτροφείο της Μασαχουσέτης. Εκεί άρχισε να αναπτύσσει τις φωτογραφικές της ικανότητες και να ενδιαφέρεται για την τέχνη.

H Francesca Woodman στην Ακρόπολη το 1971. Credit: Woodman Family Foundation Archives.

Ασχολήθηκε από μικρή με τη φωτογραφία και σε ηλικία 13 ετών έκανε τις πρώτες της εκτυπώσεις σε ασπρόμαυρο φιλμ.  Ξεκινώντας το 1975, παρακολούθησε το Rhode Island School of Design (RISD). Σπούδασε στη Ρώμη μεταξύ 1977 και 1978 σε ένα πρόγραμμα αριστείας RISD και εκεί, καθώς μιλούσε άπταιστα ιταλικά, έγινε φίλη με Ιταλούς διανοούμενους και καλλιτέχνες. Ενώ βρισκόταν στη Ρώμη, δημιούργησε μερικά από τα πιο ποιητικά και προκλητικά έργα της. Επηρεάστηκε από την ιταλική τέχνη, την αρχιτεκτονική και τον πολιτισμό. Η εκλεπτυσμένη κατανόηση της φωτογραφίας και η καλλιτεχνική της ωριμότητα ήταν εμφανείς. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου έκανε ατομικές εκθέσεις στην Addison Gallery of American Art το 1976 καθώς και την έκθεση της διατριβής της στην γκαλερί Woods-Gerry, RISD, το 1978.

It must be time for lunch now, 1979. Η Woodman εξερεύνησε το πορτρέτο πέρα από την ικανότητά του να καταγράφει την εμφάνιση – χρησιμοποιώντας τη δημιουργικότητα και τη φαντασία της για να μιλήσει για τις έννοιες της ομορφιάς, του συμβολισμού, της μεταμόρφωσης και της αφήγησης. Αν και έφυγε από τη ζωή πολύ νέα, άφησε πίσω της πάνω από 800 εκτυπώσεις χωρίς τίτλο και θεωρείται από τις πιο καινοτόμους καλλιτέχνιδες της γενιάς της.

Μετακόμισε στη Νέα Υόρκη το 1979 και τα επόμενα δύο χρόνια αποδείχθηκαν προβληματικά για την καριέρα που ήθελε να κάνει ως καλλιτέχνιδα. Δεν υπήρχε ενδιαφέρον για το έργο της. Στη Νέα Υόρκη άρχισε να ενδιαφέρεται για την εμπορική φωτογραφία μόδας, παράγοντας μια σειρά από φωτογραφίες «μόδας» το 1979 και το 1980. Ήταν συνεργάτιδα στην περίφημη αποικία MacDowell στο Νιου Χάμσαϊρ το καλοκαίρι του 1980. Επέστρεψε στη Νέα Υόρκη και συνέχισε να αναπτύσσει μια σειρά έργων μεγάλης κλίμακας τυπωμένων σε αρχιτεκτονικό χαρτί μπλε ή σέπια. 

Francesca Woodman, Από τη σειρά Space2, Providence, Rhode Island, 1976. Credit: © Woodman Family Foundation / Artists Rights Society (ARS), New York. «Όταν σκέφτομαι τα πράγματα, αντί να τα αφήνω να συμβαίνουν, συνήθως εμφανίζονται διαφορετικά, ή δεν εμφανίζονται καθόλου... Είμαι τόσο ματαιόδοξη και μαζοχίστρια. Πώς μπορούν να συνυπάρχουν αυτά τα δύο;». Ένα απόσπασμα από το ημερολόγιο της Φραντσέσκα Γούντμαν, όταν ακόμα ήταν έφηβη, είχε όμως ήδη ανακαλύψει με τη φωτογραφική της μηχανή έναν μοναδικό μονοχρωματικό κόσμο σκιών και φαντασμάτων που εμείς δεν βλέπουμε, συχνά τοποθετώντας τον εαυτό της (απογυμνωμένο από τα εγκόσμια και απολύτως ενταγμένο σε μιαν απόκοσμη διάσταση) στο κέντρο του.

Η τεχνική που χρησιμοποιούσε όταν φωτογράφιζε της επέτρεπε να αποτυπώσει πολλά στάδια της κίνησης με τρόπο που να μπορεί να ανιχνεύσει το μοτίβο του χρόνου. Ως αποτέλεσμα, η εικόνα της είναι θολή, γεγονός που υποδηλώνει κίνηση και επείγουσα ανάγκη.

Francesca Woodman

Με την επιστροφή της στη γενέτειρά της τελείωσε τις σπουδές της και μετακόμισε στην Νέα Υόρκη το 1979 με σκοπό να κάνει καριέρα στη μόδα. Έκανε κάποιες προσπάθειες στέλνοντας το portfolio της σε γνωστούς φωτογράφους μόδας, όμως οι προσπάθειες αυτές ναυάγησαν, ενώ παράλληλα βίωσε και την αποτυχία ενός μεγάλου έρωτα.

Η πρώτη μονογραφία της εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 1981. Στις 19 του ίδιου μήνα η Francesca Woodman αυτοκτόνησε πηδώντας από το παράθυρο ενός loft στη Νέα Υόρκη λίγο πριν κλείσει τα 23 της χρόνια.

Self portrait of Francesca Woodman, dated c. 1977. 

Francesca Woodman, Χωρίς τίτλο, Providence, Rhode Island, 1975-76. Credit: © Woodman Family Foundation / Artists Rights Society (ARS), New York.

Η Φραντσέσκα Γούντμαν είναι διάσημη για τα εξαιρετικά ασπρόμαυρα πορτρέτα της που μοιάζαν στοιχειωμένα. Φωτογράφιζε συχνά τον εαυτό της γυμνό, κάποιες φορές με ένα αντικείμενο, έναν καθρέφτη ή ένα έπιπλο που έκρυβε το σώμα ή το πρόσωπό της. Η τεχνική που χρησιμοποιούσε άφηνε εκτεθειμένο το φιλμ αρκετά ώστε να αποτυπωθούν κάποιες φανταστικές φιγούρες. Πολλές από τις λήψεις της έχουν μια αίσθηση μελαγχολίας, αν κι αυτός ο μύθος βασίστηκε μόνο στο γεγονός ότι το 1981, στα 22 της χρόνια, μετά από κατάθλιψη, η Γούντμαν αυτοκτόνησε πηδώντας από το παράθυρο του σπιτιού της στη Νέα Υόρκη.

Francesca Woodman, Χωρίς τίτλο, μεταξύ 1975-78. Εδώ η Woodman απεικονίζει το γυμνό σώμα της σε στάση που μοιάζει με αυτή που χρησιμοποίησε αργότερα στο "Temple". Credit: Woodman Family Foundation/Artists Rights Society (ARS), Νέα Υόρκη, μέσω Gagosian.

Στις περισσότερες των φωτογραφιών της χρησιμοποιεί τον εαυτό της ως μοντέλο και την οικία της ως χώρο, γιατί, όπως υποστήριζε, ήταν πάντα διαθέσιμη.

Francesca Woodman, Χωρίς τίτλο, περ. 1979-80. Η Woodman ποζάρει γυμνή με το υπό κατασκευή έργο της, αντιπαραβάλλοντας το σώμα της με εκείνα των φίλων που είχε επιστρατεύσει ως Καρυάτιδες. Credit: Woodman Family Foundation/Artists Rights Society (ARS), Νέα Υόρκη, μέσω Gagosian.

Francesca Woodman, Blueprint for a Temple (I), 1980 © Woodman Family Foundation / Artists Rights Society (ARS), New York. Αυτό το μνημειώδες κολάζ αποτελείται από είκοσι εννέα φωτογραφίες τυπωμένες σε χαρτί αρχιτεκτονικού σχεδίου. Εκτέθηκε μόνο μία φορά, σε ομαδική έκθεση, λιγότερο από ένα χρόνο πριν πεθάνει η καλλιτέχνιδα σε ηλικία 22 ετών. Η Γούντμαν βρισκόταν στα πρόθυρα μιας αλλαγής στην τέχνη της. Νιώθοντας περιορισμένη από τα οικεία, συμβολιστικά στοιχεία (στα οποία συχνά εμφανιζόταν γυμνή) για τα οποία είχε γίνει γνωστή, προσπάθησε να κάνει την τέχνη της λιγότερο προσωπική και να επεκτείνει σημαντικά την κλίμακά της. Αντλώντας έμπνευση από τα ασπρόμαυρα πλακάκια μπάνιου με σχέδια, οικεία στα πολυκατοικίες της Νέας Υόρκης, η Γούντμαν προσπάθησε να ανακαλέσει το αρχαίο παρελθόν και την στοχαστική ηρεμία που συνέδεε με αυτό, από τα πιο αμυδρά ίχνη του στην καθημερινή ζωή. Παιδί δύο καλλιτεχνών, η Γούντμαν πέρασε μεγάλο μέρος της νεότητάς της έξω από τη Φλωρεντία και αργότερα σπούδασε στη Ρώμη. Το Blueprint for a Temple διοχέτευσε τη δική της βαθιά και δια βίου ενασχόληση με την τέχνη της αρχαιότητας.

Αντλώντας έμπνευση από τα πλακάκια μπάνιου με ασπρόμαυρα σχέδια στις πολυκατοικίες της Νέας Υόρκης, προσπάθησε να επικαλεστεί το αρχαίο παρελθόν και τη στοχαστική ηρεμία που τη συνέδεε μαζί του με τα πιο αμυδρά ίχνη του στην καθημερινή ζωή. Στο «Blueprint for a Temple» διοχέτευσε τη δική της βαθιά και διά βίου ενασχόληση με την τέχνη της αρχαιότητας. Έβαλε επίσης τις φίλες της να ποζάρουν ως Καρυάτιδες, θολώνοντας τη γραμμή μεταξύ παρελθόντος και παρόντος, άψυχου και έμψυχου. Σήμερα αυτό το έργο θεωρείται από τα πιο περίπλοκα που παρουσίασε. 

Francesca Woodman, Χωρίς τίτλο, περ. 1979-80. Credit: Woodman Family Foundation Archives.

Εφάρμοσε μερικά από τα χαρακτηριστικά του σουρεαλισμού όταν δημιούργησε ονειρικά περιβάλλοντα με ενδιαφέροντα και ασυνήθιστα αντικείμενα, και συνδύασε οικεία αντικείμενα σε άγνωστα πλαίσια για να προκαλέσει παράξενα συναισθήματα. Από τον σουρεαλισμό εμπνεύστηκε για να μεταμορφώσει εξαιρετικά περιορισμένα και καθόλου υποσχόμενα περιβάλλοντα σε χώρους φαντασίας και πειραματισμού.

Άραγε θα μας απασχολούσε η περίπτωση της Φραντσέσκα Γούντμαν, 30 χρόνια μετά τον θάνατό της, αν δεν είχε πεθάνει νεότατη, μόλις στα 22 της, το 1981, και δη με τρόπο σοκαριστικό, πηδώντας δηλαδή από το παράθυρο ενός νεοϋορκέζικου λοφτ; Μια άλλη αυτόχειρ, η Νταϊάν Αρμπους, έχει αφήσει πίσω της πλούσιο φωτογραφικό υλικό – πέθανε εξάλλου στα 48 της χρόνια και όχι στα 22 – και το πέρασμά της στη σφαίρα των σημαντικών φωτογράφων του 20ού αιώνα θεωρείται αναμφισβήτητο. 

Όπως και ο Ιρλανδός Μπομπ Κάρλος Κλαρκ, ο οποίος ενίσχυσε την καλτ αύρα της ερωτικής εικονογραφίας του, πέφτοντας στις ράγες ενός τρένου στα 55 του. Η Γούντμαν, από την άλλη, άφησε πίσω της 800 περίπου φωτογραφίες τραβηγμένες σε ένα διάστημα εννέα χρόνων, δεδομένου ότι η ενασχόλησή της με τη φωτογραφία είχε ξεκινήσει από τα 13 της. Με έντονες τις επιρροές οι οποίες εκούσια ή ακούσια ενσωματώθηκαν στο εφηβικό και μετεφηβικό έργο της. Λίγο μπαρόκ, λίγος σουρεαλισμός, λίγη φωτογραφία μόδας και άπλετη αυτοεξερεύνηση. Η ίδια πίσω από τον φακό, η ίδια τις περισσότερες φορές και μπροστά από αυτόν, με φόντο το σπίτι της και στούντιό της, το λοφτ από το οποίο έκανε το άλμα της. 

Francesca Woodman, Self-portrait talking to Vince, Providence, Rhode Island. 1977. Credit: © Courtesy The Woodman Family Foundation and Marian Goodman Gallery. © Woodman Family Foundation / DACS, London

© Courtesy of George Lange

Παρούσα ως υπόσταση, σχεδόν πάντα φευγαλέα, σπανίως χειροπιαστή. Με τα μαλλιά να καλύπτουν το πρόσωπο, με το κεφάλι εκτός κάδρου, με το σώμα εκτός εστίασης ή θολό εξαιτίας της κίνησης. Μια σημαντική διαφοροποίηση από τις υπόλοιπες απανταχού κοπέλες οι οποίες ως έφηβες έχουν αποπειραθεί να φωτογραφίσουν τον εαυτό τους, ηδυπαθή, ευάλωτο, ευαίσθητο, μοιραίο, όπως τον φαντασιώνονται, όπως θα τον ήθελαν, όπως προσπαθούν να τον ανακαλύψουν. «Μου αρέσουν το ροζ και οι δαντέλες» έγραφε σε ημερολόγιό της η Γούντμαν, αποκαλύπτοντας τη θηλυκή, την κοριτσίστικη πλευρά της. «Δεν με τρομάζει η πραγματικότητα, αλλά τα πράγματα που έχω μέσα στο κεφάλι μου» έδινε δείγμα του ταραγμένου ψυχισμού της. «Είμαι τόσο ματαιόδοξη και μαζοχίστρια. Πώς γίνεται να συνυπάρχουν αυτές οι δύο πλευρές;» συνόψιζε τα συναισθήματα που βίωνε.

© Courtesy of George Lange

Στις φωτογραφίες της αυτά οπτικοποιούνταν με μια εικονογραφία που περιελάμβανε το σώμα της γυμνό να αναδύεται από τους τοίχους και την ξεφλουδισμένη ταπετσαρία, τις σάρκες της να πιέζονται πίσω από γυάλινες επιφάνειες, να ασφυκτιούν και να ξεχύνονται μέσα από κορδέλες που σφίγγουν τα πόδια της, θυμίζοντας τις κούκλες του Χανς Μπέλμερ. Θα μας ασκούσε λοιπόν την ίδια γοητεία αυτή η Αμερικανίδα, η 52χρονη, αν ζούσε σήμερα, Γούντμαν; 

Francesca Woodman, From Eel series, Venice, Italy, 1978 © George and Betty Woodman

Francesca Woodman, Untitled, New York, 1979 © George and Betty Woodman

Θα εξακολουθούσε να παράγει εικόνες ανάλογης δύναμης σαν και αυτές, τις «πρωτόλειες», χάρη στις οποίες έχει διατηρηθεί μια φήμη η οποία όχι μόνο δεν έχει ατονήσει αλλά τροφοδοτείται συστηματικά από εκθέσεις που διοργανώνονται με επιτυχία σε διαφορετικά μήκη και πλάτη της Γης; Στα Μουσεία Μοντέρνας Τέχνης (MoMA) της γενέτειράς της, στο «Fondation Cartier Pour l’Art Contemporain» του Παρισιού αλλά και στην Γκαλερί Victoria Miro στο Λονδίνο, στην πιο πρόσφατη έκθεση αφιερωμένη στο έργο της.

Ακόμη και ντοκυμαντέρ έχει εμπνεύσει η περίπτωσή της: Το «Woodmans» διακρίθηκε ως «Best New York Documentary» στο εφετινό 9ο Φεστιβάλ της Τραϊμπέκα στη Νέα Υόρκη. Στο συγκεκριμένο ντοκυμαντέρ ο σκηνοθέτης Σκοτ Γουίλις προσεγγίζει το οικογενειακό περιβάλλον της προκειμένου να σκιαγραφηθεί μέσα από τους γονείς και τον αδελφό της ένα πιο πλήρες πορτρέτο της ή ένα επεξηγηματικό «μακροσκελές επιθανάτιο σημείωμα» της Φραντσέσκα. Αλήθεια, τι ωθεί μια νέα, όμορφη, ταλαντούχα, αγαπητή, ευαίσθητη κοπέλα να πηδήξει από το παράθυρό της; 

«Υπάρχει ψυχικό ρίσκο στο να είσαι καλλιτέχνης» λέει ο πατέρας Γούντμαν σε απόσπασμα της ταινίας. O οποίος πατέρας ασχολήθηκε και με τη φωτογραφία μετά τον θάνατο της κόρης του, δημιουργώντας όμως κάδρα που είχαν τρομακτική ομοιότητα με αυτά της κόρης του. Η μητέρα σπεύδει να διευκρινίσει ότι αυτός μάλλον είναι ο τρόπος του να αντιμετωπίσει την τόσο επώδυνη απώλεια, όμως δεν επεξηγεί ένα σχόλιό του για την κόρη του: «Ήταν τόσο καλή, που έκανε τη δική μου δουλειά να φαίνεται αφελής». Ακόμη όμως και αυτές οι φιλότιμες προσπάθειες του σκηνοθέτη, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται τρία χρόνια έρευνας, ενδελεχούς ανάγνωσης των ημερολογίων της και γυρισμάτων, συν τρία χρόνια που χρειάστηκαν για να πείσει τους γονείς της να δεχτούν να συμμετάσχουν, δεν μπορούν να οδηγήσουν στην εξαγωγή συμπερασμάτων για τη μυστηριώδη, εύθραυστη φύση αυτής της πολλά υποσχόμενης καλλιτέχνιδος. 

Francesca Woodman, "Lightning or Lightning Legs", 1976. Credit: Woodman Family Foundation/Artists Rights Society (ARS), Νέα Υόρκη- μέσω Gagosian

© Courtesy of George Lange

© Courtesy of George Lange

Η Francesca Woodman στις φωτογραφίες της ποζάρει με την αποστασιοποιημένη ανεμελιά ενός νέου ανθρώπου του οποίου το σώμα δεν έχει αγγίξει η φθορά του χρόνου. Η ίδια ρομαντικοποίησε τη φθορά στο έργο της, το εύθραυστο, την ένταση ανάμεσα στις ονειρικές, θολές φωτογραφίες και στις πιο σκληρές αλήθειες που κρύβονται από κάτω τους. Μπόρεσε και δραματοποίησε τους τρόπους με τους οποίους το ανθρώπινο σώμα, και ιδιαίτερα το γυναικείο σώμα, τοποθετείται και μετατοπίζεται, γιόρτασε τη σεξουαλικότητά της με εκπληκτική διαφάνεια και ταλέντο στο οποίο συνδύασε το καθημερινό με το μυθικό. Η Woodman σήμερα «λατρεύεται» από φεμινίστριες, ιστορικούς τέχνης, καλλιτέχνες. Υπάρχουν οι φωτογραφίες που σφράγισαν τη σύντομη ζωή της για να κάνουμε υποθέσεις, ποιητικούς συνειρμούς και καλλιτεχνικές αναγνώσεις. Η ζωή της διέσχισε σαν κομήτης το σύμπαν, αλλά η κληρονομιά της είναι ένα λαμπρό άστρο.

Francesca Woodman, These people live in that door, Providence, Rhode Island (1967–77). Credit: © Woodman Family Foundation / Artists Rights Society (ARS), New York. Courtesy Woodman Family Foundation and Gagosian

Francesca Woodman, Χωρίς τίτλο, περ. 1977-78. Credit: Woodman Family Foundation/Artists Rights Society (ARS), New York, via Gagosian

© Courtesy of George Lange

© Courtesy of George Lange

Ο φωτογράφος και συγγραφέας George Lange, στον οποίο οφείλουμε μερικές από τις ωραιότερες φωτογραφίες της τραβηγμένες από άλλους, ήταν συμφοιτητής της το 1976 και γράφει: 

«Η Francesca έζησε την τέχνη της. Έμοιαζε με την τέχνη της. Είχε το λεξιλόγιο της τέχνης. Η έντασή της ήταν αισθητή. Με τρόμαξε. Δεν είχα συναντήσει ποτέ κανέναν που θα μπορούσε να αποκαλύψει τόσο ξεκάθαρα ένα εκλεπτυσμένο όραμα. Θα μπορούσε επίσης να είναι ένα χάος. Ο τόπος της ήταν χάος. Η τεχνική της φωτογραφίας, λεκιασμένη. Αυτό το χάος είναι η υφή της δουλειάς της. Δεν μπορούσε να ελέγξει τα πάντα, αλλά κατά κάποιον τρόπο με το άγγιγμά της, αυτό το χάος έγινε ποίηση». Ο Lange κράτησε όλες τις φωτογραφίες της σε ένα κουτί. «Ήταν γεμάτο με φωτογραφίες που τραβήξαμε μαζί, εκτυπώσεις που έστελνε με το ταχυδρομείο (με σφραγίδα και γράμματα ακριβώς στο πίσω μέρος), προσκλήσεις που πετούσε κάτω από την πόρτα μου». Της χάρισε το 2019 στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στο Ντένβερ για την έκθεση «Francesca Woodman: Portrait of a Reputation», φέρνοντας στο φως ένα κεφάλαιο της ζωής της που έλειπε. 

Λίγο πριν από τον θάνατό της κυκλοφόρησε το βιβλίο «Some Disordered Interior Geometries» με φωτογραφίες της, που έχει έκταση 24 σελίδων και βασίζεται σε επιλεγμένες σελίδες από ένα ιταλικό τετράδιο ασκήσεων γεωμετρίας στις οποίες η Woodman είχε επισυνάψει 16 φωτογραφίες και είχε προσθέσει χειρόγραφα και λευκό διορθωτικό υγρό. Οι κριτικοί έγραψαν πολλές απόψεις για αυτό το βιβλίο, αποκαλώντας το παράξενο, περίεργο, «ένα τριπλό παιχνίδι που παίζουν το κείμενο και οι εικονογραφήσεις για μια εισαγωγή στον Ευκλείδη με το κείμενο και τα διαγράμματα της ίδιας της Woodman, καθώς και με τη "γεωμετρία" των τυπικών συνθέσεών της», «ποιητικό και χιουμοριστικό, αναλυτικό και στοχαστικό». Πολλά λόγια για μια καλλιτέχνιδα που προσπαθούσε να βρει τη θέση της στον κόσμο της τέχνης με τον πιο απλό καμβά, το σώμα της. Η Francesca Woodman ήταν πολύ νέα, πολύ ταλαντούχα, πολύ απρόβλεπτη και έξω από τα «νερά της εποχής». 

© Courtesy of George Lange

«Δεν έχει να κάνει με το ότι δεν μπορώ να αντιμετωπίσω τη μεγάλη πόλη, δεν έχει σχέση με αυτοαμφισβήτηση ή με το ότι η καρδιά μου είναι λειψή. Και ούτε για να δώσω ένα μάθημα στους ανθρώπους. Απλώς είναι η άλλη πλευρά». ―Φραντσέσκα Γούντμαν, η τελευταία σημείωση στο Ημερολόγιό της, πριν πηδήσει από το μπαλκόνι, στα 22 χρόνια της.

Πηγές: https://www.lifo.gr/culture/photography/isos-loipon-i-frantseska-goyntman-den-itan-panta-aytoktoniki-kai-thlimmeni - https://www.lifo.gr/culture/photography/isos-loipon-i-frantseska-goyntman-den-itan-panta-aytoktoniki-kai-thlimmeni - https://insidestory.gr/article/francesca-woodman

 

Η μεγάλη «επανάσταση» της ελληνικής τέχνης. The great “revolution” of Greek art

Tête de Femme, Sanctuaire d'Aphrodite à Arsos, Vers 300 - 200 avant JC., Calcair.

Femme voilée assise, fragment de stèle funéraire attique, marbre, H. 1.22 m.

Tête du guerrier B de Riace, Bronze.

«Η μεγάλη επανάσταση της ελληνικής τέχνης, η ανακάλυψη της φυσικής μορφής και της βράχυνσης, συνέβη σε μιαν εποχή που μπορεί να θεωρηθεί γενικά η πιο εκπληκτική στην ανθρώπινη ιστορία. Είναι η εποχή που οι άνθρωποι στις ελληνικές πόλεις αρχίζουν να αμφισβητούν τις παραδόσεις και τους μύθους που αφορούσαν τους θεούς, και ερευνούν δίχως προκατάληψη τη φύση των πραγμάτων. 

Dionysos in a ship, sailing among dolphins. Attic black-figure kylix, ca. 530 BC. From Vulci.

Είναι η εποχή που γεννιούνται η φιλοσοφία και η επιστήμη, όπως την εννοούμε σήμερα, και που ξεπηδά το θέατρο από τις τελετές προς τιμήν του Διονύσου. Δεν πρέπει ωστόσο να νομίσουμε πως οι καλλιτέχνες ανήκαν τότε στην τάξη των διανοουμένων. Οι πλούσιοι που κυβερνούσαν τις πόλεις και που περνούσαν τον καιρό τους στην αγορά με ατελεύτητες συζητήσεις, ίσως ακόμη και οι ποιητές και οι φιλόσοφοι, αντιμετώπιζαν συνήθως με συγκατάβαση τους γλύπτες και τους ζωγράφους. Οι καλλιτέχνες δούλευαν με τα χέρια, και το έκαναν για να βγάλουν το ψωμί τους. Εργάζονταν στα χυτήρια, ιδρωμένοι και βρώμικοι, μοχθούσαν σαν τον κοινό σκαφτιά. Δεν μπορούσαν λοιπόν να θεωρηθούν μέλη της «καλής κοινωνίας». Ο ρόλος τους ωστόσο στη ζωή της πόλης ήταν ασύγκριτα μεγαλύτερος από το ρόλο του Αιγύπτιου ή του Ασσύριου τεχνίτη, γιατί οι περισσότερες ελληνικές πόλεις, και ιδιαίτερα η Αθήνα, ήταν δημοκρατίες, όπου αυτοί οι ταπεινοί εργάτες, περιφρονημένοι από τους υπεροπτικούς πλούσιους, μπορούσαν ωστόσο να μετέχουν, ως ένα βαθμό, στη διαχείριση των κοινών.»

E. H. Gombrich,Το χρονικό της τέχνης, ΜΙΕΤ, Αθήνα, 1994, σ. 82.

«Ταΐζοντας» το… τέρας της Google. Inside the internet: Google allows first ever look at the eight vast data centres that power the online world

Τις πρώτες εικόνες από τα οκτώ κέντρα δεδομένων της Google, τα οποία στηρίζουν τον διαδικτυακό κόσμο της δημοφιλέστερης μηχανής αναζήτησης, έδωσε στη δημοσιότητα ο αμερικανικός κολοσσός.

Το εντυπωσιακό φωτογραφικό υλικό αποκαλύπτει ένα δαιδαλώδες δίκτυο από μονάδες ηλεκτρονικών υπολογιστών, servers, πολύχρωμα καλώδια και εκλεπτυσμένο ηλεκτρονικό εξοπλισμό.

Το λειτουργικό «χταπόδι»

Η έκταση των οκτώ μέγα-κέντρων που εντοπίζονται στη Βόρεια και στη Νότια Καρολίνα, στην Αϊόβα, στην Τζόρτζια, στην Οκλαχόμα, στο Όρεγκον, στη Φινλανδία και στο Βέλγιο, είναι τέτοια ώστε οι ειδικοί που εργάζονται εκεί να κινούνται στους διαδρόμους με ποδήλατα. Στην παρούσα φάση, η Google ετοιμάζεται να ρίξει τα τροφοδοτικά της «δίχτυα» στη Χιλή, στο Χονγκ Κονγκ, στη Σιγκαπούρη και στην Ταϊβάν.

The data centers represent Google's nerve center, although none are located near the company's headquarters in Mountain View, Calif.

«Πολύ λίγα άτομα έχουν μπει μέσα σε ένα κέντρο δεδομένων της Google και υπάρχει λόγος για αυτό: πρώτη προτεραιότητά μας είναι η ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων των χρηστών και για αυτό λαμβάνουμε πολύ αυστηρά μέτρα απαγορεύοντας οποιαδήποτε είσοδο στα κτήριά μας. Μόνο ένας μικρός αριθμός εργαζομένων έχει πρόσβαση στον όροφο με τους servers» εξηγεί σε επίσημη ανακοίνωσή της η εταιρεία.

«Σήμερα για πρώτη φορά μπορείτε να ρίξετε μια ματιά στο τι υπάρχει στο εσωτερικό των κέντρων δεδομένων και να πραγματοποιήσετε μια εικονική περιοδεία. Μέσα από τον διαδικτυακό τόπο “Where the Internet lives” (http://www.google.com/about/datacenters/gallery/#/all)  οι επισκέπτες μπορούν να θαυμάσουν φωτογραφίες του φωτογράφου Κόνι Ζου και να δουν με διαφορετικό μάτι την τεχνολογία, το προσωπικό και τα κέντρα που κρατούν την Google “εν ζωή”» επισημαίνει η Google.

Το πρώτο τεστ ζωής στον Άρη. Mars Soil Sample Delivered for Analysis Inside Rover

Η NASA έδωσε στη δημοσιότητα μια εικόνα με το δείγμα εδάφους που έχει συλλέξει το Curiosity και το οποίο θα αναλύσει αναζητώντας ίχνη ζωής στον Άρη. The robotic arm on NASA's Mars rover Curiosity delivered a sample of Martian soil to the rover's observation tray for the first time during the mission's 70th Martian day, or sol (Oct. 16, 2012). Image Credit: NASA/JPL-Caltech/MSSS

Το Curiosity, ο ρομποτικός εξερευνητής του Άρη, συνέλεξε ένα μικρό δείγμα εδάφους του Κόκκινου Πλανήτη και ξεκίνησε τις αναλύσεις με τα προηγμένα όργανα που διαθέτει. Βασικός στόχος των επιτελών της αποστολής σε αυτή την εξέταση είναι να αποκαλυφθούν τα διάφορα συστατικά του εδάφους και ειδικότερα εκείνα των μεταλλικών στοιχείων που υπάρχουν σε αυτό. Η ανάλυση θα αποκαλύψει εκτός των άλλων και το κατά πόσον είναι πιθανόν τα συστατικά αυτά να υποστηρίξουν τη μικροβιακή ζωή.

This image shows part of the small pit or bite created when NASA's Mars rover Curiosity collected its second scoop of Martian soil at a sandy patch called "Rocknest." Image credit: NASA/JPL-Caltech/MSSS

Τα λαμπερά ρινίσματα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προξένησαν στους ερευνητές κάποια λαμπερά ρινίσματα που αρχικώς αποδόθηκαν σε υλικό προερχόμενο από τον ίδιο τον ρομποτικό εξερευνητή Curiosity. Τελικά όμως φαίνεται πως μάλλον τα ρινίσματα αυτά προέρχονται από κάποιο μέταλλο του Κόκκινου Πλανήτη και διεσπάρησαν ύστερα από την τομή που πραγματοποίησε στο έδαφος ο ρομποτικός βραχίονας. Σε κάθε περίπτωση οι ερευνητές θα επιχειρήσουν να συντάξουν την πλήρη «λίστα» των ορυκτών του Άρη.

Three bite marks left in the Martian ground by the scoop on the robotic arm of NASA's Mars rover Curiosity are visible in this image taken by the rover's right Navigation Camera during the mission's 69th Martian day, or sol (Oct. 15, 2012). Image Credit: NASA/JPL-Caltech/MSSS

Τα ρομπότ που τα προηγούμενα χρόνια εξερεύνησαν τον Άρη δεν διέθεταν τέτοια όργανα ανάλυσης και έτσι είναι η πρώτη φορά που θα γίνει ένα τεστ που μπορεί ενδεχομένως να αποκαλύψει την ύπαρξη ζωής στον πλανήτη. Γι αυτό και η επιστημονική κοινότητα αναμένει τα αποτελέσματα της ανάλυσης με μεγάλο ενδιαφέρον.

Πηγή: https://www.jpl.nasa.gov/news/mars-soil-sample-delivered-for-analysis-inside-rover/

 

Πρώτο βραβείο στους αναδυόμενους πιγκουίνους. Veolia Environnement Wildlife Photographer of the Year 2012 winners

Μια καταπληκτική φωτογραφία μιας ομάδας αυτοκρατορικών πιγκουίνων τη στιγμή που αναδύονται με ταχύτητα στην επιφάνεια της θάλασσας μέσα από ένα άνοιγμα στους πάγους κέρδισε ένα από τα πρώτα βραβεία του διαγωνισμού Veolia Environnement Wildlife Photographer of the Year.

Η σκηνή

Την εντυπωσιακή σκηνή τράβηξε ο καναδός φωτογράφος Πολ Νίκλεν που άντεξε τόσο το παγωμένο νερό μέσα στο οποίο βρισκόταν για να κάνει την λήψη καθώς και μια επίθεση από ευέξαπτες φώκιες. «Οι πιγκουίνοι επιστρέφουν πίσω στη βάση τους από τον ανοιχτό ωκεανό. Βρίσκονταν στη θάλασσα για διάστημα τριών εβδομάδων και επιστρέφουν με το στομάχι τους γεμάτο τροφή την οποία θα μοιραστούν με τα μικρά τους που τους περιμένουν εναγωνίως. Τη στιγμή της λήψης οι πιγκουίνοι ετοιμάζονται να εκτοξευθούν από το νερό πάνω στους πάγους. Μάλιστα οι πιγκουίνοι έκαναν την εμφάνιση τους ενώ εγώ βρισκόμουν κάτω από το νερό και τα πόδια μου είχαν παγιδευτεί σε ένα σημείο των πάγων. Ενώ προσπαθούσα να απεγκλωβιστώ οι πιγκουίνοι περνούσαν συνεχώς από μπροστά μου και πολλοί έρχονταν κοντά μου και με ακουμπούσαν στην πλάτη, στα χέρια και σε άλλα σημεία του σώματος» αναφέρει ο Νίκλεν που εργάζεται στο National Geographic Magazine και κάθησε τρεις εβδομάδες στη θάλασσα Ross της Ανταρκτικής καταγράφοντας συνολικά 50 χιλιάδες εικόνες.

Η απόδραση με τις φυσαλίδες

Όπως φαίνεται και στη φωτογραφία την στιγμή που οι πιγκουίνοι ξεκινούν την ανάδυση τους στο νερό έχουν δημιουργηθεί αμέτρητες φυσαλίδες. Οι φώκιες λεοπαρδάλεις παρακολουθούν τους πιγκουίνους και περιμένουν την έξοδο τους από το νερό για να τους αρπάξουν και να τους φάνε. Οι πιγκουίνοι για να αποφύγουν τον κίνδυνο ανέπτυξαν εξελικτικά μια εντυπωσιακή τεχνική. Αρχικά βγάζουν προσεκτικά το κεφάλι τους από το νερό για να δουν αν υπάρχουν εχθροί και σε ποια σημεία βρίσκονται. Στη συνέχεια βουτούν πολύ βαθιά μέσα στη θάλασσα και παγιδεύουν όσο περισσότερο αέρα μπορούν στα φτερά τους. Κάποια στιγμή αρχίζουν να αναδύονται με μεγάλη ταχύτητα πιέζοντας τα φτερά τους.

Αυτή η κίνηση παράγει εκατομμύρια φυσαλίδες αέρα οι οποίες δημιουργούν μια «επίστρωση αέρος» όπως την ονομάζουν οι ειδικοί. Αυτή η επίστρωση μειώνει την αντίσταση του αέρα ενώ ταυτόχρονα αυξάνει την ταχύτητα αλλά και το ύψος του άλματος που θα επιχειρήσουν οι πιγκουίνοι. Με αυτόν τον τρόπο οι πιγκουίνοι καταφέρνουν να ξεφεύγουν από τους αντιπάλους τους.

Τα άλλα βραβεία:

Winner: Gregoire Bouguereau from France, Practice run

Winner: Larry Lynch from the USA, Warning night light

Winner: Anna Henly from the UK, Ice matters

Runner-up: Brent Stirton from South Africa, The real cost

Winner: Paul Nicklen, Frozen moment

Winner: Owen Hearn from the UK, Flight paths

Winner: Eve Tucker, City gull

Winner: Thilo Bubek from Germany, Aurora over ice

Winner: Luciano Candisani from Brazil, Into the mouth of the caiman

Πηγή: https://www.thisiscolossal.com/2012/10/winners-of-the-2012-wildlife-photographer-of-the-year/

 

Τάσος Λειβαδίτης, «Αυτός που σωπαίνει»

Απόστολος Κιλεσσόπουλος, Χωρίς Τίτλο, 1988.

Αυτός που σωπαίνει

Το σούρουπο έχει πάντα τη θλίψη

ενός ατέλειωτου χωρισμού

Κι εγώ έζησα σε νοικιασμένα δωμάτια

με τις σκοτεινές σκάλες τους

που οδηγούνε

άγνωστο που…

Με τις μεσόκοπες σπιτονοικοκυρές

που αρνούνται

κλαίνε λίγο

κι ύστερα ενδίδουν

και τ’ άλλο πρωί,

αερίζουν το σπίτι

απ’ τους μεγάλους στεναγμούς…

Στα παλαιικά κρεβάτια

με τα πόμολα στις τέσσερις άκρες

πλάγιασαν κι ονειρεύτηκαν

πολλοί περαστικοί αυτού του κόσμου

κι ύστερα αποκοιμήθηκαν

γλυκείς κι απληροφόρητοι

σαν τους νεκρούς στα παλιά κοιμητήρια

Όμως εσύ σωπαίνεις…

Γιατί δε μιλάς;

Πες μου!

Γιατί ήρθαμε εδώ;

Από πού ήρθαμε;

Κι αυτά τα ιερογλυφικά της βροχής πάνω στο χώμα;

Τι θέλουν να πουν;

Ω, αν μπορούσες να τα διαβάσεις!!!

Όλα θα άλλαζαν…

Όταν τέλος, ύστερα από χρόνια ξαναγύρισα…

δε βρήκα παρά τους ίδιους έρημους δρόμους,

το ίδιο καπνοπωλείο στη γωνιά…

Κι ολόκληρο το άγνωστο

την ώρα που βραδιάζει…

James Abbott McNeill Whistler (1834-1903), Nocturne: Blue and Gold — Southampton Water (1872), oil on canvas, 50.5 x 76 cm, Art Institute of Chicago, Chicago, IL. Wikimedia Commons.

Ο Τάσος Λειβαδίτης, γιος του Λύσανδρου Λειβαδίτη και της Βασιλικής Κοντοπούλου γεννήθηκε το 1921 και πέρασε τα παιδικά του χρόνια στο Μεταξουργείο. Είχε τέσσερα μεγαλύτερα αδέρφια, μια αδερφή και τρεις αδερφούς. Ο πατέρας του ήταν μεγαλέμπορος και τα παιδικά χρόνια του ποιητή ήταν ευτυχισμένα. Τέλειωσε το γυμνάσιο στην Αθήνα και το 1940 γράφτηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τις σπουδές του διέκοψαν η γερμανική κατοχή και η συνακόλουθη ένταξή του στην Αντίσταση και στράτευσή του στην ΕΠΟΝ. Κατά τη διάρκεια της κατοχής πέθανε ο κατεστραμμένος οικονομικά πατέρας του και το 1951, ενώ ο ποιητής ήταν εξορισμένος στη Μακρόνησο, η μητέρα του. Το 1946 παντρεύτηκε τη Μαρία Στούπα, παιδική του φίλη και πολύτιμη σύντροφο σε ολόκληρη τη ζωή του, με την οποία απέκτησαν μια κόρη τη Βάσω. Την ίδια χρονιά πραγματοποίησε και την πρώτη του εμφάνιση στη λογοτεχνία με τη δημοσίευση του ποιήματός του "Το τραγούδι του Χατζηδημήτρη" στο περιοδικό Ελεύθερα Γράμματα. Το 1947 συνεργάστηκε στην έκδοση του περιοδικού "Θεμέλιο". Την τετραετία 1948-1952 εξορίστηκε στον Μούδρο, τον Άη- Στράτη και τη Μακρόνησο μαζί με άλλους αριστερούς καλλιτέχνες και διανοούμενος, όπως ο Γιάννης Ρίτσος, ο Άρης Αλεξάνδρου, ο Μάνος Κατράκης και πολλοί άλλοι και συνέχισε να γράφει ποιήματα. Το 1952 σημειώθηκαν οι εκδόσεις των έργων του "Μάχη στην άκρη της νύχτας" και "Αυτό το αστέρι είναι για όλους μας". Τρία χρόνια αργότερα οδηγήθηκε σε δίκη στο Πενταμελές Εφετείο με αφορμή την ποιητική συλλογή του "Φυσάει στα σταυροδρόμια του κόσμου" και αθωώθηκε πανηγυρικά. Σταθμό στην ποιητική του διαδρομή και σχηματικό ορόσημο της πορείας του προς τη δεύτερη, εσωτερικότερη και υπαρξιακής αγωνίας, φάση της δημιουργίας του αποτέλεσε κατά τους θεωρητικούς της λογοτεχνίας το βιβλίο του "Οι γυναίκες με τ’ αλογίσια μάτια" (1958). Το 1961 πήρε μέρος σε συναυλίες του Μίκη Θεοδωράκη ανά την ελληνική επαρχία, απαγγέλλοντας ποιήματά του και συνομιλώντας με το κοινό. Την ίδια χρονιά συνεργάστηκε στο σενάριο με τον Κώστα Κοτζιά και έγραψε τους στίχους των τραγουδιών (η μουσική του Θεοδωράκη) για την ταινία του Αλέκου Αλεξανδράκη "Συνοικία το όνειρο", που αποτέλεσε σταθμό στην ιστορία του νεορεαλιστικού ελληνικού κινηματογράφου και απαγορεύτηκε από τη λογοκρισία.). Συνεργάστηκε με την εφημερίδα "Αυγή" (1954-1980 με μια διακοπή κατά την επταετία της δικτατορίας του Παπαδόπουλου), το περιοδικό "Επιθεώρηση Τέχνης" (1962-1966), όπου δημοσίευσε πολιτικά και κριτικά δοκίμια. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Παπαδόπουλου έμεινε άνεργος και ασχολήθηκε για βιοποριστικούς λόγους με μεταφράσεις και διασκευές λογοτεχνικών έργων σε διάφορα λαϊκά περιοδικά· παράλληλα στράφηκε με νοσταλγία προς το παρελθόν αδυνατώντας να δεχθεί τη σκληρότητα της πραγματικότητας της εποχής, στάση που αντικατοπτρίζεται στην ποίησή του αυτής της περιόδου με έμφαση στον "Νυχτερινό επισκέπτη". Το 1986 εξέδωσε τη συλλογή του "Βιολέτες για μια εποχή" που θεωρήθηκε ως το κύκνειο άσμα του. Ο Τάσος Λειβαδίτης πέθανε στην Αθήνα το 1988, στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο από ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής. Μετά τον θάνατό του εκδόθηκαν χειρόγραφα ανέκδοτα ποιήματά του με τον τίτλο "Χειρόγραφα του Φθινοπώρου". Τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο ποίησης στο Παγκόσμιο Φεστιβάλ Νεολαίας στη Βαρσοβία (1953 για τη συλλογή του "Φυσάει στα σταυροδρόμια του κόσμου"), το πρώτο βραβείο ποίησης του Δήμου Αθηναίων (1957 για τη συλλογή του "Συμφωνία αρ.Ι"), το Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1976 για τη συλλογή "Βιολί για μονόχειρα"), το Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1979 για το "Εγχειρίδιο ευθανασίας"). Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων. Στίχοι του μελοποιήθηκαν από τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Μάνο Λοΐζο, τον Γιώργο Τσαγγάρη και άλλους έλληνες συνθέτες. Η ποίηση του Τάσου Λειβαδίτη κυριαρχείται από την σπαρακτική υπαρξιακή του αγωνία, η οποία εκδηλώνεται αρχικά ως έκφραση τρυφερότητας και συμπόνιας στα πλαίσια του αισιόδοξου σοσιαλιστικού ρεαλισμού και στη δεύτερη φάση του έργου του ως εσωτερική αναδίπλωση και αναζήτηση του νοήματος της ζωής στο παρελθόν μετά από τη διάψευση των προσδοκιών και την προδοσία του καλλιτέχνη ως αγωνιστή για έναν καλύτερο κόσμο.

Πηγή: Ε.ΚΕ.ΒΙ

 

Κοσμικό «θραύσμα» η Σελήνη. Proof at last: Moon was created in giant smashup

This artist's conception of a planetary smashup whose debris was spotted by NASA's Spitzer Space Telescope three years ago gives an impression of the carnage that would have been wrecked when a similar impact created Earth's Moon. A team at Washington University in St. Louis has uncovered evidence of this impact that scientists have been trying to find for more than 30 years. Credit: Credit: NASA/JPL-Caltech

Νέα ευρήματα δίνουν λύση στο μυστήριο της ύπαρξης της Σελήνης. Δύο νέες μελέτες επιβεβαιώνουν τη θεωρία ότι η Σελήνη είναι τελικά προϊόν της τρομερής σύγκρουσης της Γης με ένα διαστημικό σώμα με μέγεθος ανάλογο με αυτό του πλανήτη Άρη.

Οι θεωρίες

Η ύπαρξη της Σελήνης και το πώς δημιουργήθηκε αποτελεί ένα από τα μεγάλα σύγχρονα αναπάντητα επιστημονικά ερωτηματικά. Έχουν αναπτυχθεί διάφορες θεωρίες αλλά η πιο δημοφιλής είναι αυτή που διατυπώθηκε σε ένα συνέδριο το 1975 και ανέφερε ότι η Σελήνη δημιουργήθηκε μετά από τη σύγκρουση της Γης με ένα γιγάντιο διαστημικό σώμα το οποίο οι θιασώτες της θεωρίας ονόμασαν Θεία, τη μυθολογική μητέρα της Σελήνης.

Η παλαιότερη θεωρία, διατυπώθηκε από τον υιό του Καρόλου Δαρβίνου, Τζορτζ,  που ανέφερε ότι η Σελήνη δημιουργήθηκε από τη Γη, όταν ένα κομμάτι ύλης αποσπάστηκε από την περιοχή του ισημερινού του πλανήτη μας λόγω της φυγόκεντρης δύναμης. Η θεωρία αυτή εγκαταλείφθηκε, επειδή για να συμβεί ένα τέτοιο φαινόμενο θα έπρεπε η Γη να περιστρέφεται εξαιρετικά γρήγορα.

Άλλη θεωρία είναι ότι η Σελήνη ήταν ένας αστεροειδής που παγιδεύτηκε από τη βαρυτική έλξη της Γης. Ούτε αυτή η θεωρία «περπάτησε» ιδιαίτερα αφού θα έπρεπε να υπάρχουν συγκεκριμένες ατμοσφαιρικές και άλλες συνθήκες στη Γη (π.χ πολύ πυκνή ατμόσφαιρα) οι οποίες με βάση τα όσα γνωρίζουμε δεν υπήρξαν ποτέ. Άλλη θεωρία είναι ότι Σελήνη και Γη δημιουργήθηκαν ταυτόχρονα από τα υλικά του κοσμικού δίσκου του Ήλιου κατά την περίοδο της γέννησης και των υπολοίπων πλανητών του ηλιακού μας συστήματος. Όμως οι έρευνες που έγιναν προς αυτή την κατεύθυνση δεν εντόπισαν στοιχεία που να την επιβεβαιώνουν.

Τα ισότοπα - αποδείξεις

Ερευνητές του Πανεπιστημίου Ουάσιγκτον στο Σεντ Λιούις μελέτησαν πετρώματα που έφεραν πίσω οι αστροναύτες τα οποία όπως διαπίστωσαν είναι πλούσια σε βαρέα ισότοπα ψευδαργύρου. Αυτό σύμφωνα με τους ερευνητές είναι απόδειξη ότι η Σελήνη είναι προϊόν μιας τρομερής σύγκρουσης της Γης με ένα γιγάντιο διαστημικό σώμα πριν μερικά δισεκατομμύρια έτη. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η ύπαρξη της «βαριάς» μορφής ψευδαργύρου στη Σελήνη εξηγείται επειδή τα βαρύτερα άτομα συμπυκνώθηκαν έξω από το νέφος των εξατμισμένων (από τη σύγκρουση) πετρωμάτων ταχύτερα από τα πιο ελαφριά άτομα.

Η ανακάλυψη της προέλευσης της Σελήνης είναι ιδιαίτερα σημαντική για πολλούς λόγους. Άλλωστε οι επιστήμονες έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι αν δε υπήρχε η Σελήνη η Γη θα ήταν πολύ διαφορετική από αυτή που γνωρίζουμε και οι συνθήκες δεν θα ήταν καθόλου ευνοϊκές για την ανάπτυξη και επιβίωση της ζωής στον πλανήτη μας. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι αν δεν υπήρχε η Σελήνη η Γη θα περιστρεφόταν πολύ ταχύτερα, η διάρκεια της μέρας θα ήταν μικρότερη και οι κλιματικές συνθήκες θα ήταν ακραίες και πιθανώς χαοτικές. Η νέα μελέτη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση Nature.

Παρόμοιο… DNA

Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ πραγματοποίησαν προσομοιώσεις οι οποίες επίσης επιβεβαιώνουν τη θεωρία της σύγκρουσης. Οι προσομοιώσεις δείχνουν ότι η σύνθεση αλλά και η χημική σύσταση της Σελήνης είναι σε πολύ μεγάλο ποσοστό ταυτόσημη με εκείνη της Γης. Αυτό σύμφωνα με τους ερευνητές σημαίνει ότι η Σελήνη δημιουργήθηκε από υλικά της Γης και σύμφωνα με τους ερευνητές η μόνη πιθανή εξήγηση είναι να υπήρξε μια κολοσσιαία σύγκρουση της Γης με κάποιο διαστημικό σώμα που να εκτόξευσε αυτά τα υλικά στο διάστημα.

Ένα δεύτερο ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης επιβεβαιώνει και τη θεωρία ότι η παρουσία της Σελήνης ήταν απαραίτητη ώστε η Γη να είναι ένας κόσμος φιλικός για τη ζωή. Η προσομοιώσεις έδειξαν ότι η Γη πριν τη δημιουργία της Σελήνης περιστρεφόταν πολύ γρήγορα και η μέρα διαρκούσε 2-3 τρεις ώρες. Αυτό σημαίνει ότι οι συνθήκες στον πλανήτη μας θα ήταν ακραίες και θα ήταν πολύ δύσκολο αν όχι απίθανο να αναπτυχθεί και να επιβιώσει η ζωή σε αυτόν.

Σύμφωνα με τους ερευνητές του Χάρβαρντ οι βαρυτικές αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο καθώς και ανάμεσα στη Γη και τη Σελήνη ομαλοποίησαν την περιστροφή του πλανήτη μας και δημιούργησαν τις συνθήκες που οδήγησαν στην εμφάνιση και την εξέλιξη της ζωής σε αυτόν. Η μελέτη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση Science.

Πηγή: https://www.eurekalert.org/news-releases/724278